Nadciśnienie tętnicze krwi stanowi wciąż poważny problem globalny. Szacuje się, że w Polsce na to schorzenie cierpi blisko 10 milionów Polaków. Nieleczone lub nieskutecznie leczone, może sprzyjać powstawaniu udaru, niewydolności serca, nerek czy choroby niewydolnościowej serca.
Niniejszy artykuł stanowi krótkie podsumowanie najważniejszych zmian w zaktualizowanych wytycznych.
Nowe normy ciśnienia tętniczego krwi
Istnieją trzy kategorie ciśnienia tętniczego krwi:
- niepodwyższone, gdy wartości wynoszą <120/70 mmHg,
- podwyższone, przy wartościach ciśnienia skurczowego 120 mmHg do 139 mmHg lub przy wartościach ciśnienia rozkurczowego – 70 mmHg do 89 mmHg,
- nadciśnienie tętnicze krwi – przy wartościach ≥140/90 mmHg.
Nowością jest zatem wprowadzenie nowej kategorii ciśnienia tętniczego krwi – podwyższonego ciśnienia. Zastanawiający może być fakt wartości ciśnienia skurczowego i rozkurczowego. Przez długi czas, za tzw. „książkowe” lub optymalne ciśnienie tętnicze krwi, uznawało się wartość 120/80 mmHg. Jednak według najnowszej klasyfikacji, takie ciśnienie uznaje się za podwyższone.
Zmiana klasyfikacji i dodanie wartości podwyższonego ciśnienia tętniczego krwi, ma bowiem ułatwić wyróżnienie grupy osób, które w najbliższych latach mogą zachorować na nadciśnienie tętnicze krwi, tak aby zwrócić uwagę na powstający problem i umożliwić wprowadzenie np. zmian stylu życia, aby uniknąć choroby i poważnych powikłań.
Podwyższone ciśnienie tętnicze krwi – i co dalej?
Rekomenduje się, aby pacjenci z podwyższonym ciśnieniem tętniczym krwi, przeszli rozszerzony wywiad, oceniający ryzyko sercowo-naczyniowe.
Jeśli pacjent jest w wieku powyżej 85 roku życia lub prognozuje mu się krótki czas życia, zaleca się wprowadzenie zmian w stylu życia, celem obniżenia ciśnienia tętniczego krwi, bez interwencji farmakologicznej.
Jednak u pacjentów ze stwierdzoną chorobą układu sercowo-naczyniowego, umiarkowaną do ciężkiej niewydolnością nerek, obecnością powikłań charakterystycznych dla nadciśnienia tętniczego, cukrzycą lub rodzinną hipercholesterolemią, zaleca się wdrożyć zmianę stylu życia ale także rozpoczęcie terapii farmakologicznej (po 3 miesiącach) przy ciśnieniu tętniczym ≥130/80 mmHg. Pacjent powinien również monitorować ciśnienie krwi.
Podobne postępowanie rekomenduje się u pacjentów z podwyższonym ciśnieniem tętniczym krwi, dla których ocena ryzyka SCORE2 (Systematic Coronary Risk Estimation 2) wynosi 10% lub więcej. Przypomnijmy, że algorytm SCORE2 pozwala ocenić ryzyko wystąpienia incydentów sercowo-naczyniowych.
Zmiana stylu życia
Osobom z podwyższonym ciśnieniem tętniczym oraz nadciśnieniem, rekomenduje się ograniczenie spożycia sodu, ponieważ w sposób znaczący ogranicza to ryzyko zdarzeń sercowo-naczyniowych. Zmniejszenie spożycia sodu, obniża również ciśnienie – zarówno skurczowe jak i rozkurczowe krwi, niezależnie od poziomu wyjściowego tego ciśnienia. Wykazano, że kobiety lepiej reagują na ograniczenie spożycia soli niż mężczyźni i mogą odnieść większe korzyści.
Zaleca się ograniczenie całkowitego spożycia sodu w diecie do około 2 g dziennie lub mniej (co odpowiada około 5 g lub około łyżeczce soli dziennie), należy jednak przypomnieć, że duża część dziennie spożywanej soli zawarta jest w żywności przetworzonej.
Ponadto, ESC podkreśla konieczność spożywania odpowiednich ilości potasu, zawartego w diecie bogatej w owoce i warzywa. I tu również, kobiety mogą odnieść większe korzyści w porównaniu do mężczyzn, jednak rekomendacje dotyczą obu płci.
Podkreślono również, że u pacjentów z utrzymującym się wysokim spożyciem sodu (powyżej 5g na dzień) i bez umiarkowanej lub zaawansowanej przewlekłej niewydolności nerek, zaleca się zwiększenie przyjmowania potasu o 0,5g – 1,0g na dobę co pozwoli uzyskać korzystny stosunek Na+/K+ na poziomie 1,5-2,0. Warto w tym przypadku zamienić w diecie chlorek sodu na substytut zawierający chlorek sodu i chlorek potasu.
Docelowe wartości ciśnienia tętniczego krwi
U osób, które nie mają podwyższonego ciśnienia tętniczego krwi ani nadciśnienia, celem jest utrzymanie wartości BP poniżej 120/70 mmHg. Z kolei u osób z podwyższonym ciśnieniem lub nadciśnieniem, cel do którego należy dążyć to wartości w zakresie 120-129/70-79 mmHg.
Podkreśla się jednak zachowanie ostrożności podczas obniżania ciśnienia tętniczego krwi, dla osób z hipotonią ortostatyczną, umiarkowanym lub ciężkim osłabieniem, u pacjentów w wieku powyżej 85 lat, lub takich, które mają ograniczoną przewidywaną długość życia. U tych pacjentów, rekomenduje się obniżenie ciśnienia krwi do poziomu, który będzie akceptowalny przez pacjenta i dobrze tolerowany, zgodnie z zasadą ALARA (as low as reasonably achievable).
Docelowe wartości ciśnienia tętniczego krwi, uległy obniżeniu w porównaniu do poprzednich zaleceń. Wcześniej zalecane było obniżanie ciśnienia w formie dwuetapowej – najpierw do osiągnięcia pułapu poniżej 140/90mmHg a dopiero później poniżej 130/80mmHg pod warunkiem dobrej tolerancji leczenia.
Prowadzone badania kliniczne potwierdziły, że niższe ciśnienie tętnicze krwi ogranicza ryzyko wystąpienia zdarzeń sercowo-naczyniowych, stąd nowe rekomendacje.
Autor: mgr farm. Anna Janaszkiewicz
Źródła:
1. https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0953620524002383
2. https://academic.oup.com/eurheartj/article/45/38/3912/7741010?login=false
3. https://www.nfz.gov.pl/aktualnosci/aktualnosci-centrali/raport-nfz-nadcisnienie-tetnicze,7352.html
