Rak Prostaty – jak prowadzić opiekę nad pacjentem?

Rak prostaty, inaczej zwany rakiem stercza lub gruczołu krokowego, stanowi ok. 20% wszystkich nowotworów złośliwych u mężczyzn w Polsce. Zajmuje on pierwsze miejsce pod względem zachorowań na nowotwory złośliwe.
Rak Prostaty - jak prowadzić opiekę nad pacjentem? (fot. shutterstock.com)

Rocznie ponad 14000 mężczyzn w Polsce dowiaduje się o przykrej diagnozie – rak prostaty. Najczęściej chorują osoby w starszym wieku, schorzenie to rzadko dotyka panów przed 40. rokiem życia. Rak prostaty rozwija się długo i w początkowym stadium nie daje charakterystycznych objawów. Dlatego istotne jest wykonywanie profilaktycznych badań, w tym oznaczanie markeru PSA z krwi.

Problem nietrzymania moczu po usunięciu prostaty

Leczenie raka prostaty uzależnione jest oczywiście od stadium choroby i stanu klinicznego pacjenta. Często wykonuje się zabieg chirurgiczny polegający na usunięciu gruczołu krokowego (prostatektomia). Po tym zabiegu, który coraz częściej wykonuje się laparoskopowo, pacjent szybko wraca do sił, jednak możliwe są powikłania – dotyczą one często problemu nietrzymania moczu po zabiegu. Inkontynencja u wielu mężczyzn ustępuje z czasem po wykonaniu zabiegu. Niezwykle istotne jest jednak regularne wykonywanie ćwiczeń, najlepiej pod opieką doświadczonego fizjoterapeuty.

Oprócz ćwiczeń, farmaceuta zaoferować może pacjentowi wkładki higieniczne lub majtki chłonne. Posiadają zróżnicowany stopień chłonności, są również inaczej ukształtowane niż te w wersji dla kobiet – dla maksymalnego komfortu pacjenta. Wkładki urologiczne dedykowane są przy lekkim lub umiarkowanym problemie nietrzymania moczu, natomiast majtki chłonne – dla osób mobilnych z większym problemem inkontynencji.

Rak prostaty – leki stosowane doustnie

Leczenie systemowe raka prostaty zmieniło się w przeciągu ostatnich kilku lat. Znacznie poprawiła się dostępność do terapii doustnych, które są bardzo wygodne dla pacjenta i nie wymagają hospitalizacji czy korzystania z ambulatorium chemioterapii.

Octan abirateronu

Abirateron to wybiórczy inhibitor cytochromu P450 CYP14, który jest niezbędny do syntezy androgenów w jądrach, nadnerczach i komórkach raka gruczołu krokowego. Zalecana dawka do stosowania to 1000mg, czyli cztery tabletki po 250mg na dobę, zażywane raz dziennie. Octanu abirateronu nie należy spożywać z jedzeniem, ponieważ grozi to nadmiernym narażeniem organizmu na tą substancję.

Podczas leczenia wskazane jest kontrolowanie poziomu aminotransferaz w osoczu co dwa tygodnie przez pierwszy kwartał terapii, a następnie raz w miesiącu. Należy również badać ciśnienie tętnicze krwi, poziom potasu i zastój płynów. Podczas stosowania octanu abirateronu, może dojść do zmniejszenia gęstości kości, szczególnie w skojarzeniu z glikokortykosteroidami, a pacjent może być bardziej narażony na złamania kości.

Do najczęstszych działań niepożądanych należą infekcje dróg moczowych i posocznice, nadciśnienie tętnicze krwi, biegunka i objawy niestrawności oraz obrzęki obwodowe. Może wystąpić także wzrost aktywności ALAT oraz AspAT, niewydolność serca, dusznica bolesna, wysypka, krwiomocz oraz ryzyko złamań kości.

Apalutamid

Apalutamid to doustny selektywny inhibitor receptora androgenowego. Przyjmuje się go w jednorazowej dawce dobowej 240mg (cztery tabletki po 60mg). Lek należy połknąć w całości – z pokarmem lub bez. Do najczęstszych działań niepożądanych należą zmęczenie, wysypka, spadek masy ciała, ból stawów, upadki, złamania kości oraz niedoczynność tarczycy.

