Albumina pełni w organizmie podwójną funkcję: stabilizuje objętość krwi poprzez utrzymanie ciśnienia onkotycznego i transportuje różnorodne substancje, w tym hormony, enzymy oraz związki egzogenne. Preparat albuminy dożylnej to produkt krwiopochodny wytwarzany z osocza ludzkiego od dawców.
Jest szeroko stosowany u pacjentów hospitalizowanych w celu poprawy hemodynamiki (uzupełnienie i utrzymanie objętości krwi krążącej), ułatwienia usuwania płynów i leczenia powikłań marskości wątroby. Jednak dane z licznych, dużych, randomizowanych badań klinicznych pokazują, że wiele z tych zastosowań nie poprawia wyników leczenia pacjentów. Dodatkowo ze względu na złożoność procesu produkcji, wymagań bezpieczeństwa i ograniczonej dostępności osocza cena preparatów albumin jest znacząco wyższa w porównaniu do roztworów sztucznych koloidów [1], [2], [3]. Chcąc poprawić jakość opieki i jednocześnie ograniczyć koszty, warto zwrócić uwagę na racjonalne stosowanie albumin.
Nowe wytyczne międzynarodowej grupy ekspertów medycyny transfuzjologicznej (International Collaboration for Transfusion Medicine Guidelines) pomagają optymalizować leczenie, wskazując, kiedy podawanie albuminy jest uzasadnione. W opracowaniu zawarto szereg praktycznych wskazówek w zakresie jej stosowania u pacjentów na intensywnej terapii, po operacjach serca, podczas dializ oraz u osób z marskością wątroby [4].
Albumina – w jakich przypadkach zaleca się jej stosowanie?
Wytyczne wskazują na dwie sytuacje kliniczne kiedy stosowanie albuminy jest uzasadnione. Dożylne podanie albuminy zaleca się u pacjentów z marskością wątroby oraz:
- samoistnym bakteryjnym zapaleniem otrzewnej (w celu zmniejszenia śmiertelności);
- wodobrzuszem, u których wykonuje się paracentezę o dużej objętości, powyżej 5 L (aby zapobiec dysfunkcji krążenia wywołanej paracentezą).
Czytaj także: Hiperkaliemia – jakie leki mogą ją wywołać?
Nieuzasadnione stosowanie albumin
Roztwory albuminy są szeroko stosowane w praktyce klinicznej, jednak ich skuteczność w wielu sytuacjach pozostaje przedmiotem dyskusji i wymaga dalszych badań. Jednak na ten moment, na podstawie dostępnych dowodów eksperci nie zalecają rutynowego podawania albumin:
- u noworodków, dzieci i dorosłych pacjentów na oddziale intensywnej terapii;
- u pacjentów doświadczających niedociśnienia podczas dializoterapii;
- u pacjentów poddawanych zabiegom kardiochirurgicznym;
- u pacjentów z marskością wątroby hospitalizowanych w celu leczenia (lub korekty) hipoalbuminemii lub zakażeń pozaotrzewnowych;
- u pacjentów ambulatoryjnych z wodobrzuszem.
Krytycznie chorzy dorośli pacjenci
Stosowanie roztworu albuminy nie jest wskazane w celu zwiększenia jej stężenia w osoczu ani w celu uzupełnienia ubytku płynów ustrojowych. Badania naukowe nie wykazały, aby takie postępowanie miało korzystny wpływ na przeżywalność pacjentów czy zmniejszało ryzyko wystąpienia powikłań, takich jak konieczność dializ. U pacjentów dorosłych w stanie krytycznym nie zaleca się również dożylnego podawania albuminy w połączeniu z lekami moczopędnymi w celu usunięcia płynu pozanaczyniowego.
Dializoterapia
Większość pacjentów dializowanych doświadcza epizodów niedociśnienia, co znacznie zwiększa ryzyko wystąpienia powikłań. Choć albumina jest często stosowana w leczeniu tego problemu, brakuje solidnych dowodów na jej skuteczność. Z uwagi na wysokie koszty albuminy przy regularnych dializach (kilka razy w tygodniu), warto dokładniej zbadać alternatywne metody łagodzenia spadków ciśnienia. Proponuje się na przykład wyższe stężenie wapnia w dializacie, niższą temperaturę dializatu oraz indywidualnie dobrane wskaźniki ultrafiltracji.
Pacjenci poddawani zabiegom kardiologicznym
Mimo szerokiego stosowania albuminy w chirurgii serca, brak jest solidnych dowodów na jej skuteczność w poprawie wyników leczenia. Jedno z większych badań sugeruje nawet zwiększone ryzyko powikłań po zastosowaniu albuminy w porównaniu do płynu Ringera [5]. Obecnie nie zaleca się dożylnego podawania albuminy w celu przygotowania układu pomostowania aortalno-wieńcowego ani uzupełniania objętości krwi przed operacją kardiochirurgiczną (na podstawie wyników badań w zakresie chirurgii niskiego ryzyka). Obecnie trwają badania nad jej zastosowaniem w operacjach wysokiego ryzyka [6]. Wyniki tych badań mogą zmienić obecne zalecenia.
Pacjenci z marskością wątroby
Obecnie nie ma dowodów na to, aby dożylne podawanie albuminy zmniejszało ryzyko zakażeń, niewydolności nerek czy poprawiało przeżywalności pacjentów z marskością wątroby, niezależnie od tego, czy mają oni wodobrzusze, czy są hospitalizowani z powodu dekompensacji choroby. Również u pacjentów z marskością i zakażeniem pozaotrzewnowym nie zaleca się podawania albuminy w celu zmniejszenia śmiertelności lub niewydolności nerek.
Autor: mgr farm. Beata Rychlewska-Kłaput
Bibliografia:
[1] R. N. Moman, N. Gupta, i M. Varacallo, „Physiology, Albumin”, w StatPearls, Treasure Island (FL): StatPearls Publishing, 2024. Dostęp: 16 sierpień 2024. [Online]. Dostępne na: http://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK459198/
[2] „Charakterystyka Produktu Leczniczego Human Albumin”. Dostęp: 16 sierpień 2024. [Online]. Dostępne na: http://chpl.com.pl/data_files/2013-04-10_spc_ha_ng_200_g_n2v1.pdf
[3] R. Raoufinia, A. Mota, N. Keyhanvar, F. Safari, S. Shamekhi, i J. Abdolalizadeh, „Overview of Albumin and Its Purification Methods”, Adv Pharm Bull, t. 6, nr 4, s. 495–507, grudz. 2016, doi: 10.15171/apb.2016.063.
[4] J. Callum i in., „Use of Intravenous Albumin”, CHEST, t. 166, nr 2, s. 321–338, sie. 2024, doi: 10.1016/j.chest.2024.02.049.
[5] E. Pesonen i in., „Effect of 4% Albumin Solution vs Ringer Acetate on Major Adverse Events in Patients Undergoing Cardiac Surgery With Cardiopulmonary Bypass: A Randomized Clinical Trial”, JAMA, t. 328, nr 3, s. 251–258, lip. 2022, doi: 10.1001/jama.2022.10461.
[6] M. Balachandran i in., „Postoperative 20% albumin vs standard care and acute kidney injury after high-risk cardiac surgery (ALBICS): study protocol for a randomised trial”, Trials, t. 22, nr 1, s. 558, sie. 2021, doi: 10.1186/s13063-021-05519-8.
