Dlaczego farmacja kliniczna rozwija się tak wolno? Farmaceuci wskazali największe bariery

Jednym z najważniejszych wniosków płynących z badania jest fakt, że usługi farmacji klinicznej deklaruje 25% respondentów. Oznacza to, że farmacja kliniczna jest obecna w części polskich szpitali. Nadal trudno jednak mówić o jej powszechnym wdrożeniu.

Wśród farmaceutów świadczących usługi kliniczne najczęściej wykonywane są przeglądy lekowe oraz konsultacje farmaceutyczne. Respondenci często wskazywali także terapię monitorowaną stężeniem leku, koncyliację lekową oraz edukację pacjentów. Farmaceuci realizują te usługi na różnych oddziałach szpitalnych. Najczęściej są to oddziały chirurgiczne, internistyczne oraz onkologiczne.

Wyniki badania pokazują, że farmacja kliniczna nie jest już wyłącznie koncepcją teoretyczną. W części szpitali stanowi element codziennej praktyki. Nadal pozostaje jednak pytanie, dlaczego jej rozwój przebiega wolniej, niż oczekuje tego wielu przedstawicieli środowiska.

Współpraca z oddziałami wspiera rozwój farmacji klinicznej

Respondenci wielokrotnie podkreślali znaczenie współpracy pomiędzy apteką szpitalną a personelem medycznym. W odpowiedziach otwartych najczęściej wskazywali właśnie komunikację i współpracę z lekarzami oraz pielęgniarkami jako czynniki wpływające na jakość pracy farmaceutów.

Farmaceuci zwracali uwagę na znaczenie bieżącego kontaktu z zespołem terapeutycznym. Dzięki temu mogą lepiej wykorzystywać swoją wiedzę z zakresu farmakoterapii. Łatwiej identyfikują także potencjalne problemy lekowe i aktywniej uczestniczą w leczeniu pacjenta. Jednocześnie część respondentów wskazała, że w wielu placówkach taka współpraca nadal pozostaje ograniczona.

Organizacja pracy hamuje rozwój farmacji klinicznej

Wśród najczęściej wskazywanych utrudnień dominowały kwestie organizacyjne. Farmaceuci zwracali uwagę na trudności we współpracy pomiędzy apteką szpitalną a oddziałami. Wskazywali również na brak czasu potrzebnego do prowadzenia działań klinicznych.

Problem ten występuje nawet w placówkach zatrudniających farmaceutów z odpowiednimi kwalifikacjami i doświadczeniem. Codzienne obowiązki związane z zaopatrzeniem, logistyką i gospodarką lekową często ograniczają możliwość prowadzenia działalności klinicznej. W efekcie farmaceuci mają mniej czasu na bezpośrednią pracę z pacjentem.

Ten wniosek pojawiał się w wielu odpowiedziach respondentów. Farmaceuci stosunkowo rzadko wskazywali brak wiedzy lub kwalifikacji jako główną przeszkodę. Znacznie częściej zwracali uwagę na ograniczenia systemowe i organizacyjne.

Dostęp do danych nadal stanowi wyzwanie dla farmacji klinicznej

Respondenci zwracali także uwagę na dostęp do informacji niezbędnych do prowadzenia działalności klinicznej. Podkreślali znaczenie informatyzacji szpitali oraz dostępności elektronicznych systemów medycznych. Wskazywali również na problem ograniczonego dostępu do dokumentacji medycznej pacjentów.

Bez pełnych danych dotyczących leczenia i farmakoterapii trudno skutecznie prowadzić przeglądy lekowe. Utrudnia to również aktywny udział farmaceuty w procesie terapeutycznym. Dla wielu respondentów rozwój farmacji klinicznej jest więc ściśle związany z dalszą cyfryzacją szpitali oraz lepszą integracją systemów informatycznych.

Farmacja kliniczna potrzebuje lepszych warunków organizacyjnych

Badanie nie wskazuje na deficyt kompetencji jako główną barierę rozwoju farmacji klinicznej. Znaczna część respondentów posiada specjalizację lub jest w trakcie jej zdobywania. Wielu farmaceutów deklaruje również gotowość do rozszerzania zakresu swoich obowiązków.

Jednocześnie uczestnicy badania wskazują na potrzebę zwiększenia liczby farmaceutów zatrudnionych w szpitalach. Zwracają również uwagę na konieczność lepszej organizacji pracy. Ważne są także szerszy dostęp do narzędzi informatycznych, dokumentacji medycznej oraz wsparcie ze strony dyrekcji i personelu medycznego.

Wyniki pokazują, że głównym wyzwaniem nie jest dziś zdobywanie nowych kompetencji. Większym problemem pozostaje stworzenie warunków pozwalających wykorzystać potencjał już obecny w środowisku farmaceutów.

To dopiero początek analizy wyników

Farmacja kliniczna była jednym z kluczowych tematów ogólnopolskiego badania farmaceutów szpitalnych i klinicznych. W kolejnych publikacjach omówimy między innymi rolę farmaceutów w programach lekowych, znaczenie specjalizacji zawodowych, udział farmaceutów w badaniach klinicznych oraz potrzeby edukacyjne zgłaszane przez respondentów.

Wyniki badania pokazują, że współczesna farmacja szpitalna to znacznie więcej niż logistyka i gospodarka lekowa. Coraz większe znaczenie mają działania kliniczne wspierające bezpieczeństwo farmakoterapii pacjentów.

Raport z badania dostępny jest pod adresem: Raport z badania farmaceutów szpitalnych i klinicznych