REKLAMA
REKLAMA

Interakcje leku z pożywieniem cz. 1

Leki doustne stanowią 75% wszystkich obecnie stosowanych leków. Celem terapeutycznym ich podawania jest osiągnięcie przez nie optymalnego stężenia we krwi i uzyskanie odpowiedniego dla danej dawki efektu terapeutycznego. Znajomość problematyki interakcji pomiędzy pokarmem a lekami jest niezbędnym warunkiem prowadzenia skutecznej i bezpiecznej dla pacjenta farmakoterapii.

Co to właściwie za interakcja?

Wszyscy dobrze znamy zalecenia dotyczące zażywania ordynowanych leków- „przed jedzeniem“, „w trakcie posiłku“, „po spożyciu pokarmu“, jednak ciągle mało mówi się o tym, że nie jest obojętny rodzaj spożywanego posiłku. W dostępnych publikacjach ciągle (i do znudzenia) powtarza się te same informacje, na przykład o wpływie soku grejpfrutowego na metabolizm wielu leków, których metabolizm związany jest z izoenzymem CYP3A4 cytochromu P450. Natomiast rzadko pisze się o interakcjach leków z lukrecją czy z serem pleśniowym. Niewiele osób wie, że żucie tytoniu w połączeniu z diuretykami pętlowymi może doprowadzić do zatrzymania krążenia.

Interakcja zachodząca między lekiem a pożywieniem definiowana jest jako zmiana farmakokinetyki i farmakodynamiki leku albo pogorszenie stanu odżywienia wynikające z podania leku. Inna definicja przedstawia ten rodzaj interakcji jako konsekwencje fizycznego, chemicznego i fizjologicznego oddziaływania między lekiem a spożywaną żywnością i stanem odżywienia.

Należy pamiętać, że zachodzące zmiany mogą być niepożądane lub pożyteczne co wykorzystywane jest w procesie farmakoterapii.
Z klinicznego punktu widzenia najważniejsze są dwa aspekty, a właściwie dwie reakcje – pod wpływem żywności może dojść do zmniejszenia lub zwiększenia biodostępności leku. Pierwszy przypadek może doprowadzić do braku efektu terapeutycznego co spowoduje niepotrzebną zmianę leku na inny, czyli w efekcie wydłuży proces farmakoterapii generując niepotrzebne koszty. Patrząc na drugi przypadek, łatwo stwierdzić, że zwiększenie biodostępności leku zwiększa ryzyko wystąpienia działań niepożądanych, w tym także toksycznych. Interakcje których rezultatem jest wzrost lub spadek stężenia leku, mają szczególne znaczenie w przypadku leków o wąskim zakresie terapeutycznym np. digoksyna, acenokumarol, teofilina czy cisapryd.

REKLAMA
REKLAMA

Dwukierunkowość…

W definicji interakcji „lek-pożywienie“ podkreśla się jej dwukierunkowość. Dlaczego? Odpowiedź wydaje się prosta – bo zarówno żywność może modulować wchłanianie (poprzez tworzenie kompleksów, wtrącanie czy tworzenie formy nierozpuszczalnej), dystrybucję, metabolizm i wydalanie leku, jak i lek może wpływać na losy poszczególnych składników odżywczych – zwłaszcza przy długotrwałym stosowaniu Na przykład długotrwałe przyjmowanie środków neutralizujących kwaśne środowisko żołądka może doprowadzić do niedoborów składników odżywczych, a w szczególności witaminy B12. Kolestypol (stosowany w leczeniu dyslipidemii), pankreatyna (enzym trzustkowy), sulfasalazyna (chemioterapeutyk) stosowane przewlekle mogą doprowadzić do niedoborów kwasu foliowego, a niskie poziomy witaminy B6 i kwasu foliowego powodują zaburzenia przemiany homocysteiny. W efekcie dochodzi do wzrostu jej stężenia, co prowadzi do wzrostu ryzyka miażdżycy naczyń tętniczych i żylnych.

Nawyki żywieniowe pacjentów a lek…

To chyba jeden z najbardziej pomijanych aspektów, a właśnie w sytuacjach kiedy przewlekle stosowana kombinacja lek-lek, lek-pokarm zostaje pewnego dnia zmieniona, niewychwycona interakcja może być szczególnie groźna. Dlaczego? Jak powszechnie wiadomo podstawowym składnikiem „zdrowej diety“ są pokarmy bogate w błonnik (jarzyny, owoce, otręby, owsianka, chleb razowy). Produkty te zmniejszają wchłanianie digoksyny. Oczywiście może to nie mieć negatywnego znaczenia gdy pacjent każdego dnia odżywia się podobnie, ponieważ lekarz i tak ustala właściwą dawkę leku na podstawie efektów klinicznych (np. na podstawie częstości akcji serca). Jednak określona dawka glikozydu konieczna do zapewnienia odpowiedniego stężenia terapeutycznego mimo jego obniżonej wchłanialności spowodowanej spożywaniem przez pacjenta owsianki na śniadanie, może okazać się bardzo niebezpieczna dla tego samego pacjenta, ale po zmianie przez niego jego śniadaniowego zestawu.

