Interakcje leku z pożywieniem cz. 2 Ampicylina+Sulbaktam, Azytromycyna

Czy spożywany posiłek wpływa na farmakokinetykę popularnych leków przeciwbakteryjnych - azytromycyny i ampiciliny + sulbactamu? Jakie znaczenie dla interakcji lek-posiłek ma postać preparatu leczniczego? Odpowiedź w poniższym artykule.

Do interakcji leku z pożywieniem – jak wspomniano w poprzednim artykule (czytaj: Interakcje leku z pożywieniem cz. 1) może dojść na każdym z etapów ścieżki zwanej „losy leku w organizmie“, jednak najbardziej poznanym typem interakcji jest wpływ żywności na wchłanianie substancji leczniczych (pokarm może spowodować zmniejszenie, opóźnienie, przyśpieszenie lub zwiększenie wchłaniania).

W badaniach odnoszących się do interakcji na tym etapie, próbuje się wyjaśnić, jakie warunki są najbardziej korzystne dla prawidłowego wchłaniania się danego leku, czyli czy dany lek powinien być przyjmowany na czczo, tuż przed posiłkiem, w trakcie posiłku czy po posiłku, a także jakie zmiany mogą zachodzić w zależności od wybranej „opcji“.

Okazuje się, że  pokarm przyjmowany razem z lekiem może mieć wielokierunkowe działanie. Dlaczego? Ponieważ już samo spożywanie pokarmu doprowadza do zmiany warunków w przewodzie pokarmowym. Może dojść do zmiany odczynu soku żołądkowego lub jelitowego, zwiększenia wydzielania soków trawiennych, zmiany właściwości osmotycznych soków trawiennych, pobudzenia lub spowolnienia perystaltyki jelit.

Zmiana wielkości wchłaniania substancji leczniczej może mieć różnorodne konsekwencje terapeutyczne w zależności od rodzaju leku, jego zastosowanej dawki, czasu stosowania, a także od wieku i stanu zdrowia pacjenta.

 

Interakcje wybranych leków przeciwbakteryjnych z pożywieniem

W większości przypadków jasno można stwierdzić, że interakcja między lekiem, a pożywieniem jest obecna lub jest jej brak. Istnieją jednak leki, co do których odpowiedź na pytanie związane z istnieniem interakcji lek-pożywienie brzmi : „tak i nie – to zależy“.

 

Ampicylina + Sulbaktam

Wiele portali medycznych podaje informację według której pokarm nie ma wpływu na wchłanianie tego leku 

Jednak czy rzeczywiście tak jest?

Jedno z przeprowadzonych badań w którym 16 zdrowym mężczyznom podawana była ampicylina (D=500mg) na czczo lub 15 minut po standardowym śniadaniu, wykazało, że spożyty posiłek spowodował obniżenie AUC ampicyliny o 31%. [1].

 

Serum concentrations of ampicillin for fasting and nonfasting subjects.

 

W innym przeprowadzonym badaniu, ampicylina (w postaci kapsułek) podana została (D=500mg) 3 mężczyznom i 3 kobietom: natychmiast po posiłku wysokotłuszczowym, po posiłku wysokowęglowodanowym i po posiłku wysokobiałkowym. Lek podawany był także na czczo z 25 ml lub 250 ml wody.

Otrzymane wyniki wykazują, że najwyższe wartości Cmax i AUC leku uzyskano po zażywaniu ich na czczo z jednoczesnym popiciem szklanką wody. Wszystkie zastosowane rodzaje śniadań obniżały biodostępność leku [2].

 

Azytromycyna

W ulotkach dołączonych do produktów zawierających azytromycynę znajdziemy informację, że pokarm zmniejsza biodostępność azytromycyny.

Jednak przeprowadzone badania wskazują na to, że wpływ pożywienia na ten lek zależy od tego w jakiej postaci azytromycyna zostanie podana [3].

 

 

 

W jednym z badań oceniających wpływ pokarmu na wchłanianie azytromycyny z postaci tabletki, 12 zdrowym ochotnikom podana została azytromycyna D=500mg (w postaci dwóch tabletek D=250mg) bez pokarmu lub razem z wysokotłuszczowym pożywieniem. Jak się okazało, pokarm zwiększył Cmax azytromycyny o 23%, ale nie miał wpływu na wartość AUC. Po podaniu 28 dorosłym, zdrowym mężczyznom azytromycyny w postaci zawiesiny (łącznie z pokarmem) okazało się, że wartość Cmax wzrosła o 56%, ale nie zaobserwowano różnic w wartości AUC.

