Ewidencja leków narkotycznych i psychotropowych w aptece szpitalnej

Substancje psychotropowe i narkotyczne stosowane są w terapii wielu schorzeń. Ze względu na to, że ich przyjmowanie przez osoby nieuprawnione może doprowadzić do wystąpienia poważnych działań niepożądanych, w tym uzależnień — zostały wprowadzone odpowiednie zasady, regulujące proces przechowywania i wydawania preparatów z tej grupy.
Ewidencja leków narkotycznych.

Ogólne zasady przepisywania leków narkotycznych i psychotropowych

W aptece otwartej, leki o kategorii dostępności Rpw. mogą być wydawane tylko na podstawie odpowiednio przygotowanej recepty. Jedną z najważniejszych zasad, jakie obowiązują przy jej sporządzaniu, jest zapisanie tylko jednego leku na jednym druku recepty. Konieczne jest również, uwzględnienie sposobu dawkowania. W przypadku gdy informacja ta nie jest podana, farmaceuta może wydać 2 najmniejsze zarejestrowane bądź refundowane opakowania). Ponadto, całościowa ilość środka odurzającego powinna być wyrażona słownie, za pomocą dawki i iloczynu jednostek dawkowania.

Natomiast w aptece szpitalnej, dystrybucja preparatów z tej kategorii na oddziały odbywa się tylko po przedłożeniu oddzielnej recepty wystawionej przez ordynatora danego oddziału, bądź osoby przez niego upoważnionej. Wykaz wszystkich leków narkotycznych i psychotropowych, jakie dostępne są w szpitalu, znajduje się w receptariuszu.

W niektórych przypadkach lekarz może podjąć decyzję o zastosowaniu u pacjenta dawki preparatu wyższej od normalnie stosowanej. Taki fakt, powinien zaznaczyć na recepcie poprzez postawienie wykrzyknika obok przepisanej ilości, przybicie pieczątki oraz słowne zapisanie zmienionej wartości. W sytuacji, gdy takiego potwierdzenia brak i nie ma możliwości, by skontaktować się z lekarzem, farmaceuta powinien obniżyć ilość przepisanego leku do wartości zwykle stosowanej przy jednoczesnym uwzględnieniu ilości i sposobu dawkowania.

Warto pamiętać, że zgodnie z obowiązującymi przepisami, osobą posiadającą kompetencje do wydawania leków z  grupy narkotyków i psychotropów jest wyłącznie magister farmacji. [1], [2].

Ewidencja leków z grup I-N, II-N i II-P

Szczegółowe informacje na temat ewidencjonowania obrotu leków narkotycznych i psychotropowych zawarto w Obwieszczeniu MZ z dnia 11 września 2006 r. (Dz.U.2015 poz. 1889) [3]. Dokument ten zawiera informacje na temat tego, w jaki sposób powinna wyglądać opracowana księga kontroli.

W związku z tym preparaty z grup I-N oraz II-P, który trafi do apteki, należy wpisać do tego zestawienia. Ponadto, wprowadzona pozycja musi posiadać swój numer porządkowy, informacje dot. daty zakupu, numeru dowodu zakupu oraz ilości sztuk, które przyjęto. W przypadku wydawania takiego preparatu z apteki konieczne jest sporządzenie odpowiedniego wpisu w księdze kontroli. Musi on zawierać numer porządkowy, informacje na temat daty wydania preparatu i zapotrzebowania, na podstawie którego został wydany. Konieczne jest również odnotowanie dokładnej ilości wydawanego leku wyrażonej w sztukach lub gramach. W takim wpisie należy również zawrzeć informacje dotyczące stanu magazynowego po wydaniu środka i ewentualne uwagi.

Prowadzoną w ten sposób książkę kontroli przechowuje się przez okres 5 lat. Liczenie rozpoczyna się od pierwszego dnia roku kalendarzowego następującego po roku, w którym wprowadzono ostatni wpis. Aktualnie dopuszcza się prowadzenie ksiąg ewidencji w postaci elektronicznej. Jednak pod warunkiem, że zastosowane rozwiązania technologiczne nie pozwolą na łatwe wprowadzanie zmian, a ewentualne korekty będą stanowiły oddzielne dokumenty. Wart podkreślenia jest fakt, iż zmiana formy prowadzenia rejestru narkotycznego z formy tradycyjnej na elektroniczną wymaga pozwolenia wojewódzkiego inspektora farmaceutycznego [3], [4].

Źródła:

[1] ‘Farmacja praktyczna – Renata Jachowicz, PZWL’. [Online]. Available: https://medbook.com.pl/ksiazka/pokaz/id/13912/tytul/farmacja-praktyczna-jachowicz-pzwl. [Dostęp: 20-Oct-2019].

[2] ‘Ogólne zasady wystawiania recept / Informacje ogólne / Recepty, leki, apteki / Dla świadczeniodawcy / Narodowy Fundusz Zdrowia – Mazowiecki Oddział Wojewódzki’. [Online]. Available: http://www.nfz-warszawa.pl/dla-swiadczeniodawcow/recepty-leki-apteki/informacje-ogolne/ogolne-zasady-wystawiania-recept. [Dostęp: 20-Oct-2019].

[3] ‘Obwieszczenie Ministra Zdrowia z dnia 28 października 2015 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie środków odurzających, substancji psychotropowych, prekursorów kategorii 1 i preparatów zawierających te środki lub substancje’. [Online]. Available: http://prawo.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20150001889. [Dostęp: 20-Oct-2019].

[4] ‘Ustawa Prawo farmaceutyczne’, Główny Inspektorat Farmaceutyczny. [Online]. Available: https://www.gif.gov.pl/pl/prawo/ustawa-prawo-farmaceuty/1383,Ustawa-Prawo-farmaceutyczne.html. [Dostęp: 26-Oct-2019].

 

Autorka: Agata Zięba – studentka 6 roku farmacji.

logo