Bezpieczne stosownie flozyn w szpitalu

Jednak korzyści ze stosowania flozyn wykraczają daleko poza samą kontrolę cukrzycy, co tłumaczy ich gwałtownie rosnące użycie w ostatnich latach. Badania kliniczne wykazały, że inhibitory SGLT2 znacząco obniżają ryzyko zgonu z przyczyn sercowo-naczyniowych, zmniejszają częstotliwość hospitalizacji z powodu niewydolności serca oraz poprawiają rokowania pacjentów z przewlekłą chorobą nerek.

Cukrzycowa kwasica ketonowa

Chociaż flozyny oferują szerokie spektrum korzyści w terapii cukrzycy, chorób serca i nerek, ich stosowanie wiąże się z ryzykiem wystąpienia poważnych działań niepożądanych, w tym rzadkiej, lecz zagrażającej życiu euglikemicznej kwasicy ketonowej (eDKA). eDKA charakteryzuje się kwasicą metaboliczną i ketonową, przy jednoczesnym utrzymaniu prawidłowego lub nieznacznie podwyższonego poziomu glukozy we krwi. Z powodu braku wyraźnej hiperglikemii, diagnostyka eDKA jest często opóźniona lub nawet pomijana, co stanowi poważne wyzwanie kliniczne.

Ryzyko wystąpienia eDKA u pacjentów przyjmujących inhibitory SGLT2 wzrasta w:

• okresie okołooperacyjnym,
• ostrych, ciężkich chorobach,
• stanach związanych z ograniczeniem podaży węglowodanów i odwodnieniem,
• przebiegu cukrzycy z niską rezerwą komórek beta trzustki (cukrzyca LADA lub cukrzyca typ 2 z małym stężeniem peptydu C),
• stanach po zapaleniu trzustki
• nadużywaniu alkoholu.

Z uwagi na coraz częstsze stosowanie flozyn w leczeniu chorób przewlekłych, kluczowe staje się podnoszenie świadomości na temat cukrzycowej kwasicy ketonowej mogącej przebiegać z prawidłową glikemią oraz wdrażanie strategii minimalizujących ryzyko jej wystąpienia, aby zapewnić bezpieczeństwo terapii.

Środki ostrożności  —  co przekazać pacjentowi?

Pacjenci stosujący lek z grupy inhibitorów SGLT2 powinni być świadomi objawów cukrzycowej kwasicy ketonowej. Należą do niej: szybka utrata wagi, nudności lub wymioty, bóle brzucha, nadmierne pragnienie, szybkie i głębokie oddychanie, dezorientacja, nietypowa senność lub zmęczenie, słodki zapach z ust, słodki lub metaliczny smaku w ustach, lub odmienny zapach moczu lub potu. Zaobserwowanie któregokolwiek z tych objawów powinno skłonić pacjenta do natychmiastowego skontaktowania się z lekarzem.

Przed planowanym zabiegiem chirurgicznym zaleca się odstawienie flozyn: kanagliflozyny, dapagliflozyny i empagliflozyny na 3 dni, a ertagliflozyny na 4 dni przed operacją.

Odstawienie flozyn jest konieczne również w stanach chorobowych, którym towarzyszy znaczne ograniczenie przyjmowania pokarmów czy utrata płynów (zgodnie z zasadami Sick Day Rules).

• Czytaj także: Sick Day Rules – czyli o modyfikowaniu farmakoterapii

Pacjent w szpitalu

W chwili przyjęcia do szpitala pacjent powinien zostać oceniony pod kątem możliwości kontynuowania terapii flozynami. W tabeli poniżej (tabela 1) zestawiono przeciwwskazania i środki ostrożności, które ułatwią podejmowanie decyzji.

Tabela 1. Przeciwwskazania i środki ostrożności podczas terapii inhibitorem SGLT2

Decyzja o kontynuacji lub wstrzymaniu terapii inhibitorami SGLT2 wymaga indywidualnej analizy stanu pacjenta i jego historii medycznej. Kontynuując leczenie, zaleca się monitorowanie poziomu ketonów we krwi co 24-48 godzin, nawet u pacjentów spożywających regularne posiłki i nawodnionych. Wszelkie sytuacje, w których dochodzi do przedłużonego ograniczenia przyjmowania pokarmów i płynów, stanowią wskazanie do czasowego odstawienia leków z tej grupy.

Autor: mgr farm. Beata Rychlewska-Kłaput

Bibliografia:

[1]A. Kulik i P. Rozentryt, „Nowe spojrzenie na mechanizmy działania blokerów kotransportera sodowo-glukozowego typu 2”, Lek. POZ, t. 9, nr 2, s. 71–76, 2023.

[2]Forxiga Charakterystyka Produktu Leczniczego. Dostęp: 4 marzec 2025. [Online]. Dostępne na: https://www.astrazeneca.pl/content/dam/az-pl/SPC/SPC_Forxiga.pdf

[3]H. Kirwin i I. Cannon, „Optimising use of SGLT2 inhibitors in hospital patients”, The Pharmaceutical Journal. Dostęp: 4 marzec 2025. [Online]. Dostępne na: https://pharmaceutical-journal.com/article/ld/optimising-use-of-sglt2-inhibitors-in-hospital-patients

[4]I. S. Padda i in., „Sodium-Glucose Transport Protein 2 (SGLT2) Inhibitors”, w StatPearls, Treasure Island (FL): StatPearls Publishing, 2025. Dostęp: 4 marzec 2025. [Online]. Dostępne na: http://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK576405/

[5]„SGLT2 inhibitors – referral | European Medicines Agency (EMA)”. Dostęp: 4 marzec 2025. [Online]. Dostępne na: https://www.ema.europa.eu/en/medicines/human/referrals/sglt2-inhibitors

[6]      Food and Drug Administration: „FDA revises labels of SGLT2 inhibitors for diabetes to include warnings about too much acid in the blood and serious urinary tract infections”, FDA, sie. 2023, Dostęp: 4 marzec 2025. [Online]. Dostępne na: https://www.fda.gov/drugs/drug-safety-and-availability/fda-revises-labels-sglt2-inhibitors-diabetes-include-warnings-about-too-much-acid-blood-and-serious

[7] B. Bagley i in., „When Taking an SGLT2 inhibitor, Remember To SSTOP (Stop SGLT2 Inhibitor Three days bef-O-re Procedures)!”, Tak. SGLT2 Inhib. Rememb. SSTOP Stop SGLT2 Inhib. Three Days Bef-O-Re Proced., luty 2023, Dostęp: 4 marzec 2025. [Online]. Dostępne na: https://psnet.ahrq.gov/web-mm/when-taking-sglt2-inhibitor-remember-sstop-stop-sglt2-inhibitor-three-days-bef-o-re

[8] J. P. H. Wilding i in., „The Place and Value of Sodium-Glucose Cotransporter 2 Inhibitors in the Evolving Treatment Paradigm for Type 2 Diabetes Mellitus: A Narrative Review”, Diabetes Ther., t. 13, nr 5, s. 847–872, maj 2022, doi: 10.1007/s13300-022-01228-w.

[9]Y. Lin i in., „Use of sodium-glucose co-transporter 2 inhibitors in solid organ transplant recipients with pre-existing type 2 or post-transplantation diabetes mellitus: A systematic review”, Transplant. Rev. Orlando Fla, t. 37, nr 1, s. 100729, sty. 2023, doi: 10.1016/j.trre.2022.100729.

[10]J.-Y. Sheu i in., „The outcomes of SGLT-2 inhibitor utilization in diabetic kidney transplant recipients”, Nat. Commun., t. 15, nr 1, s. 10043, lis. 2024, doi: 10.1038/s41467-024-54171-8.