Na podstawie uzyskanych wyników i obserwacji stwierdza się, że azytromycynę w postaci tabletek powlekanych oraz w postaci zawiesiny dla dorosłych można zażywać niezależnie od posiłków [4].

W przypadku kapsułek (oraz zawiesin przeznaczonych dla populacji pediatrycznej), zaleca się, aby lek podawany był na czczo bądź 1 godzinę przed posiłkiem lub 2 godziny po spożyciu posiłku ze względu na ryzyko obniżenia biodostępności azytromycyny nawet o 50%.

Dlaczego tak się dzieje?

Odpowiedzią są wyniki jednego z przeprowadzonych badań w którym oceniono degradację żołądkową azytromycyny do des-kladynozo azytromycyny (DCA) jako mechanizm zachodzącej interakcji – azytromycyna w postaci kapsułki i pożywienie. Podczas badania azytromycyna (w postaci kapsułek i w postaci tabletek) podawana była zdrowym ochotnikom – na czczo i razem z posiłkiem (standardowe, wysokotłuszczowe śniadanie). Dawka podanego leku wynosiła 500 mg (2 x 250mg).

Okazało się, że po podaniu azytromycyny w postaci kapsułki razem z pokarmem wartość AUC dla DCA wynosiła 243% wartości AUC otrzymanej po podaniu kapsułki z azytromycyną na czczo, natmiast wartość Cmax  dla DCA wynosiła 270% wartości Cmax uzyskanej po podaniu kapsułki na czczo. Natomiast po podaniu azytromycyny w postaci tabletki (na czczo i w czasie posiłku) nie zaobserwowano różnić w wartościach AUC i Cmax dla DCA.

 

Des-Cladinose-Azithromycin AUC0-36 After Dosing Azithromycin Capsules and Tablets, Fed and Fasted, and AUC0-36 Ratios for Capsule Fed vs. Capsule Fasted, Capsule Fed vs. Tablet Fed, and Tablet Fed vs. Tablet Fasted

 

 

 

Des-Cladinose-Azithromycin Cmax After Dosing Azithromycin Capsules and Tablets, Fed and Fasted, and Cmax Ratios for Capsule Fed vs. Capsule Fasted, Capsule Fed vs. Tablet Fed, and Tablet Fed vs. Tablet Fasted

 

 

Des-cladinose azithromycin (DCA) pharmacokinetics after dosing azithromycin in capsules and tablets, fed and fasted

 

 

Otrzymane wyniki sugerują, że azytromycyna w postaci kapsułek wykazuje powolny i/lub opóźniony rozpad po posiłku co powoduje wydłużenie czasu przebywania leku w żołądku i degradację zatrzymanej w żołądku części azytromycyny [5].

 

Nie zaleca się przyjmowania azytromycyny razem ze środkami zobojętniającymi sok żołądkowy – konieczne jest zachowanie 2 godzinnego odstępu [6].

 

 

 

Bibliografia:

  1. Eshelman F.N., Spyker D.A.: Pharmacokinetics of Amoxicillin and Ampicillin: Crossover Study of the Effect of Food, Antimicrob. Agents Chemother, 1978, 14, 539-543
  2. Welling P.G. i wsp.: Bioavailability of ampicilin and amoxicillin in fasted and non-fasted subject, J.Pharm. Sci. 1977, 66, 549-552
  3. Foulds G. i wsp.: The absence of an effect of food on the bioavailability of azithromycin administered as tablets, sachet or suspension, J. Antimicrob, Chemother, 1996, 37-44
  4. https://www.drugs.com/pro/azithromycin-tablets.html#s-34090-1
  5. Curatolo W, Foulds G, LaBadie R.: Mechanistic study of the azithromycin dosage form-dependent food effect, Pharm Res. 2010, 27, 1361–6
  6. Schmidt L.E., Dalhoff K.: Food-drug interactions, Drugs, 2002, 62, 1481-1502

 

Podobał się artykuł? Podziel się!
Share on Facebook
Facebook
Share on LinkedIn
Linkedin
Tweet about this on Twitter
Twitter
Share on Google+
Google+
Email this to someone
email

Adrian Bryła

Doktorant Wydziału Farmaceutycznego UJ CM, w trakcie specjalizacji z zakresu farmacji klinicznej w Studium Kształcenia Podyplomowego Wydziału Farmaceutycznego im. Piastów Śląskich we Wrocławiu. Farmaceuta pracujący na oddziałach w jednym z krakowskich szpitali.

1 komentarzy
avatar
Komentujesz jako gość!
Karolina Przybyszewska 2018-12-05 20:02:39
Wielu pacjntów nie chce przyjmować leków na czczo w obawie przed dolegliwościami żołądkowymi