Cyprofloksacyna
Lek stosowany u pacjentów dorosłych w farmakoterapii zakażeń:
- górnych dróg oddechowych,
- dolnych dróg oddechowych,
- układu moczowego, układu pokarmowego (także zakażenia w obrębie jamy brzusznej),
- skóry i tkanek miękkich
- kości i stawów [1].
Poniżej przedstawiono wyniki kilku przeprowadzonych badań, które dostarczają informacji na temat wpływu różnego rodzaju produktów spożywczych na parametry farmakokinetyczne cyprofloksacyny podawanej per os.
Wapń, witaminy, mleko
Celem jednego z przeprowadzonych badań była ocena ilościowego wpływu wapnia, kompleksu witamin i mleka na biodostępność cyprofloksacyny (p.o.). Badanie przeprowadzone zostało na zdrowych ochotnikach (kobiety i mężczyźni) w wieku 25-35 lat, których masa ciała mieściła się w przedziale 65 – 78 kg.
Lek podawany był w następujący sposób:
- pierwszego dnia podana została 1 tabletka cyprofloksacyny w dawce D=500 mg razem z kompleksem witamin B,
- trzeciego dnia podana została 1 tabletka cyprofloksacyny w dawce D=500 mg razem z tabletką zawierającą 1,25 g jonów wapnia,
- piątego dnia podana została 1 tabletka cyprofloksacyny w dawce D=500 mg razem z 250 ml mleka krowiego.
Do analizy posłużyły próbki moczu zbierane w tych samych odstępach czasu: 2-4-8-12-16 godzin.
Quantitative elimination of CPFX at hourly intervals under different study conditions (UV studies)
Quantitative elimination of CPFX at hourly intervals under different study conditions (HPLC studies)
Przedstawione wyniki wykazują, że eliminacja cyprofloksacyny (zarówno podczas skumulowanego uwalniania jak i w odstępach godzinnych) znacząco wzrosła w przypadku podawania leku jednocześnie z kompleksem witamin, jonami wapnia czy z mlekiem.
W odniesieniu do biodostępności cyprofloksacyny po podaniu leku razem z kompleksem witamin, jonami wapnia czy mlekiem, stwierdza się jej obniżenie – wapń i jej sole chelatują lub wiążą się z cyprofloksacyną powodując obniżenie jej biodostępności.
Mleko
Uważa się jednak, że mleko hamuje wchłanianie cyprofloksacyny bardziej niż sam wapń, głównie z powodu interakcji cyprofloksacyny z samą „matrycą mleczną“– kompleksowanie z jonami metali obecnymi w mleku i przez adsorbcję na powierzchni cząsteczek białka mleka, głównie kazeiny. Dlatego zaleca się, aby cyprofloksacynę przyjmować w odstępie 1-2 godzin od wypicia mleka lub jogurtu [2].
Pozostając przy produktach mlecznych należy również wspomnieć o badaniu które przeprowadzili Neovonen i wsp., w którym przebadanych zostało 7 zdrowych ochotników.
Każdy z nich przyjmował na czczo cyprofloksacynę w dawce D=500 mg według jednego z trzech schematów:
- z 300 ml wody,
- z 300 ml pełnego mleka (które zawierało 360 mg wapnia, 33 mg magnezu, 9.6 mg białka, 11.7 mg tłuszczu, 14.1 mg węglowodanów),
- z 300 ml jogurtu naturalnego (zawierającego 450 mg wapnia, 40 mg magnezu, 11.4 g białka, 7.5 g tłuszczu i 15 g węglowodanów)
Otrzymane wyniki pozwalają stwierdzić, że obydwa produkty mleczne spowodowały istotne obniżenie absorpcji leku o 30 – 40%, a Cmax o 36% (w przypadku mleka) i 47% (w przypadku jogurtu) [3].
Posiłek
W badaniu przeprowadzonym przez Ledergerbera i wsp. (trwającym 3,5 dnia) przebadano 10 zdrowych ochotników, którym podawano 2 razy dziennie po 250 mg cyprofloksacyny. Zdrowi ochotnicy zażywali lek na czczo, a następnie spożywali śniadanie: połowa z nich zaraz po przyjęciu leku, a druga połowa po 2 godzinach od przyjęcia leku.
Śniadanie składało się z 120 g białego chleba, 10 g masła, 10g dżemu i 150 ml herbaty.
Wyniki przeprowadzonego badania nie wykazują istotnego wpływu pożywienia na wchłanianie cyprofloksacyny [4].
Zalecenia dotyczące stosowania cyprofloksacyny p.o.
- Zaleca się przyjmować lek w czasie posiłku lub po nim.
- Cyprofloksacynę przyjmować w odstępie 1-2 godzin od wypicia mleka lub jogurtu.
- W czasie terapii cyprofloksacyną nie wolno spożywać alkoholu.
- Lek powinno się zażywać z zachowaniem 4-godzinnego odstępu od przyjęcia leków zobojętniających, które w swoim składzie zawierają wodorotlenek glinu i magnezu, ponieważ może dojść do zmniejszenia wchłaniania leku.
- W trakcie leczenia cyprofloksacyną zaleca się, aby pić dużą ilość płynów (1,5-2 litra)
w celu uniknięcia krystalurii.
Bibliografia:
- Karta charakterystyki produktu leczniczego Cipronex,, Polpharma
- Baishakhi Dey i wsp.: In vitro–in vivo studies of the quantitative effect of calcium, multivitamins and milk on single dose ciprofloxacin bioavailability, Journal of Pharmaceutical Analysis, 5 (2015) 389–395
- Neuvonen P.J. i wsp.: Interference of dairy products with the absorption of ciprofloxacin, Clinical Pharmacology & Therapeutics, 1991, 50(5), 498-502
- Ledergerber B. i wsp.: Effect of standard breakfast on drug absorption and multiple-dose pharmacokinetics of ciprofloxacin, Antimicrobal Agents and Chemotherapy, 1985, 27(3), 350-352
Inne artykuły z cyklu „Interakcje leków z pożywieniem” autora znajdziesz poniżej:
