Tętnicze nadciśnienie płucne (TNP) to rzadka, postępująca i zagrażająca życiu choroba, w której ciśnienie krwi w naczyniach prowadzących krew z serca do płuc jest znacznie podwyższone. Przyczyny TNP są często nieznane, jednak wiadomo, że mogą być dziedziczne lub związane z innymi schorzeniami, takimi jak choroby tkanki łącznej, wady serca obecne od urodzenia, niektóre leki czy zakażenie wirusem HIV. Głównym mechanizmem powodującym wzrost ciśnienia w tętnicach płucnych jest patologiczna przebudowa ścian tych naczyń, które w wyniku nadmiernej proliferacji i migracji komórek mięśni gładkich, stają się coraz węższe i bardziej sztywne.
W dalszym etapie dochodzi do znacznego obciążenia serca i w konsekwencji rozwoju niewydolności serca i innych powikłań. Pomimo postępu terapeutycznego tętnicze nadciśnienie płucne nadal pozostaje chorobą nieuleczalną, o wysokiej śmiertelności. Obecne terapie redukują objawy i poprawiają jakość życia pacjentów, ale pozostają bez wpływu na patogenezę choroby. Dopiero niedawno zarejestrowany lek – sotatercept – może okazać się przełomem w leczeniu TNP ze względu na zupełnie odmienny od dotychczasowych leków mechanizm działania [1], [2], [3].
Tętnicze nadciśnienie płucne i jego standardowa terapia
Poza lekami rozszerzającymi naczynia pacjentom z nadciśnieniem płucnym zaleca się:
- unikanie przebywania na dużych wysokościach,
- aktywność fizyczną lub rehabilitację na odpowiednim dla pacjenta poziomie, tak aby wysiłek fizyczny nie prowokował wystąpienia objawów,
- ograniczenie ilości soli kuchennej w diecie oraz nadmiernej podaży płynów,
- regularne szczepienia przeciwko grypie, pneumokokom i COVID-19,
- korygowanie niedokrwistości z niedoboru żelaza za pomocą odpowiedniej suplementacji,
- w razie potrzeby włączenie leku moczopędnego i tlenoterapii.
Leki rozszerzające naczynia krwionośne stosowane w terapii TNP
Terapia skojarzona jest podstawą leczenia większości pacjentów. Jej intensywność jest dostosowywana w zależności od indywidualnych potrzeb pacjenta i odpowiedzi na leczenie. Do dyspozycji są leki, które na drodze różnych mechanizmów prowadzą do rozkurczu naczyń i spadku ciśnienia w tętnicach płucnych:
- Blokery kanału wapniowego (nifedypina, diltiazem, amlodypina) – tylko u niektórych chorych z potwierdzoną podczas cewnikowania serca wazoreaktywnością.
- Inhibitory fosfodiesterazy typu 5 (sildenafil, tadalafil) – działają poprzez zwiększenie stężenia cGMP, co prowadzi do rozluźnienia mięśni gładkich i ułatwienia przepływu krwi.
- Stymulator rozpuszczalnej cyklazy guanylowej (riocyguat) – zwiększa interakcję enzymu sGC z tlenkiem azotu, co pomaga w rozkurczaniu naczyń krwionośnych w płucach.
- Antagoniści receptora endotelinowego (bozentan, ambrisentan, macitentan) – blokują działanie endoteliny, która ma silne działanie wazokonstrykcyjne.
- Analogi prostacykliny do podawania doustnie (beroprost, treprostinil), wziewnie (iloprost, treprostinil), podskórnie (treprostinil) lub dożylnie (treprostinil, epoprostenol).
- Agonista receptora prostacykliny (seleksypag) [1], [2], [4].
Yuvanci – nowy preparat złożony
W lipcu tego roku Europejska Agencja Leków (EMA) wydała pozytywną opinię dla dopuszczenia do obrotu Yuvanci – dwuskładnikowego preparatu zawierającego macitentan i tadalafil. Yuvanci jest wskazany do długotrwałego leczenia tętniczego nadciśnienia płucnego u dorosłych pacjentów z klasą czynnościową II–III według WHO, którzy już przyjmują kombinację macitentanu i tadalafilu w postaci oddzielnych tabletek. Yuvanci, podawany w postaci jednej tabletki raz dziennie, oferuje większą wygodę terapii, co może przyczynić się do poprawy jakości życia pacjentów [5].
