TETRACYKLINY
Tetracykliny hamują wzrost wielu gatunków bakterii tlenowych i beztlenowych, w tym wielu gatunków z rodzaju Riketsia, Chlamydia, Mycoplasma, niektórych krętków, a nawet pierwotniaków i prątków. Są to antybiotyki bakteriostatyczne. Mechanizm ich działania polega na hamowaniu syntezy białek poprzez odwracalne wiązanie z podjednostką 30S bakteryjnego rybosomu, w wyniku czego nie dochodzi do połączenia tRNA z miejscem wiązania na kompleksie rybosom–mRNA.
Poniżej zaprezentowanych zostało kilka produktów spożywczych na które warto zwrócić uwagę podczas farmakoterapii niektórymi tetracyklinami.
Mleko i produkty mleczne
Składniki mineralne mogące wchodzić w interakcje z tetracyklinami występują w wielu produktach spożywczych, lekach i suplementach diety. Podczas stosowania tetracyklin nie należy ich łączyć przede wszystkim z mlekiem i produktami mlecznymi (ze względu na znaczną zawartość wapnia).
Rosenblatt i wsp. wykazali, że popijanie doksycykliny szklanką mleka ( 240ml ) doprowadza do obniżenia jej stężenia we krwi o 20% (pomiaru stężenia dokonano 2 godziny po podaniu doksycykliny w dawce D=100 mg).
W innym badaniu, przeprowadzonym przez Meyera i wsp. zaobserwowano spadek wchłaniania doksycykliny (podanej w dawce D=200 mg) o 30% po podaniu jej z 300 ml świeżego mleka [1].
Ericson i Gnarpe w swoim badaniu przeanalizowali wpływ mleka na wchłanianie limecykliny (podawanej w dawce D=300 mg co 12h). Otrzymane wyniki wykazują, że brak jest wskazań klinicznych do ograniczenia picia mleka (w zwykłych ilościach) podczas zażywania tego leku [2].
Posiłek
Jedno z przeprowadzonych badań dotyczyło wpływu pożywienia na wchłanianie tetracykliny.
W badaniu tym tetracyklina w dawce D=250mg, podawana była z 200 ml wody, 9 zdrowym ochotnikom, na czczo lub po posiłku. Zastosowano 2 rodzaje posiłków:
- standardowy – 2 kromki chleba, szynka, pomidor i woda
- meksykański – 2 omlety, fasola, 2 jajka, pomidor, woda
Po 72 godzinach oznaczono ilości wydalonej z moczem tetarcykliny. Otrzymano następujące wyniki:
- 151,2 mg po zażyciu antybiotyku na czczo,
- 90,05 mg po standardowym śniadaniu,
- 68,47 mg po meksykańskim posiłku.
Wapń zawarty w tych posiłkach wiąże tetracyklinę, tworząc słabo wchłanialne chelaty. Pożywienie to nie miało żadnego wpływu na wchłanianie doksycykliny i minocykliny [3].
Sok pomarańczowy i kawa
W celu oceny wpływu soku pomarańczowego i kawy na wchłanianie tetracykliny Przebadano 9 zdrowych ochotników, którym podawano tetracyklinę w dawce D=250 mg z 200 ml soku pomarańczowego lub kawy. Wyniki badania wykazały brak wpływu soku pomarańczowego kawy na wchłanianie tetracykliny.
Sok pomarańczowy zawiera w swoim składzie niewielkie ilości wapnia, ale pierwiastek ten jest związany z kwasem winowym, cytrynowym i askorbinowym, dlatego nie reaguje z tetracykliną [4].
Nienasycone kwasy tłuszczowe
Celem jednego z przeprowadzonych badań było zbadanie wpływu limecykliny podawanej razem z nienasyconymi kwasami tłuszczowymi na zawartość tych kwasów w łoju zebranym z twarzy (sebum) u pacjentów chorujących na trądzik.
Badanie (trwające 90 dni) przeprowadzono na 44 ochotnikach – pacjentach z trądzikiem. Każdego dnia pacjenci otrzymywali limecyklinę w dawce D=300 mg, kwas y-linolenowy (540 mg), kwas linolowy (1200 mg), i kwas oleinowy (510 mg).
Otrzymane wyniki wykazały, że limecyklina nie podwyższyła znacząco stężenia podawanych kwasów w sebum [5].
Związki zobojętniające sok żołądkowy
Tetracykliny wchodzą w interakcje z lekami zobojętniającymi zwierającymi glin, wapń, magnez, bizmut lub sód. Tworzą z nimi słabo rozpuszczalne chelaty i z tego powodu są źle wchłaniane w jelicie. Co więcej, rozpuszczalność tetracyklin jest znacznie większa przy niższych wartościach pH soku żołądkowego (pH=1-3) niż przy pH wynoszącym 5-6. Właśnie dlatego leki zobojętniające podnoszące wartość pH soku żołądkowego powyżej wartości pH=4 mogą zmniejszyć rozpuszczalność tetracyklin w żołądku nawet do 50% [6].
Zalecenia dotyczące stosowania tetracyklin p.o.:
- Podczas przyjmowania antybiotyków z tej grupy należy zachować co najmniej 3-godzinny odstęp od spożywania produktów mlecznych. Produkty takie jak: mleko, kefir, jogurt, sery, są bogate w wapń, który tworzy z tetracyklinami trudno wchłanialne chelaty powodując obniżenie biodostępności tetracyklin co może przyczynić się do niepowodzenia zaleconej farmakoterapii.
- Tetracykliny należy przyjmować w jak największych odstępach czasowych od preparatów żelaza, ponieważ wspólne ich podawanie powoduje obniżenie biodostępności obu leków.
- Antybiotyki z grupy tetracyklin należy zażywać w odstępie co najmniej 2-3 godzin od zażycia leków zobojętniających zawierających w swoim składzie wapń, magnez czy glin.
Bibliografia:
- Zachwieja Z (red.). Leki i pożywienie – interakcje. MedPharm Polska 2008
- Ericson S., Gnarpe H.: Lymecycline and concurrent ingestion of milk, Int. Med. Res., 1979, 7(5), 471-472
- Cook H.J. i wsp.: Influecne of diet on bioavailability of tetracycline, Drug Dispos., 1993, 14, 549-553
- Jung H. i wsp.: Influence of liquids (coffe and orange juice) on the bioavailability of tetracycline, Drug Disp., 1990, 11, 729-734
- Costa A. i wsp.: Evaluation of the Quantitative and Qualitative Alterations in the Fatty Acid Contents of the Sebum of Patients with Inflammatory Acne during Treatment with Systemic Lymecycline and/or Oral Fatty Acid Supplementation, Dermatology Research and Practice, 2013, 2013, 1-14
- Barr i wsp.: Decrease of tetracycline absorption in man by sodium bicarbonate, Pharmacol. Ther., 1971, 12, 779
Inne artykuły z cyklu „Interakcje leków z pożywieniem” autora znajdziesz poniżej:
- Wprowadzenie
- Ampicylina+Sulbaktam, Azytromycyna
- Lewofloksacyna
- Ciprofloksacyna
- Klindamycyna, Linkomycyna
