Nie każdy lek warto kontynuować. Eksperci wskazują znaczenie depreskrypcji leków wysokiego ryzyka

Określenie „leki wysokiego ryzyka” odnosi się do preparatów, których nieprawidłowe stosowanie lub działania niepożądane mogą prowadzić do poważnych konsekwencji zdrowotnych. W grupie tej znajdują się między innymi opioidy, benzodiazepiny, leki przeciwkrzepliwe czy niektóre preparaty wpływające na ośrodkowy układ nerwowy.

Choć wiele z tych leków odgrywa ważną rolę terapeutyczną, ich długotrwałe stosowanie może wiązać się z dodatkowymi zagrożeniami, szczególnie u pacjentów w podeszłym wieku.

Problem rośnie wraz z wielolekowością

Starzenie się społeczeństwa sprawia, że coraz więcej pacjentów przyjmuje kilka lub kilkanaście leków jednocześnie. Wraz ze wzrostem liczby stosowanych preparatów zwiększa się ryzyko interakcji, działań niepożądanych i błędów farmakoterapeutycznych

Eksperci podkreślają, że część terapii jest kontynuowana przez wiele lat bez ponownej oceny ich zasadności. W efekcie pacjenci mogą przyjmować preparaty, które nie są już niezbędne lub których korzyści są ograniczone w porównaniu z możliwym ryzykiem.

Depreskrypcja nie oznacza rezygnacji z leczenia

Specjaliści zwracają uwagę, że depreskrypcja nie polega na samodzielnym odstawianiu leków przez pacjenta. Jest to zaplanowany proces prowadzony przez personel medyczny, którego celem jest optymalizacja farmakoterapii oraz poprawa bezpieczeństwa leczenia.

Przed podjęciem decyzji konieczna jest analiza wszystkich stosowanych produktów leczniczych, ocena stanu zdrowia chorego oraz uwzględnienie potencjalnych korzyści i zagrożeń wynikających z dalszego leczenia.

Farmaceuci pomagają identyfikować terapię wymagającą ponownej oceny

Coraz więcej uwagi poświęca się roli farmaceutów w procesie depreskrypcji. W badaniu opublikowanym w JAMA Network Open farmaceuci analizowali dokumentację medyczną pacjentów stosujących przewlekle opioidy i benzodiazepiny oraz przygotowywali indywidualne rekomendacje dotyczące możliwości ograniczenia terapii.

Autorzy badania podkreślili, że model oparty na współpracy lekarzy i farmaceutów okazał się możliwy do wdrożenia w praktyce klinicznej. Co więcej, ponad 70% rekomendacji przygotowanych przez farmaceutów zostało wykorzystanych przez lekarzy prowadzących. Według ekspertów pokazuje to, że farmaceuci mogą skutecznie wspierać proces oceny zasadności leczenia oraz identyfikować pacjentów wymagających szczególnej uwagi.

Hospitalizacja może być dobrą okazją do przeglądu terapii

Pobyt w szpitalu często stwarza możliwość przeprowadzenia kompleksowej analizy farmakoterapii. To moment, w którym lekarze i farmaceuci mają dostęp do pełnej dokumentacji medycznej oraz mogą ocenić zasadność dalszego stosowania poszczególnych leków.

Eksperci zwracają uwagę, że szczególnie ważne jest to w przypadku pacjentów starszych oraz osób przyjmujących wiele preparatów jednocześnie. W takich sytuacjach depreskrypcja może stanowić jeden z elementów poprawy bezpieczeństwa leczenia.

Coraz większe znaczenie farmacji klinicznej

Rosnąca liczba pacjentów z wielochorobowością sprawia, że zapotrzebowanie na przeglądy lekowe i ocenę bezpieczeństwa farmakoterapii będzie systematycznie wzrastać. Farmaceuci kliniczni coraz częściej uczestniczą w procesie identyfikowania potencjalnie nieodpowiednich terapii oraz wspierają lekarzy podczas podejmowania decyzji dotyczących optymalizacji leczenia.

Eksperci podkreślają, że skuteczna depreskrypcja może przyczyniać się do ograniczania działań niepożądanych, zmniejszania ryzyka interakcji oraz poprawy komfortu pacjentów, szczególnie w grupach najbardziej narażonych na powikłania farmakoterapii.

Co to oznacza dla farmacji szpitalnej?

Depreskrypcja leków wysokiego ryzyka staje się jednym z istotnych obszarów rozwoju farmacji klinicznej. Coraz więcej danych wskazuje, że farmaceuci mogą odgrywać ważną rolę w identyfikowaniu terapii wymagających ponownej oceny oraz wspieraniu lekarzy w procesie bezpiecznego ograniczania farmakoterapii.

W obliczu starzenia się populacji i narastającego problemu wielolekowości działania te mogą w najbliższych latach stać się jednym z kluczowych elementów poprawy bezpieczeństwa pacjentów hospitalizowanych.

Źródła

1. Busby-Whitehead J. i wsp. A Pharmacist Consultant Service for Deprescribing Opioids and Benzodiazepines in Older Adults: A Cluster Randomized Trial. JAMA Network Open, 2026.
2. UNC Eshelman School of Pharmacy. New UNC-Chapel Hill study explores a scalable approach to safer medication use in older adults. 2026.
3. Transitions of care: integrating pharmacists to prevent harm worldwide. European Journal of Hospital Pharmacy, 2026.
4. Stoll JT, Weidmann AE. Development of hospital pharmacy services at transition of care points: a scoping review. European Journal of Hospital Pharmacy.