Burosumab w programie lekowym u pacjentów z krzywicą hipofosfatemiczną

Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 1 listopada 2023 r. produkt leczniczy burosumab został objęty refundacją dla chorych na hipofosfatemię sprzężoną z chromosomem X i jest dostępny w programie lekowym.
Burosumab w programie lekowym u pacjentów z krzywicą hipofosfatemiczną (fot. shutterstock.com)

Krzywica hipofosfatemiczna sprzężona z chromosomem X (XLH) to rzadkie, genetyczne, przewlekłe i postępujące zaburzenie układu kostnego charakteryzujące się nadmierną utratą fosforanów przez nerki spowodowaną zwiększoną aktywnością FGF23. Jest najczęściej występującą (80%) postacią w grupie krzywic hipofosfatemicznych. W jej leczeniu znajduje zastosowanie burosumab. Został on objęty refundacją w ramach programu lekowego.

XLH jest dziedziczona  w sposób dominujący sprzężony z chromosomem X. Oznacza to, że jeżeli chory jest ojciec, to zachorują wszystkie jego córki, natomiast jeśli choruje matka, to ryzyko wystąpienia choroby u potomstwa wynosi 50% niezależnie od płci. Jednak około 20–30% przypadków jest spowodowanych spontanicznymi mutacjami. Mutacja dotyczy genu PHEX, który  jest zlokalizowazny na ramieniu krótkim chromosomu X.

Krzywica hipofosfatemiczna – objawy

  • deformacja kończyn dolnych o typie szpotawości, często o znacznym stopniu zaawansowania, która pojawia się po rozpoczęciu przez dziecko chodzenia, czyli zwykle w 2 roku życia, nasila wraz z wiekiem i może prowadzić do zaburzeń chodu. Jest to najbardziej charakterystyczny objaw choroby
  • zahamowanie wzrastania
  • osłabienie siły mięśniowej i wydolności fizycznej
  • przedwczesne zarastanie szwów czaszkowych
  • rozwój malformacji Arnolda-Chiariego.

U dorosłych występują często bóle kostne i kostno-stawowe powodowane osteomalacją, osteoartrozą, entezopatiami, oraz złamaniami patologicznymi.

Odległym powikłaniem XLH może być:

  • kamica nerkowa
  • nefrokalcynoza
  • wtórna nadczynność przytarczyc
  • niewydolność nerek

Burosumab w leczeniu krzywicy hipofosfatemicznej

Produktem leczniczym stosowowanym w tym wskazaniu , a dodatkowo objętym refundacją jest burosumab. Burosumab to rekombinowane ludzkie przeciwciało monoklonalne klasy IgG1 skierowane przeciwko czynnikowi wzrostu fibroblastów 23 (ang. fibroblast growth factor 23, FGF23). Wytwarza się je metodami inżynierii genetycznej z wykorzystaniem hodowli linii komórkowej wywodzącej się z komórek jajnika chomika chińskiego (ang. Chinese hamster ovary, CHO).

Stężenie parathormonu w surowicy

W czasie leczenia z zastosowaniem burosumabu u niektórych pacjentów z XLH obserwowano przypadki wzrostu stężenia parathormonu w surowicy. Zalecane są okresowe pomiary stężenia parathormonu w surowicy. Dlatego jednym z powikłań tej choroby jest wtórna nadczynność przytarczyc.

 Interakcje z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji

Jednoczesne stosowanie burosumabu z doustnymi fosforanami i analogami witaminy D jest przeciwwskazane, gdyż może skutkować zwiększeniem ryzyka wystąpienia hiperfosfatemii i hiperkalcemii

Należy zachować ostrożność, stosując burosumab w skojarzeniu z produktami leczniczymi z grupy kalcymimetyków (tj. lekami, które naśladują̨ działanie wapnia na tkanki, przez aktywację receptora wapniowego o tym również pisaliśmy w poprzednim artykule…). Równoczesne podawanie tych produktów leczniczych nie było przedmiotem badań klinicznych i może potencjalnie prowadzić́ do zaostrzenia hipokalcemii.

Działania niepożądane

Najczęściej zgłaszanymi niepożądanymi działaniami leku (ang. adverse drug reactions, ADR) u dzieci i młodzieży w okresie do 64 tygodni były:

  • reakcje w miejscu wstrzyknięcia (57%),
  • ból głowy (54%),
  • ból kończyny (42%),
  • obniżenie stężenia witaminy D (28%),
  • wysypka (23%),
  • ból zęba (19%),
  • ropień zęba (14%),
  • ból mięśni (14%)

Zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych

Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań́ niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego.

Kto może zgłosić działanie niepożądane:

  • pacjent
  • jego przedstawiciel ustawowy lub opiekun faktyczny,

Kto ma obowiązek zgłaszania działań niepożądanych:

  • farmaceuta
  • lekarz
  • pielęgniarka
  • położna
  • ratownik medyczny

Jak zgłaszamy działanie niepożądane

1. Należy skorzystać ze specjalnego formularza elektronicznego  (link do https://smz.ezdrowie.gov.pl),

2.Jest dostępny również formularz papierowy, przygotowany przez  Urząd Rejestracji  który pomoże zgłosić działanie niepożądane.  Należy wysłać wypełniony formularz pocztą, faksem, pocztą elektroniczną, za pośrednictwem platformy ePUAP.