Badania eksperymentalne i kliniczne wskazują na istotny problem wpływu spożywanej żywności na skuteczność działania leku. Niekorzystne działanie interakcji zachodzącej między lekiem a pożywieniem w organizmie człowieka jest istotne szczególnie wtedy gdy leki przyjmowane są przez długi czas i w dużych ilościach. Interakcje te mogą zachodzić na każdym z etapów ścieżki zwanej „losy leku w organizmie“. Najbardziej poznane są interakcje na poziomie wchłaniania, metabolizmu i eliminacji – o czym szerzej w kolejnych artykułach.

 

REKLAMA
REKLAMA

Jak oceniasz artykuł?

Twoja ocena: Jeszcze nie oceniłeś/aś artykułu

Udostępnij tekst w mediach społecznościowych

4 komentarze Komentujesz jako gość [ lub zarejestruj]

Piotr Łój (gość) 2018-11-24 17:41:36
czy mogę prosić o jakieś źródła o tytoniu (rozumiem snus) + diuretyki pętlowe?
świadomość pacjentów w tej kwestii jest bardzo niska niestety
A i nam przydałoby się takie przypomnienie co jakiś czas, albo treningi jakieś żeby na bieżąco pacjentów uświadamiać.
Nasza chyba też. Często zagrożenia świadomie ignorujemy.

Szanowni Państwo,

Farmacja.net sp. z o. o. przetwarza Twoje dane osobowe zbierane w Internecie, w tym informacje zapisywane w plikach cookies, w celu personalizacji treści oraz reklamy, udostępniania funkcji mediów społecznościowych oraz analizowania ruchu w Internecie.

Kliknij „Zatwierdź i przejdź do serwisu”, aby wyrazić zgodę na korzystanie z technologii takich jak cookies i na przetwarzanie przez farmacja.net sp. z o .o. , Zaufanych Partnerów Twoich danych osobowych zbieranych w Internecie, takich jak adresy IP i identyfikatory plików cookie, w celach marketingowych (w tym do zautomatyzowanego dopasowania reklam do Twoich zainteresowań i mierzenia ich skuteczności) i pozostałych, szczegółowo opisanych w ustawieniach zaawansowanych.

Zgoda jest dobrowolna i możesz ją w dowolnym momencie wycofać w ustawieniach zaawansowanych.

Ponadto masz prawo żądania dostępu, sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania danych. W polityce prywatności znajdziesz informacje jak zakomunikować nam Twoją wolę skorzystania z tych praw.

Szczegółowe informacje na temat przetwarzania Twoich danych znajdują się w polityce prywatności.

Instalowanie cookies itp. na Twoich urządzeniach i dostęp do tych plików.

Na naszych stronach internetowych używamy technologii, takich jak pliki cookie i podobne służących do zbierania i przetwarzania danych eksploatacyjnych w celu personalizowania udostępnianych treści i reklam oraza analizowania ruchu na naszych stronach. Te pliki cookie pomagają poprawić jakość treści reklamowych na stronach. Dzięki tym technologiom możemy zapiewnić Ci lepszą obsługę poprzez serwowanie reklam lepiej dopasowanych do Twoich preferencji.

Nasi zaufani partnerzy to:

Facebook Ireland Limited – prowadzenie kampani remarektingowych i mierzenie ich efektywności – Irlandia (EOG)

Google Ireland Limited (Google Adwords, DoubleClick Ad Exchange, DoubleClick for Publishers Small Business) – zarządzanie kampaniami reklamowymi, ich analiza i pomiary ruchu na stronach Serwisu – Irlandia (EOG)

Google Incorporated (Google Analytics, Google Cloud Platform, GSuit, Google Optimize, Google Tag Manager, Google Data Studio) – obsługa kampanii reklamowych, analizowanie ruchu na stronach Serwisu i obsługa poczty firmowej, analiza sposobu korzystania z Serwisu przez Użytkownika – USA (poza EOG)

Comvision sp. z o. o. – wysyłanie informacji marketingowych dotyczących Serwisu – Polska (EOG)

Benhauer sp. z o.o. – prowadzenie kampanii remarketingowych i mierzenie ich efektywności, e-mail Marketing – Polska (EOG)

Oświadczenie

Dostęp do zawartości serwisu aptekaszpitalna.pl jest możliwy dla osób uprawnionych do wystawiania recept lub osób prowadzących obrót produktami leczniczymi.

Ustawienia zaawansowane Wstecz
logo