Gospodarka lekami i wyrobami medycznymi w szpitalu

Farmaceuci szpitalni mają do odegrania ważną rolę w poprawie wyników systemu opieki zdrowotnej. Mogą przyczynić się zarówno do zwiększenia skuteczności i bezpieczeństwa farmakoterapii, optymalizacji polityki lekowej, jak również polepszenia przepustowości pacjentów, co przekłada się na oszczędności w skali całego szpitala.
Gospodarka lekami i wyrobami medycznymi w szpitalu (fot. shutterstock)

Racjonalna gospodarka lekami i wyrobami medycznymi w szpitalu

Racjonalna gospodarka produktami leczniczymi i wyrobami medycznymi w szpitalu obejmuje wiele aspektów, a najważniejsze z nich to:

  • sporządzenie receptariusza szpitalnego i jego regularne aktualizowanie (rola Komitetu Terapeutycznego),
  • tworzenie umów na dostawę leków z hurtowniami farmaceutycznymi,
  • monitorowanie stosowania leków drogich (zgodnie z diagramem Pareto czy zasadą 20-80, w każdym systemie tylko niewielka liczba czynników ma największy wpływ na całość, dlatego tylko około 20% leków generuje 80% wszystkich kosztów),
  • monitorowanie skuteczności terapii przez Zespół ds. Farmakoterapii,
  • wdrożenie procedur postępowania z lekami oraz protokołów leczenia,
  • dążenie do centralizacji wytwarzania leków,
  • monitorowanie działań niepożądanych leków i wyrobów medycznych,
  • indywidualizacja leczenia.

Częste niedobory kadrowe i redukcje budżetów na leki w wielu placówkach medycznych wymagają od farmaceutów podjęcia dodatkowych działań w celu zwiększenia efektywności operacyjnej. Jakie strategie mogą okazać się pomocne?

Gospodarka lekami w szpitalu- Lean management

Lean management (ang. „szczupłe zarządzanie”) to filozofia zarządzania, która skupia się na eliminacji marnotrawstwa i ciągłym doskonaleniu. Początkowo rozwijała się ona w przemyśle motoryzacyjnym (Toyota Production Systems), ale z uwagi na uniwersalność założeń i metod może być z powodzeniem stosowana w różnych branżach, w tym w opiece zdrowotnej (ang. lean healthcare). Lean healthcare dąży do maksymalnego wykorzystania posiadanych zasobów poprzez eliminację marnotrastwa, czyli wszelkich działań, które nie przynoszą korzyści z punktu widzenia pacjenta. Jego istotą jest zwiększenie jakości usług przy jednoczesnym zmniejszeniu ryzyka i kosztów.

W aptece szpitalnej lean management może być wykorzystany do poprawy efektywności i bezpieczeństwa procesów związanych z produkcją i dystrybucją leków w szpitalu, a optymalna gospodarka lekiem jest jednocześnie podstawowym elementem mogącym wpłynąć na poprawę sytuacji finansowej szpitala.

Istnieje wiele narzędzi wspomagających szczupłe zarządzanie, np. metoda 5S, zarządzanie wizualne oraz kanban.

Czytaj także: Pozycja farmaceuty w szpitalu zostanie wzmocniona

Gospodarka lekami w szpitalu- Metoda 5S

 Metoda 5S zazwyczaj rozpoczyna program usprawnień i dotyczy przede wszystkim stanowiska pracy. Obejmuje ona pięć reguł, które dążą do optymalnej organizacji miejsca pracy:

  • selekcja – zidentyfikowanie elementów, które prowadzą do marnotrastwa np. nadprodukcji, błędów, zbędnego ruchu (usunięcie zbędnych materiałów, nieużywanych narzędzi czy nieaktualnych instrukcji);
  • systematyka – rozmieszczenia oraz opisanie wszystkich elementów stanowiska pracy, aby były łatwo widoczne, dostępne i możliwe do zidentyfikowania przez wszystkich pracowników;
  • sprzątanie – regularne sprzątanie, przegląd i konserwacja urządzeń zgodnie z harmonogramem;
  • standaryzacja – ujednolicenie zasad w postaci powszechnie obowiązujących procedur;
  • samodyscyplina – wyrobienie prawidłowych nawyków wśród pracowników, okresowe szkolenia.

