Kaniulacja naczyń centralnych niesie ze sobą wiele korzyści dla chorego, jednak personel medyczny powinien pamiętać o możliwych powikłaniach dostępu CVC, w tym ryzyko rozwoju zakażenia krwi. Niniejszy artykuł podsumowuje najnowsze wytyczne Międzynarodowego Towarzystwa Chorób Zakaźnych (International Society for Infectious Diseases, ISID).
Profilaktyka zakażeń krwi podczas stosowania cewników centralnych
Eksperci z Międzynarodowego Towarzystwa Chorób Zakaźnych wyraźnie podkreślają, jak istotna jest właściwa higiena oraz stosowanie procedur aseptycznych. Szacuje się, że przestrzegając procedur, możemy uniknąć nawet 70% zakażeń krwi związanych z cewnikami.
Specjaliści z ISID wyraźnie podkreślają konieczność wdrożenia międzynarodowych zaleceń, ze szczególnym uwzględnieniem krajów o niskim i średnim dochodzie, czyli tzw. krajów rozwijających się. Wskaźnik częstości zakażeń krwi odcewnikowych dla krajów rozwiniętych wynosi ok. 3,5 na 1000 cewnikodni, z kolei w krajach o niskim i średnim dochodzie – aż 12,24 zakażeń na 1000 cewnikodni. Odcewnikowe zakażenia krwi w sposób znaczący pogarszają rokowanie chorego i zwiększają śmiertelność, wiążą się także z wyższymi kosztami hospitalizacji i dłuższym czasem pobytu chorego na oddziale.
Pięć filarów profilaktyki zakażeń krwi
Eksperci z ISID zaznaczają, że dla profilaktyki odcewnikowego zakażenia krwi, największe znaczenie ma 5 elementów:
- higiena rąk personelu medycznego,
- stosowanie skutecznych barier chroniących przed zakażeniem,
- chlorheksydyna stosowana do antyseptyki skóry,
- unikanie zakładania cewnika do żyły udowej, szczególnie w warunkach oddziałów intensywnej terapii,
- jak najszybsze usunięcia cewnika.
Edukacja personelu medycznego
Najnowsze rekomendacje ISID bardzo wyraźnie podkreślają konieczność prowadzenia ciągłych szkoleń dla personelu medycznego oraz pomocniczego z zakresu prawidłowego zakładania oraz pielęgnacji centralnych dostępów naczyniowych, przy zachowaniu zasad aseptyki. Osoby zakładające cewniki powinni podlegać weryfikacji ich wiedzy, a szkolenia zakończone testem kompetencji.
Przy każdorazowej modyfikacji sprzętu jednorazowego, na przykład w wyniku zakończonych postepowań przetargowych, personel medyczny powinien przejść szkolenie, przygotowujące do pracy z nowym sprzętem jednorazowym.
- Czytaj także: Wyroby medyczne w aptece szpitalnej
Zakładanie cewnika
Ze względu na złożoność procedury zakładania centralnego dostępu naczyniowego, wkłucie centralne z reguły zakłada doświadczony lekarz anestezjolog w asyście pielęgniarki, która następnie odpowiedzialna jest za właściwą pielęgnację wkłucia i obserwację cewnika, szczególnie pod kątem stanu zapalnego czy pojawienia się niedrożności cewnika.
Zaleca się, aby placówki medyczne posiadały listę kontrolną procesu zakładania cewnika centralnego, co ma zagwarantować oraz udokumentować poprawność przeprowadzenia procesu. Lista kontrolna powinna być uzupełniania przez innego pracownika niż osobę wprowadzającą cewnik. Pomocne mogą okazać się zestawy lub wózki do cewnikowania, które będą zawierać wszystkie niezbędne elementy do aseptycznego założenia CVC.
Przed wprowadzeniem lub manipulacją cewnikiem należy przeprowadzić higienę rąk przy użyciu bezwodnego produktu na bazie alkoholu lub mydła i wody, w przypadku braku produktu na bazie alkoholu. Noszenie rękawiczek nie eliminuje potrzeby higieny rąk. Personel powinien mieć założoną sterylną odzież ochronną – tym fartuch i rękawiczki, a także maskę i czepek. Pacjent powinien być przykrytą sterylną serwetą, pokrywającą całe ciało.
Skórę pacjenta należy umyć alkoholowym roztworem chlorheksydyny (co najmniej 2%), a roztwór ten pozostawić na skórze do wyschnięcia zanim przeprowadzi się nakłucie skóry.
Prowadzenie nadzoru nad częstością zakażeń
Zarówno na oddziałach intensywnej terapii, jak i pozostałych, rekomenduje się prowadzenie nadzoru zakażeń krwi spowodowanych obecnością cewnika centralnego. Informacje o częstości występowania zakażeń w przeliczeniu na cewnikodni, powinny być przekazywane oddziałom, lekarzom, pielęgniarkom oraz osobom nadzorującym oddziały. W przypadku wykrycia dysproporcji między oddziałami, należy podjąć środki prewencyjne, w tym przeprowadzenie reedukacji personelu medycznego.
Interwencje dodatkowe
W przypadku wykrycia niedopuszczalnie wysokich wskaźników infekcji odcewnikowych, nawet po wdrożeniu edukacji personelu medycznego, można rozważyć stosowanie cewników zaimpregnowanych środkami antyseptycznymi (chlorheksydyną lub sulfadiazyną srebra) lub przeciwdrobnoustrojowymi (minocykliną lub ryfampicyną).
Autor: mgr farm. Anna Janaszkiewicz
Źródła:
