Jednoczesne spełnienie wszystkich wymagań stawianych akredytowanym szpitalom jest możliwe tylko przy współpracy wielu grup zawodowych zatrudnionych w szpitalach. W zapewnieniu najwyższych standardów oferowanych usług w obszarze farmakoterapii szczególnie ważną rolę odgrywają farmaceuci szpitalni zatrudnieni w aptekach szpitalnych i działach farmacji szpitalnej.
„W zapewnieniu najwyższych standardów oferowanych usług w obszarze farmakoterapii szczególnie ważną rolę odgrywają farmaceuci szpitalni zatrudnieni w aptekach szpitalnych i działach farmacji szpitalnej.”
Część I: kontrola apteki i tworzenie Receptariusza Szpitalnego
Kontrola apteki szpitalnej lub działu farmacji szpitalnej
Wizyta w aptece szpitalnej lub w dziale farmacji szpitalnej jest stałym elementem każdej kontroli akredytacyjnej. Istotnym faktem jest, że przy okazji akredytacji farmaceuci szpitalni biorąc udział w przygotowaniu apteki szpitalnej i całego szpitala do wizyty akredytacyjnej bardzo często rozszerzają swój dotychczasowy zakres obowiązków (który nierzadko ograniczony był wyłącznie do zaopatrzenia szpitala w produkty lecznicze i wyroby medyczne). Biorą udział w organizacji szkoleń z bezpieczeństwa farmakoterapii i aktywnie współpracują z pielęgniarkami, położnymi, lekarzami, analitykami medycznymi, fizjoterapeutami, ratownikami medycznymi i pozostałymi zawodami medycznymi.
Receptariusz szpitalny
Bardzo istotnym przedmiotem kontroli akredytacyjnej jest Receptariusz Szpitalny. Farmaceuci powinni zostać czynnie zaangażowani w proces tworzenia Szpitalnej Listy Leków oraz określenia odpowiednich kategorii dostępności dla wybranych produktów leczniczych. Dodatkowo w Receptariuszu powinna znaleźć się informacja o sposobie pozyskiwania leków o ograniczonej dostępności i leków spoza receptariusza oraz zasady stosowania wybranych grup produktów leczniczych. To oznacza zatem, że w Receptariuszu Szpitalnym oprócz samej listy produktów powinny znaleźć się również wytyczne i standardy, które będą określały okoliczności i wskazania do zastosowania wybranych terapii oraz będą pozwalały na podjęcie właściwych decyzji terapeutycznych w przypadku, gdy dopuszczalne jest stosowanie kilku różnych terapii alternatywnych. Wytyczne takie mogą dotyczyć m.in. stosowania antybiotyków w profilaktyce okołooperacyjnej, zastosowania leków przeciwzakrzepowych, zastosowania leków przeciwkrwotocznych, standardów postępowania z pacjentami geriatrycznymi czy wytycznych do stosowania leków u dzieci.
„Farmaceuci powinni zostać czynnie zaangażowani w proces tworzenia Szpitalnej Listy Leków oraz określenia odpowiednich kategorii dostępności dla wybranych produktów leczniczych.”
W związku z tym, że nadrzędnym celem przeprowadzenia kontroli akredytacyjnej jest zapewnienie bezpieczeństwa pacjentom, warto również umieścić w Receptariuszu np. informacje dotyczące kategorii leków pod kątem bezpieczeństwa ich zastosowania u kobiet w ciąży lub inne informacje i ostrzeżenia, które mogą przyczynić się do wzrostu bezpieczeństwa terapii. Receptariusz powinien być także okresowo aktualizowany (przynajmniej raz na dwa lata) i weryfikowany w oparciu o aktualne standardy, wytyczne towarzystw naukowych i doniesienia z badań klinicznych oraz publikacji naukowych. Jednak najważniejsze jest, aby Szpitalna Lista Leków była przede wszystkim narzędziem dostępnym (najlepiej także w wersji elektronicznej), znanym i powszechnie stosowanym w szpitalnych oddziałach i klinikach. Znajomość zasad zastosowania leków w oparciu o wytyczne znajdujące się w Receptariuszu Szpitalnym będzie przedmiotem wielu pytań kierowanych przez Komisję Akredytacyjną do przedstawicieli zawodów medycznych w szpitalu. Tym bardziej w tworzeniu Receptariusza oprócz farmaceutów szpitalnych udział powinni wziąć także lekarze, pielęgniarki, farmakolog kliniczny i wszyscy, którzy będą z niego korzystać w codziennej praktyce zawodowej.
Autorka: mgr farm. Monika Łopata
