Nie każdy lek trzeba stosować do końca życia. Eksperci o depreskrypcji

Depreskrypcja to planowane i kontrolowane odstawianie leków, które nie przynoszą już oczekiwanych korzyści, mogą powodować działania niepożądane lub których stosowanie przestało być uzasadnione w aktualnej sytuacji zdrowotnej pacjenta. Nie oznacza ona samodzielnego rezygnowania z terapii, lecz proces prowadzony pod nadzorem specjalistów.  W ostatnich latach temat ten zyskuje coraz większe znaczenie, szczególnie w opiece nad osobami starszymi, które często stosują wiele leków jednocześnie.

Coraz więcej pacjentów przyjmuje wiele leków

Polipragmazja, czyli jednoczesne stosowanie licznych produktów leczniczych, jest jednym z największych wyzwań współczesnej farmakoterapii. Każdy kolejny lek zwiększa ryzyko działań niepożądanych, interakcji oraz problemów związanych z przestrzeganiem zaleceń terapeutycznych.

Eksperci podkreślają, że część leków jest kontynuowana przez lata bez ponownej oceny zasadności ich stosowania. W efekcie pacjent może przyjmować preparaty, które nie są już potrzebne lub których potencjalne ryzyko przewyższa spodziewane korzyści.

Decyzja o depreskrypcji może być podejmowana z różnych powodów. Należą do nich między innymi:

• występowanie działań niepożądanych,
• ryzyko niebezpiecznych interakcji,
• zmiana stanu zdrowia pacjenta,
• brak oczekiwanych korzyści terapeutycznych,
• uproszczenie skomplikowanych schematów leczenia.

Eksperci podkreślają, że każda decyzja powinna być poprzedzona indywidualną oceną sytuacji klinicznej pacjenta i analizą wszystkich stosowanych leków.

Farmaceuci coraz częściej uczestniczą w depreskrypcji

W badaniu opublikowanym w 2026 roku na łamach JAMA Network Open oceniano model, w którym farmaceuci analizowali dokumentację medyczną pacjentów i przygotowywali rekomendacje dotyczące ograniczania stosowania opioidów oraz benzodiazepin u osób starszych.

Choć badanie nie wykazało istotnych różnic w najważniejszych punktach końcowych pomiędzy grupami, autorzy podkreślili, że taki model współpracy okazał się możliwy do wdrożenia w codziennej praktyce. Co więcej, ponad 70% rekomendacji przygotowanych przez farmaceutów zostało wdrożonych przez lekarzy prowadzących.

Według badaczy pokazuje to, że farmaceuci mogą odgrywać ważną rolę w identyfikowaniu terapii wymagających ponownej oceny oraz wspieraniu lekarzy podczas podejmowania decyzji dotyczących leczenia.

Ograniczanie leków nie zawsze jest łatwe

Eksperci zwracają uwagę, że depreskrypcja bywa znacznie bardziej złożona niż rozpoczęcie terapii. Niektórych leków nie można odstawić nagle, ponieważ może to prowadzić do pogorszenia stanu zdrowia lub wystąpienia objawów odstawiennych.

Dodatkowym wyzwaniem jest przekonanie pacjentów, że zmniejszenie liczby stosowanych preparatów nie oznacza rezygnacji z leczenia. W wielu przypadkach celem jest właśnie poprawa bezpieczeństwa terapii oraz ograniczenie ryzyka działań niepożądanych.

Co to oznacza dla farmacji szpitalnej?

Starzenie się społeczeństwa oraz rosnąca liczba pacjentów z wielochorobowością sprawiają, że znaczenie depreskrypcji będzie systematycznie rosło. W wielu przypadkach hospitalizacja staje się momentem, w którym możliwa jest kompleksowa ocena farmakoterapii i identyfikacja leków wymagających ponownej analizy.

Farmaceuci szpitalni mogą wspierać ten proces poprzez przeglądy lekowe, identyfikowanie potencjalnych interakcji oraz przygotowywanie rekomendacji dotyczących optymalizacji leczenia. Eksperci podkreślają, że bezpieczna depreskrypcja może stać się jednym z ważniejszych narzędzi poprawy jakości opieki nad pacjentami, szczególnie w populacji osób starszych.

Źródła:

1. Busby-Whitehead J. i wsp. A Pharmacist Consultant Service for Deprescribing Opioids and Benzodiazepines in Older Adults: A Cluster Randomized Trial. JAMA Network Open, 2026.
2. UNC Eshelman School of Pharmacy. New UNC-Chapel Hill study explores a scalable approach to safer medication use in older adults. 2026.