Wskazania do stosowania immunoglobulin
Immunoglobuliny w formie dożylnej stosuje się w przypadku niedoborów odporności – wtórnych i pierwotnych, a także w przypadku chorób autoimmunologicznych. Podawane są w przypadku Choroby Kawasaki w połączeniu z kwasem acetylosalicylowym, Zespole Guillaina-Barrego, pierwotnej małopłytkowości immunologicznej, przewlekłej zapalnej polineuropatii demielinizacyjnej czy wieloogniskowej neuropatii ruchowej. Bardzo często podawane są również off-label – o ile sytuacja kliniczna pacjenta tego wymaga – np. w przypadku innych chorób autoimmunologicznych lub ciężkich zakażeń bakteryjnych bądź wirusowych. Każdego roku pojawiają się nowe wskazania do podania tych preparatów.
Czytaj także: Zmiany w programie profilaktyki raka szyjki macicy i raka piersi
Różnice między preparatami immunoglobulin i znaczenie kliniczne
Poszczególne preparaty immunoglobulin różnią się między sobą nie tylko stężeniem roztworu (5%, 10%, 16,5% czy 20%), ale także drogą podania, dodanymi stabilizatorami czy zawartością IgA. Także sposób przechowywania leku jest zróżnicowany. Na przykład Ig Vena przechowywana w lodówce zachowuje trwałość przez 3 lata, ale w temperaturze pokojowej tylko 6 miesięcy. Dla porównania – Privigen lub Flebogamma mogą być przechowywanie w temperaturze pokojowej przez okres 2 lat.
Od poziomu czystości IgG oraz deklarowanej zawartości IgA, uzależniona jest tolerancja leczenia pacjenta ponieważ podanie immunoglobuliny często wiąże się z wystąpieniem takich działań niepożądanych jak: silne bóle głowy, nudności, wymioty, gorączka czy hipotensja. Wymienione objawy związane są z powstawaniem dimerów w preparacie immunoglobulin. Aby ograniczyć ten proces do leku dodaje się stabilizatory, które jednak również mogą sprzyjać złej tolerancji leczenia.
Ponadto, im szybciej podawane są immunoglobuliny, tym większa szansa na wystąpienie działań niepożądanych. Aby je ograniczyć, warto zwolnić tempo wlewu.
Dodatkowo, podawanie immunoglobulin w formie dożylnej wymaga hospitalizacji pacjenta. Przy niedoborach odporności, pacjenci ten lek będą otrzymywać do końca życia, co związane jest z koniecznością regularnej (często co 3 tygodnie) hospitalizacji. Dostępne są również preparaty do podawania w postaci podskórnej. Cieszą się one dużym zainteresowaniem pacjentów, ponieważ mogą one być podawane samodzielnie przez chorego przy pomocy pulsacyjnych wstrzyknięć lub za pomocą pompy, którą pacjent samodzielnie obsługuje. Ogranicza to koszty leczenia, gdyż pacjent nie wymaga hospitalizacji, ale również poprawia komfort życia chorego.
Czytaj także: Najważniejsze informacje ze spotkania CHMP – kwiecień 2023
Rozsądne gospodarowanie immunoglobulinami
Ze względu na wysoki koszt terapii immunoglobulinami oraz fakt, że są to leki krwiopochodne, do wyprodukowania których niezbędne jest osocze ludzkie, należy prowadzić rozsądną gospodarkę lekową dla tych preparatów. Występują okresowe braki dostępności tych preparatów na rynku. Związane jest to z brakiem wystarczającej ilości dawców osocza oraz okresowym zwiększonym zapotrzebowaniem na te produkty. Nie bez znaczenia jest też fakt, iż w trakcie pandemii koronawirusa, spadła ilość dawców krwi i osocza a wzrósł popyt na te preparaty. Ponadto w Polsce nie posiadamy żadnego Laboratorium Frakcjonowania Osocza, a wszystkie dostępne immunoglobuliny musimy importować.
Idealną sytuacją dla pacjentów jest dostępność w szpitalu kilku różnych preparatów immunoglobulin. Jak wspominano wyżej, trudno przewidzieć który preparat dla konkretnego pacjenta okaże się najlepszym wyborem, a jego podawanie będzie najlepiej tolerowane.
Głównym celem podawania immunoglobulin jest leczenie niedoborów (w przypadku niedoborów odporności) lub stymulacja układu odpornościowego i nasilenie swoistej odpowiedzi immunologicznej. Biorąc pod uwagę koszt terapii oraz ryzyko powikłań i działań niepożądanych, należy rozważnie włączać pacjentów do tych kuracji uwzględniając aktualne rekomendacje i wytyczne leczenia schorzeń pacjenta.
Czytaj także: Zawieranie i realizacja umów w rodzaju leczenie szpitalne w zakresie programy lekowe – rozporządzenie NFZ
Źródła:
- ChPL IgVena, Kiovig, Hizentra, dostęp online 07-05-2023r.
- RCKIK
mgr farm. Anna Janaszkiewicz