3.Wypełniając wniosek należy wpisać  wszystkie niezbędne dane.

Zgłoszenie musi przede wszystkim zawierać:

  • nazwę produktu leczniczego;
  • opis reakcji niepożądanej, czyli wymienienie co najmniej jednego objawu;
  • dane chorego – inicjały, płeć, wiek lub masę ciała;
  • dane zgłaszającego – imię, nazwisko, sposób kontaktu (adres, telefon, faks, e-mail).

Gdzie można zgłosić działania niepożądane?

Działania niepożądane produktów leczniczych zgłasza się Prezesowi URPL lub podmiotowi odpowiedzialnemu, ze szczególnym uwzględnieniem działań niepożądanych dotyczących:

  1. produktów leczniczych zawierających nową substancję czynną – dopuszczonych po raz pierwszy do obrotu w dowolnym państwie w okresie 5 lat poprzedzających zgłoszenie;
  2. produktów leczniczych złożonych, zawierających nowe połączenie substancji czynnych;
  3. produktów leczniczych zawierających znaną substancję czynną, ale podawanych nową drogą;
  4. terapii nowymi postaciami farmaceutycznymi produktów leczniczych;
  5. produktów leczniczych, które zyskały nowe wskazanie;
  6. przypadków, gdy działanie niepożądane produktu leczniczego stało się powodem zastosowania innego produktu leczniczego, procedury medycznej lub sposobu leczenia stosowanego u pacjenta;
  7. wystąpienia działania w trakcie ciąży lub bezpośrednio po porodzie.
  8. Jeżeli w chwili przekazywania zgłoszenia działania niepożądanego produktu leczniczego osoba zgłaszająca nie dysponuje pełnymi danymi opisywanego przypadku, powinna niezwłocznie po uzyskaniu dodatkowych informacji przedstawić uzupełnione zgłoszenie

Czym są leki dodatkowo monitorowane?

Burosumab jest produktem leczniczym dodatkowo monitorowanym. Unia Europejska (UE) wprowadziła procedurę oznakowania leków szczególnie uważnie monitorowanych przez organy ds. rejestracji. Leki te opisane są jako dodatkowo monitorowane”.

Leki dodatkowo monitorowane są oznaczone symbolem czarnego odwróconego trójkąta widniejącym na ulotce dołączonej do opakowania oraz w Charakterystyce Produktu Leczniczego.

 ▼ Ten produkt leczniczy podlega dodatkowemu monitorowaniu.

Co oznacza czarny trójkąt?

Wszystkie leki są uważnie monitorowane po wprowadzeniu do obrotu w Unii Europejskiej. Symbol czarnego trójkąta oznacza, że dany lek jest monitorowany jeszcze staranniej niż inne. Zasadniczo jest to spowodowane mniejszą liczbą dostępnych informacji o danym leku w porównaniu z innymi lekami, na przykład ze względu na to, że jest on nowy na rynku lub dane dotyczące jego długotrwałego stosowania są ograniczone. Nie oznacza to, że lek jest niebezpieczny.

Konieczność dodatkowego monitorowania zawsze dotyczy leku, gdy:

  • zawiera nową substancję czynną dopuszczoną do obrotu w UE po 1 stycznia 2011 r.;
  • jest to lek biologiczny, taki jak szczepionka lub preparat pozyskiwany z osocza (krwi), na temat, którego istnieje niewiele informacji z okresu po wprowadzeniu do obrotu;
  • został dopuszczony do obrotu warunkowo (gdy podmiot odpowiedzialny jest zobowiązany do przedstawienia dodatkowych danych o leku) lub w wyjątkowych okolicznościach (z określonych powodów podmiot odpowiedzialny nie może przedstawić pełnego zestawu danych);
  • podmiot odpowiedzialny jest zobowiązany do przeprowadzenia dodatkowych badań, na przykład w celu dostarczenia większej liczby danych dotyczących jego długotrwałego stosowania lub rzadko występujących działań niepożądanych obserwowanych podczas badań klinicznych.

Pamiętajmy, że farmaceuta jest obowiązany zgłosić działanie niepożądane produktu leczniczego zgodnie z art. 36d ustawy – Prawo farmaceutyczne. Każde zgłoszenie działań niepożądanych podnosi bezpieczeństwo stosowania leków. Dzięki takim zgłoszeniom, wiedza na temat konkretnego leku jest stale rozszerzana i uzupełniana.

Prawidłowe odżywianie przy leczeniu

W przypadku pojawienia się u dziecka różnego rodzaju problemów z odżywianiem warto polecić preparat z serii NutriKid Multi Fibre firmy Nutricia. Produkt zawiera białko, witaminy oraz cenne mikroelementy, które wspierają prawidłowe funkcjonowanie organizmu dziecka podczas choroby. Jest opracowany, by wspierać żywieniowo dzieci powyżej 1 roku życia, które są niedożywienione z powodu choroby lub mają zaburzenia wzrastania. Należy pamiętać, że u dzieci chorujących na hipofosfatemię sprzężoną z płcią i przyjmujących produkt leczniczy burosumab jednoczesne stosowanie burosumabu z doustnymi fosforanami i analogami witaminy D jest przeciwwskazane.

Autor: mgr farm. Zofia Zarzycka

logo