Linezolid – charakterystyka, farmakokinetyka i zastosowanie kliniczne

Farmakokinetyka linezolidu

Najważniejszą cechą linezolidu jest niemal 100% biodostępność po podaniu doustnym, dzięki czemu stężenia uzyskiwane po podaniu doustnym są porównywalne z osiąganymi po podaniu dożylnym. Ani pokarm, ani leki zobojętniające kwas żołądkowy nie wpływają istotnie na jego wchłanianie. Dlatego u pacjentów, u których uzyskano poprawę kliniczną, możliwe jest bezpieczne przejście z leczenia dożylnego na doustne bez konieczności zmiany dawkowania. W praktyce ma to szczególne znaczenie w leczeniu infekcyjnego zapalenia wsierdzia, ponieważ umożliwia kontynuację terapii poza szpitalem.

Linezolid wiąże się z białkami osocza w około 31%, osiąga objętość dystrybucji 40–50 l, a jego okres półtrwania wynosi 3,4–7,4 godziny. Lek metabolizowany jest do nieaktywnych metabolitów i wydalany zarówno drogą nerkową, jak i pozanerkową. U pacjentów z ciężką niewydolnością nerek obserwuje się kumulację metabolitów, dlatego w tej grupie chorych warto rozważyć monitorowanie stężeń leku.

Działania niepożądane

Najczęściej obserwowane działania niepożądane obejmują nudności, biegunkę oraz bóle głowy. Do najistotniejszych klinicznie należą jednak mielosupresja (zwłaszcza małopłytkowość i niedokrwistość), neuropatia obwodowa, neuropatia nerwu wzrokowego oraz kwasica mleczanowa. Ryzyko ich wystąpienia wzrasta podczas długotrwałego leczenia oraz przy zwiększonej ekspozycji na lek. Z tego względu podczas terapii trwającej ponad 10–14 dni zaleca się regularną kontrolę morfologii krwi, a w przypadku leczenia przewlekłego również monitorowanie objawów neurologicznych i okulistycznych.

Interakcje lekowe

Linezolid jest odwracalnym, nieselektywnym inhibitorem monoaminooksydazy (MAO), dlatego może wchodzić w istotne interakcje z lekami serotoninergicznymi i adrenergicznymi. Jednoczesne stosowanie z selektywnymi inhibitorami wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI), inhibitorami wychwytu zwrotnego serotoniny i noradrenaliny (SNRI), tramadolem, fentanylem czy innymi lekami zwiększającymi stężenie serotoniny może prowadzić do rozwoju zespołu serotoninowego. Natomiast jednoczesne stosowanie linezolidu z większością antybiotyków stosowanych w terapii zakażeń mieszanych, takich jak β-laktamy, aminoglikozydy, fluorochinolony czy leki przeciwgrzybicze, nie wiąże się z istotnymi interakcjami klinicznymi.

Opis przypadku klinicznego

W artykule Angeli Ferreira i wsp. opisano przypadek 80-letniego mężczyzny leczonego wenlafaksyną z powodu depresji. Pacjent został przyjęty do szpitala z powodu złamania prawej kości udowej i poddany zabiegowi chirurgicznemu, który powikłał się miejscowym zakażeniem.

W materiale ropnym wykryto wiele mikroorganizmów, w tym Enterococcus faecium oporny na wankomycynę. Włączono leczenie linezolidem.

W 36. dniu terapii u pacjenta wystąpiło nadciśnienie tętnicze, osłabiona perfuzja obwodowa oraz uogólnione drżenia. Pacjent był splątany, miał marmurkowatą skórę, mioklonie oraz tachykardię zatokową. Nie stwierdzono gorączki ani objawów niewydolności oddechowej czy zapalenia rany pooperacyjnej.

Badania laboratoryjne wykazały hiperlaktatemię oraz niewielkie podwyższenie stężenia CRP z tendencją spadkową. Postawiono rozpoznanie kwasicy mleczanowej oraz prawdopodobnego zespołu serotoninowego wtórnego do linezolidu, co potwierdziła poprawa po odstawieniu leku.

TDM

Dane dotyczące wpływu zaburzeń czynności nerek na eliminację linezolidu są niejednoznaczne. W wielu badaniach wykazano zwiększoną ekspozycję na lek u pacjentów z niewydolnością nerek, choć może być ona częściowo kompensowana przez wzrost eliminacji pozanerkowej.

Parametry skuteczności:

• zakażenia Gram-dodatnie:
  • AUC24/MIC ≥80–120
  • %T > MIC: ≥ ~85%

Niższe wartości AUC mogą być wystarczające w zakażeniach paciorkowcowych, natomiast wyższe mogą być konieczne w zakażeniach kości.

Przewidywana ekspozycja:

• Cmax:
  • 600 mg 1×/dobę: ~13 mg/l
  • 600 mg 2×/dobę: 18–23 mg/l
• AUC:
  • dzieci 2–11 lat: ~240 mg·h/l
  • dzieci ≥12 lat: ~300 mg·h/l
  • dorośli: 154–276 mg·h/l
• Toksyczność:
  • hematologiczna: Cmin >7–10 mg/l, AUC >280–350 mg·h/l
  • mitochondrialna: Cmin >2 mg/l (ryzyko neuropatii, kwasicy mleczanowej, mielosupresji)

Opracowała: mgr farm. Zofia Zarzycka

Bibliografia:

1. Hashemian S, Farhadi T, Ganjparvar M. Linezolid: a review of its properties, function, and use in critical care. Drug Design, Development and Therapy. 2018;12:1759–1767.
2. Ferreira A, Sobrosa P, Costa M, Miranda I, Guerra D. Linezolid Toxicity: A Clinical Case Report. Internal Medicine, Hospital de Santa Luzia-Unidade Local de Saúde do Alto Minho, Viana do Castelo.
3. Przewodnik antybiotykoterapii szpitalnej, wyd. II, red. D. Dzierżanowska.
4. Lexicomp Online. Linezolid: Drug information. Wolters Kluwer Health, Inc. Available from: https://online.lexi.com/lco/action/doc/retrieve/docid/multinat_f/4668388 (dostęp: 26.06.2026).