Jest to konieczne, bo wachlarz możliwości jest niezwykle szeroki – od formuły suplementu (płyn, jogurt, sok, proszek), poprzez jego skład i zawartość specjalnych substancji, np. immunomodulujących, aż po dostępną gamę smaków.
Suplementy „specjalnego przeznaczenia”
Na szczególną uwagę zasługuje parę produktów. Poza dietami kompletnymi, o zrównoważonym składzie białka, węglowodanów i tłuszczów, wśród doustnych suplementów pokarmowych znajdują się również produkty o specjalnym przeznaczeniu.
Jednym z przykładów mogą być tu produkty służące do zagęszczania żywności i napojów, nie zmieniając przy tym ich smaku oraz zapachu. Znajdą one zastosowanie na oddziałach neurologicznych, ułatwiając połykanie pacjentom z dysfagią.
Kolejnym przykładem są koncentraty białka, takie jak Protifar, Fresubin Protein Powder czy Resource Instant Protein. Pozwalają one stosunkowo łatwo wzbogacić dietę pacjenta w dobrze przyswajalne białko, nie obciążając organizmu nadmierną ilością substratów energetycznych. Jest to wskazane u chorych ze zwiększonym zapotrzebowaniem na białko, jego zmniejszonym spożyciem lub zwiększoną utratą, np. z oparzeniami, odleżynami lub ranami.
Szczególnym produktem jest PreOp, roztwór węglowodanów, który może być podawany nawet do dwóch godzin przed planowaną operacją. Klarowny roztwór węglowodanów zmniejsza zjawisko pooperacyjnej insulinooporności, zmniejsza uczucie głodu u pacjenta i jego poziom stresu.
Immunożywienie
Tak jak w przypadku żywienia dojelitowego i pozajelitowego, tak i wśród suplementów doustnych znajdą się preparaty wzbogacone o składniki o działaniu immunomodulującym, takie jak kwasy tłuszczowe omega-3, arginina, nukleotydy i przeciwutleniacze. Przeznaczone są dla pacjentów chirurgicznych w okresie okołooperacyjnym, pacjentów onkologicznych, czy chorych z odleżynami i trudno gojącymi się ranami.
Smaki oraz sposób podaży
Nie bez znaczenia pozostaje wybór smaków. Zarówno choroba, jak i przebieg leczenia mogą wpływać na zmianę w odczuwaniu smaków lub zaburzenia jego odczuwania, co skutkować będzie pogorszeniem apetytu i postępowaniem niedożywienia. Zdarza się, że pacjentom słodkie smaki mogą wydawać się mdłe. Pomocne mogą okazać się suplementy neutralne w smaku, lub np. o kwaskowatym smaku owoców lub z dodatkiem mięty.
Ważną kwestią jest również możliwość sporządzania potraw z użyciem doustnych suplementów pokarmowych i warto edukować o tym pacjentów. Do tego celu nadadzą się zarówno diety w postaci proszku czy produkty neutralne w smaku, jak i wszystkie inne „drinki”. Większość z nich można bez problemu podgrzewać lub schładzać oraz stwarzać ciekawe kompozycje smakowe, łącząc je z codziennymi produktami. Jest to szczególnie ważne w przypadku pacjentów, którzy mają kontynuować leczenie żywieniowe przez dłuższy czas i istnieje ryzyko monotonii czy zniechęcenia się do produktu. Jest to też wyjście dla osób, którym apetyt nie pozwala na dołożenie do jadłospisu „kolejnego posiłku” w postaci butelki suplementu pokarmowego, tak by mogły zwiększyć kaloryczność czy zawartość białka w swoich daniach.
Przykładowe przepisy wykorzystujące ONS-y można znaleźć m.in. na stronach internetowych:
- http://zywieniemaznaczenie.pl/baza-wiedzy/przepisy/
- https://nutriblog.pl/onkologia/przepisy
- https://nutriblog.pl/neurologia/przepisy/
- https://nutripharma.pl/strona/przepisy
Jeśli pacjent ma spożywać te produkty bezpośrednio, nie jako składnik innych potraw, należy kłaść duży nacisk, by pić je powoli, po łyku, przez rurkę lub dzieląc na mniejsze porcje. Pozwoli to uniknąć wystąpienia objawów niepożądanych, takich jak nudności i biegunka.
Piśmiennictwo
- Broszury dotyczące doustnych suplementów pokarmowych różnych firm: Fresenius Kabi Polska Sp. z o.o., Nestle Polska S.A., Nutricia Polska Sp. z o.o., Olimp Laboratories Sp. z o.o.
Autor: mgr farm. Paulina Górniak