Gospodarka lekami w szpitalu- Zarządzanie wizualne (ang. visual management)

Visual management to technika zarządzania, która polega na wykorzystaniu wizualnych sygnałów do poprawy komunikacji, wydajności i bezpieczeństwa. Stanowi ona przejrzyste wsparcie wielu czynności wykonywanych w aptece, pozwala na szybka kontrolę i ograniczenie błędów. Przykładami mogą być etykiety na półkach, tablice informacyjne, wizualne instrukcje stanowiskowe, kolorowe kody, znaki ostrzegawcze, strzałki oznaczające ciągi komunikacyjne, sygnały świetlne i dźwiękowe.

Czytaj także: Apteka szpitalna jako miejsce pracy dla farmaceuty

Gospodarka lekami w szpitalu- Metoda kanban

Metoda kanban to system zarządzania produkcją, dostawami oraz zapasami, który opiera się na wizualizacji przepływu pracy (tablica kanban). Wizualizacja zadań przy pomocy, np. ogólnodostępnej tablicy czy systemu komputerowego umożliwia stała kontrolę procesów i pozwala na identyfikację obszarów wymagających poprawy. Ostatecznym celem korzystania z tablicy kanban jest zwiększenie wydajności, minimalizacja zapasów i obniżenie kosztów związanych z wysokimi stanami magazynowymi czy stratą w postaci leków przeterminowanych. Proponuje się różne praktyczne rozwiązania dostosowane do konkretnej organizacji, np. leki stosowane regularnie i w dużych ilościach zamawiane są tylko w określone dni tygodnia, podczas gdy leki stosowane nieregularnie zamawiane są każdorazowo, kiedy ich stan magazynowy spadnie do ustalonego, bezpiecznego poziomu.

Autor: Beata Rychlewska- Kłaput

Bibliografia

[1]   J. Czerska: „Podstawowe narzędzia lean manufacturing”, LeanQ Team, sty. 2014, Dostęp: 23 styczeń 2024. [Online]. Dostępne na: https://www.academia.edu/70281727/Podstawowe_narz%C4%99dzia_lean_manufacturing

[2]   „LeanOZ – LeanOZ”. Dostęp: 23 styczeń 2024. [Online]. Dostępne na: https://leanoz.pl/

[3]   M. Chmielewska et al.: „The capacity to implement Lean Management in the healthcare system in Poland – results of a public consultation”, Med Pr, t. 74, nr 1, s. 1–8, mar. 2023, doi: 10.13075/mp.5893.01303.

[4]   B. L. Hintzen et al.: „Effect of lean process improvement techniques on a university hospital inpatient pharmacy”, Am J Health Syst Pharm, t. 66, nr 22, s. 2042–2047, lis. 2009, doi: 10.2146/ajhp080540.

[5]   W.-J. Huang et al.: „5S management improves the service quality in the outpatient-emergency pharmacy: from management process optimisation to staff capacity enhancement”, Eur J Hosp Pharm, s. ejhpharm-2022-003449, lis. 2022, doi: 10.1136/ejhpharm-2022-003449.

[6]   P. Lanza-León et al.: „Kanban system applications in healthcare services: A literature review”, The International Journal of Health Planning and Management, t. 36, nr 6, s. 2062–2078, 2021, doi: 10.1002/hpm.3276.

[7]  American Society of Health-Systems Pharmacist: „Applying LEAN to the Medication Use Process”, ASHP QII, Dostęp: 5 styczeń 2024. [Online]. Dostępne na: https://www.ashp.org/-/media/assets/pharmacy-practice/resource-centers/quality-improvement/learn-about-quality-improvement-applying-lean-medication-use.pdf


Warning: Undefined property: stdClass::$activity_comments in /home/customer/www/aptekaszpitalna.pl/public_html/wp-content/plugins/famacja-net-klient/klient.php on line 240

Warning: Attempt to read property "comments" on null in /home/customer/www/aptekaszpitalna.pl/public_html/wp-content/plugins/famacja-net-klient/klient.php on line 475

Warning: Attempt to read property "reactions" on null in /home/customer/www/aptekaszpitalna.pl/public_html/wp-content/plugins/famacja-net-klient/klient.php on line 477

Warning: Attempt to read property "smileys" on null in /home/customer/www/aptekaszpitalna.pl/public_html/wp-content/plugins/famacja-net-klient/klient.php on line 479

Warning: Attempt to read property "details" on null in /home/customer/www/aptekaszpitalna.pl/public_html/wp-content/plugins/famacja-net-klient/klient.php on line 481

Warning: Attempt to read property "activity_id" on null in /home/customer/www/aptekaszpitalna.pl/public_html/wp-content/plugins/famacja-net-klient/klient.php on line 483
logo