- Czytaj także: Sick Day Rules – czyli o modyfikacji terapii
Tętnicze nadciśnienie płucne – Sotatercept lek dający nadzieję
Również w tym roku EMA dopuściła do obrotu Winrevair, którego substancją czynną jest sotatercept. Sotatercept to nowa cząsteczka o innowacyjnym mechanizmie działania. Jest to białko fuzyjne, które składa się z receptora dla aktywiny i ludzkiego fragmentu przeciwciała IgG. Sotatercept wiąże aktywinę i inne czynniki wzrostowe z grupy TGF- β, które pobudzają nadmierny wzrost komórek w naczyniach płucnych. Poprzez blokowanie tych sygnałów, sotatercept hamuje niekontrolowany rozrost komórek i jednocześnie aktywuje mechanizmy hamujące ten wzrost, co przywraca równowagę między czynnikami pro- i antyproliferacyjnymi. W efekcie dochodzi do poprawy struktury naczyń i zmniejszenia ciśnienia naczyniowego. W badaniach klinicznych Winrevair znacząco poprawiał wydolność wysiłkową i zmniejszał postęp choroby.
Winrevair jest zarejestrowany do stosowania w skojarzeniu z innymi lekami na nadciśnienie płucne u dorosłych pacjentów z II i III klasą czynnościową według WHO. Podaje się go w postaci wstrzyknięć podskórnych co 3 tygodnie w dawce zależnej od masy ciała. Dawka początkowa to 0,3 mg/kg i można ją zwiększyć do 0,7 mg/kg. Modyfikacja dawkowania może być konieczna z powodu zwiększenia poziomu hemoglobiny i zmniejszenia liczby płytek krwi pod wpływem działania leku. Należy sprawdzić te parametry krwi przed każdą dawką przez pierwsze 5 dawek lub dłużej, jeśli wartości są niestabilne, i monitorować okresowo na dalszych etapach leczenia [3], [6], [7].
Autor: mgr farm. Beata Rychlewska-Kłaput
Bibliografia:
[1] European Lung Foundation, „Diagnostyka i Leczenie Nadciśnienia Płucnego”, European Lung Foundation. Dostęp: 19 wrzesień 2024. [Online]. Dostępne na: https://europeanlung.org/pl/information-hub/guidelines/diagnostyka-i-leczenie-nadcisnienia-plucnego/
[2] A. J. Shah, T. Beckmann, M. Vorla, i D. K. Kalra, „New Drugs and Therapies in Pulmonary Arterial Hypertension”, Int J Mol Sci, t. 24, nr 6, s. 5850, mar. 2023, doi: 10.3390/ijms24065850.
[3] „Phase 3 Trial of Sotatercept for Treatment of Pulmonary Arterial Hypertension”. Dostęp: 4 październik 2024. [Online]. Dostępne na: https://www.nejm.org/doi/full/10.1056/NEJMoa2213558
[4] „Rozpoznawanie i leczenie nadciśnienia płucnego. Podsumowanie wytycznych European Society of Cardiology i European Respiratory”. Dostęp: 4 październik 2024. [Online]. Dostępne na: http://www.mp.pl/social/article/318273
[5] „Yuvanci | European Medicines Agency (EMA)”. Dostęp: 19 wrzesień 2024. [Online]. Dostępne na: https://www.ema.europa.eu/en/medicines/human/EPAR/yuvanci
[6] „Winrevair | European Medicines Agency (EMA)”. Dostęp: 19 wrzesień 2024. [Online]. Dostępne na: https://www.ema.europa.eu/en/medicines/human/EPAR/winrevair
[7] „Winrevair Prescribing Information”. Dostęp: 4 październik 2024. [Online]. Dostępne na: https://www.merck.com/product/usa/pi_circulars/w/winrevair/winrevair_pi.pdf
