Albuminy także wiążą się z wieloma egzo- i endogennymi substancjami, m.in. wolnymi kwasami tłuszczowymi, hormonami steroidowymi, bilirubiną, jonami wapnia, miedzi, niektórymi lekami (np. antybiotykami, digoksyną, NLPZ czy antykoagulantami). Albumina odgrywa zatem rolę transportową ale także ułatwia pobieranie substancji przez komórki różnych tkanek.
W sytuacji silnego stresu, urazu czy wstrząsu, produkcja albuminy spada, a wzrasta wytwarzanie białek ostrej fazy. Przy prawidłowym stanie odżywienia, synteza albumin u pacjentów w stanie krytycznych szybko ulega normalizacji. Należy jednak podkreślić, że u chorych w stanie wstrząsu, po silnych urazach czy z posocznicą, wskaźnik TER (transcapillary escape rate) gwałtownie rośnie, co oznacza, że znacznie większa ilość albumin przemieszcza się z przestrzeni wewnątrznaczyniowej do śródmiąższowej.
Wskazania do stosowania albumin
Podstawowym wskazaniem do podawania roztworów albumin jest uzupełnienie i utrzymanie objętości krwi krążącej w sytuacji wystąpienia ubytku oraz w sytuacji gdy niemożliwe jest zastosowanie w tym celu roztworów koloidowych.
Zgodnie z aktualną wiedzą, klinicznie uzasadnione jest podanie albumin u pacjentów:
- w przebiegu ciężkiej marskości wątroby, w przypadku ewakuacji płynu w ilości >5l z jamy otrzewnowej, aby zapobiec zaburzeniom hemodynamicznym,
- z wodobrzuszem i zaawansowaną marskością wątroby, w przypadku spontanicznego bakteryjnego zapalenia otrzewnej, aby zapobiec niewydolności nerek,
- z zespołem wątrobowo-nerkowym typu I,
- z zespołem wątrobowo-nerkowym typu II, w połączeniu z terlipresyną
- podczas zabiegu plazmaferezy, czyli leczniczej wymiany osocza,
- w dializie albuminowej.
Ostatnie lata przynoszą nowe wytyczne dotyczące zaleceń stosowania albuminy u pacjentów w ciężkim stanie ogólnym. Ze względu na procesy technologiczne, albuminy podawane pacjentom zostają podzielone na fragmenty polipeptydowe, które mogą aktywować i nasilać procesy zapalne, wchodzić w interakcje z układem krzepnięcia czy hamować endogenne wytwarzanie albumin oraz działać immunosupresyjnie poprzez hamowanie produkcji niektórych globulin.
Kiedy nie należy stosować roztworów albumin?
Oczywistym i bezwzględnym przeciwwskazaniem do stosowania roztworów albuminy jest nadwrażliwość pacjenta na ten preparat lub jakąkolwiek substancję pomocniczą.
Jednak istotnym problemem wielu jednostek leczniczych jest nadużywanie albumin i podawanie ich w jednostkach chorobowych, w których nie ma udowodnionego wpływu na istotną poprawę stanu pacjenta. Podając albuminy, należy uwzględnić również koszty leczenia tymi preparatami, które są znacznie wyższe niż koszt podania krystaloidów czy płynów zastępczych. Należy zdawać sobie sprawę z tego, że albuminy pozyskuje się z frakcjonowania krwi i osocza dawców, tym samym – jako produkt krwiopochodny, dysponujemy ograniczoną ilością albumin dostępnych do podania. Problem ten pojawił się w okresie pandemii Covid-19, kiedy zapotrzebowanie na te produkty wzrosło, a liczba dawców krwi na świecie zmalała. Należy więc zadbać o to, aby albuminy podawane były wyłącznie w sytuacji, kiedy stan chorego może się istotnie poprawić.
W świetle aktualnych wytycznych, roztworów albumin nie należy podawać pacjentom:
- z hipoalbuminemią o nieznanej przyczynie,
- z oparzeniami, w przeciągu pierwszych 8 – 12h od urazu, ze względu na zwiększoną przepuszczalność naczyń, zmiany w śródbłonku i zwiększone ryzyko nasilenia obrzęków,
- z ciężkimi urazami mózgu, ze względu na hipoosmotyczność roztworów i ryzyko zwiększenia ciśnienia śródczaszkowego,
- po rozległych udarach mózgu,
- w stanie niedożywienia, ze względu na niskie stężenie izoleucyny, metioniny i tryptofanu oraz długi okres półtrwania (ok. 19 dni), co oznacza, że podawanie roztworów albuminy będzie niewystarczające dla poprawy stanu odżywienia chorego,
- z wodobrzuszem reagującym na leki moczopędne.
Podsumowując, nadużywanie albumin w praktyce szpitalnej jest częstym zjawiskiem. Warto wprowadzić w placówkach leczniczych wytyczne podaży albumin, z uwzględnieniem specyfiki danej jednostki leczniczej, tak aby ograniczyć podawanie albuminy do sytuacji, gdzie pacjent odniesie korzyści. Jest to też doskonały sposób na wprowadzenie oszczędności w szpitalu.
Autor: mgr farm. Anna Janaszkiewicz
Źródła:
https://rckik.zgora.pl/wp-content/uploads/2024/03/wytyczne_w_zakresie_leczenia_krwia_i_jej_skladnikami_wyd_3.pdf – Rozdział 8 (Leczenie roztworami albuminy)
ChPL Flexbumin
