Opioidy i benzodiazepiny pod lupą. Coraz częściej mówi się o ich depreskrypcji

Opioidy są szeroko stosowane w leczeniu bólu, natomiast benzodiazepiny wykorzystywane są między innymi w terapii zaburzeń lękowych, bezsenności czy stanów napięcia psychicznego. W wielu sytuacjach klinicznych leki te pozostają niezbędnym elementem leczenia.  Eksperci zwracają jednak uwagę, że ich długotrwałe stosowanie, zwłaszcza u osób starszych, wymaga regularnej oceny korzyści i potencjalnych zagrożeń. Z tego powodu opioidy i benzodiazepiny są często wymieniane wśród terapii wymagających okresowej weryfikacji.

Coraz więcej pacjentów stosuje wiele leków jednocześnie

Wielochorobowość sprawia, że pacjenci trafiający do szpitali często przyjmują liczne preparaty przepisywane przez różnych specjalistów. Każdy kolejny lek może zwiększać ryzyko działań niepożądanych oraz komplikować ocenę skuteczności leczenia.  W takich sytuacjach szczególnego znaczenia nabiera analiza farmakoterapii pod kątem leków, które mogą wymagać ograniczenia dawkowania, stopniowego odstawienia lub ponownej oceny zasadności dalszego stosowania.

W badaniu opublikowanym na łamach JAMA Network Open oceniono model oparty na współpracy lekarzy i farmaceutów w zakresie depreskrypcji opioidów oraz benzodiazepin u osób starszych. Farmaceuci analizowali dokumentację medyczną pacjentów i przygotowywali indywidualne rekomendacje dotyczące możliwości modyfikacji leczenia.

Autorzy badania podkreślili, że takie rozwiązanie okazało się możliwe do wdrożenia w codziennej praktyce. Co istotne, ponad 70% rekomendacji przygotowanych przez farmaceutów zostało wdrożonych przez lekarzy prowadzących.  Według badaczy pokazuje to, że farmaceuci mogą skutecznie wspierać identyfikację pacjentów wymagających ponownej oceny farmakoterapii oraz pomagać w podejmowaniu decyzji dotyczących dalszego leczenia.

Depreskrypcja wymaga indywidualnego podejścia

Eksperci podkreślają, że depreskrypcja nie polega na automatycznym odstawianiu leków. Każda decyzja musi być dostosowana do konkretnego pacjenta, jego chorób współistniejących, aktualnego stanu zdrowia oraz celów terapeutycznych.  W przypadku opioidów i benzodiazepin szczególnie ważne jest odpowiednie planowanie zmian w terapii, ponieważ część leków wymaga stopniowej modyfikacji dawkowania. Dlatego proces depreskrypcji powinien odbywać się pod nadzorem personelu medycznego.

Szpital to dobry moment na ocenę farmakoterapii

Hospitalizacja stwarza możliwość przeprowadzenia kompleksowego przeglądu wszystkich stosowanych leków. W tym czasie farmaceuci mogą analizować historię leczenia, identyfikować potencjalne problemy związane z farmakoterapią oraz przygotowywać rekomendacje wspierające optymalizację terapii.  Eksperci wskazują, że szczególnie cenne może być to u pacjentów starszych oraz osób z wielolekowością, u których ryzyko problemów związanych z farmakoterapią jest największe.

Rosnąca liczba pacjentów przyjmujących opioidy, benzodiazepiny i inne leki stosowane przewlekle sprawia, że znaczenie depreskrypcji będzie systematycznie wzrastać. Farmaceuci szpitalni mogą odgrywać coraz większą rolę w identyfikowaniu terapii wymagających ponownej oceny oraz wspieraniu lekarzy w procesie optymalizacji leczenia.

W opinii ekspertów depreskrypcja staje się jednym z ważnych elementów nowoczesnej farmacji klinicznej. Jej celem nie jest ograniczanie leczenia za wszelką cenę, ale poprawa bezpieczeństwa farmakoterapii poprzez dostosowanie terapii do aktualnych potrzeb pacjenta.

Źródła

1. Busby-Whitehead J. i wsp. A Pharmacist Consultant Service for Deprescribing Opioids and Benzodiazepines in Older Adults: A Cluster Randomized Trial. JAMA Network Open, 2026.
2. UNC Eshelman School of Pharmacy. New UNC-Chapel Hill study explores a scalable approach to safer medication use in older adults. 2026.
3. Transitions of care: integrating pharmacists to prevent harm worldwide. European Journal of Hospital Pharmacy, 2026.
4. Stoll JT, Weidmann AE. Development of hospital pharmacy services at transition of care points: a scoping review. European Journal of Hospital Pharmacy.