Apalutamid jest silnym induktorem enzymatycznych CYP3A4 oraz CYP2C19 i słabym induktorem CYP2C9 a także słabym induktorem glikoproteiny P. Jeśli pacjent przyjmuje leki, które są głównie metabolizowane przez wymienione cytochromy (np. simwastatyna, midazolam, diazepam, omeprazol czy warfarynę) lub są substratami dla glikoproteiny P (eteksylat dabigatranu, kolchicyna, digoksyna), może dojść do słabszego działania terapeutycznego tej grupy leków.

Enzalutamid

Enzalutamid to silny inhibitor przekazywania informacji przez receptor androgenowy, blokuje on kilka etapów szlaku androgenowego. Zalecana dawka to 160mg na dobę (cztery tabletki po 40mg) przyjmowane jednorazowo. Tabletki bądź kapsułki należy połknąć w całości (nie rozgryzać) z posiłkiem lub bez posiłku.

Enzalutamid jest silnym induktorem enzymatycznym CYP3A4 oraz umiarkowanym induktorem CYP2C9 czy CYP2C19, dlatego należy spodziewać się wystąpienia interakcji z lekami, które metabolizowane są przez te szlaki enzymatyczne. Przy czym pełne działanie indukujące występuje dopiero po ok. miesiącu stosowania leku, kiedy enzalutamid osiągnie stężenie stacjonarne w osoczu. Do najczęstszych działań niepożądanych zaliczamy zmęczenie, uderzenia gorąca, ból głowy, nadciśnienie tętnicze oraz upadki i złamania. Mogą wystąpić także zaburzenia funkcji poznawczych oraz neutropenia.

Darolutamid

Darolutamid, to jeden z nowszych leków stosowanych w terapii opornego na kastrację raka gruczołu krokowego bez przerzutów z dużym ryzykiem wystąpienia przerzutów. Jest on inhibitorem receptora androgenowego. Stosuje się go odmiennie niż poprzednie leki – bowiem dwa razy na dobę po 600mg (2 tabletki 300mg) – czyli dawka dobowa wynosi 1200mg. Tabletki należy połykać w całości z jedzeniem. Do najczęstszych działań niepożądanych darolutamidu należą pojawienie się uczucia zmęczenia i osłabienia. Może również dojść do zwiększenia aktywności AspAT, zwiększenia stężenia bilirubiny oraz zmniejszenia liczby neutrofilii.

Darolumatid nie powinien być jednocześnie stosowany z rosuwastatyną (chyba, że nie ma innej możliwości terapii), ze względu na fakt, iż darolutamid jest inhibitorem białka oporności raka piersi (BCRP) i polipeptydów transportujących aniony organiczne (OATP1B1 i OATP1B3). Darolutamid może 5-krotnie zwiększać AUC i Cmax rosuwastatyny. Darolutamid może również zwiększać steżęnie w osoczu innych substratów dla BCRP, OATP1B1 i OATP1B3, takich jak metotrekstat, sulfasalazyna, atorwastatyna czy pitawastyna.

Relugoliks

Relugoliks to niepeptydowy antagonista receptora GnRH. To nowa substancja czynna refundowana od stycznia 2024r. w ramach aptecznej kategorii dostępności – w terapii zaawansowanego hormonozależnego raka gruczołu krokowego. Pierwszego dnia terapii należy zastosować dawkę nasycającą – 360mg (trzy tabletki po 120mg każda), a następnie od drugiego dnia, przyjmować jedną dawkę 120mg, mniej więcej o stałej porze. W przypadku przerwy w terapii trwającej dłużej niż 7 dni, należy ponownie przyjąć dawkę nasycającą 360mg. Tabletki przyjmuje się niezależnie od posiłku, popijając niewielką ilością wody. Nie należy ich rozgryzać ani żuć.

Do najczęstszych działań niepożądanych zaliczamy uderzenia gorąca, bóle mięśniowo-szkieletowe oraz uczucie zmęczenia. Związane są one bezpośrednio z mechanizmem działania leku – czyli supresją testosteronu. Do innych działań niepożądanych zaliczamy również biegunkę lub zaparcia.

Autor: mgr farm. Anna Janaszkiewicz

 

Źródła:

ChPL Zytiga, Erleada, Xtandi, Nubeqa, Orgovyx

Jak oceniasz artykuł?

Twoja ocena: Jeszcze nie oceniłeś/aś artykułu

Udostępnij tekst w mediach społecznościowych

0 komentarzy - napisz pierwszy Komentujesz jako gość [ lub zarejestruj]

logo