Farmaceuta w ramach opieki farmaceutycznej może pełnić istotną rolę podczas wypisu pacjenta ze szpitala, poprzez przekazanie mu konkretnych informacji oraz zaleceń dotyczących stosowania leków. Dzięki temu można zapobiec błędnemu stosowaniu leków i zredukować ryzyko wystąpienia działań niepożądanych po opuszczeniu szpitala, co zapewnia zachowanie ciągłości leczenia. Jest to szczególnie ważne w przypadku pacjentów starszych, u których szczególnie często występuje zjawisko wielochorobowości i polipragmazji.
Jakie informacje farmaceuta może przekazać pacjentowi podczas wypisu?
Lista informacji, które pacjent może otrzymać od farmaceuty przy wypisie ze szpitala jest długa. Można je podzielić na kilka grup:
- Informacje dotyczące samych leków:
- Nazwa leku (handlowa i/lub międzynarodowa nazwa substancji czynnej)
- Dawkowanie – ile, kiedy, jak długo.
- Droga podania – doustna, wziewna, podskórna, doodbytnicza itd.
- Specjalne zalecenia przy podaniu – np. przed/po jedzeniu, z wodą, nie rozgryzać.
- Co zrobić w przypadku pominięcia dawki?
- Czy lek należy odstawiać stopniowo?
- Warunki przechowywania leku
- Czy lek wymaga szczególnej ostrożności? (np. prowadzenie pojazdów, działanie na psychikę).
- Możliwość wystąpienia działań niepożądanych i jak na nie reagować.
- Informacje dotyczące interakcji:
- Interakcje z innymi lekami – szczególnie u pacjentów wielolekowych.
- Interakcje z żywnością – np. wpływ soku z grejfruta na działanie leków
- Interakcje z alkoholem – czy można spożywać?
- Suplementy i zioła – które mogą wchodzić w interakcje (np. dziurawiec).
- Informacje dotyczące bezpieczeństwa stosowania:
- Objawy wymagające natychmiastowej konsultacji lekarskiej.
- Ryzyko uzależnienia lub tolerancji (np. opioidy, benzodiazepiny).
- Możliwość działań ubocznych na dłuższą metę (np. uszkodzenie nerek/wątroby).
- Znaczenie przestrzegania dawkowania – skuteczność i bezpieczeństwo.
- Informacje dotyczące dostępności i kontynuacji leczenia:
- Czy lek jest refundowany, czy pełnopłatmy?
- Gdzie można uzyskać kolejną receptę?
- Informacja o kontynuacji leczenia u lekarza POZ/specjalisty.
- Możliwość wykonania przeglądu lekowego w aptece ogólnodostępnej.
- Edukacja ogólna i wspierająca pacjenta:
- Zrozumienie celu terapii – dlaczego pacjent stosuje dany lek.
- Wskazówki ułatwiające przyjmowanie leków – np. korzystanie z dozowników, ustawianie przypomnień dotyczących pory przyjęcia leku
- Kiedy spodziewać się efektu działania leku?
- Motywowanie do przestrzegania zaleceń terapeutycznych.
- Informacje o dostępnych materiałach edukacyjnych lub kontaktach do farmaceuty/apteki.
Powyższe przykłady podkreślają kluczową rolę farmaceuty przy wypisie pacjenta ze szpitala. Nierzadko pacjenci opuszczający oddział czują się zagubieni w gąszczu informacji, które otrzymali. Wypis (często niezrozumiały), zalecenia, recepty, skierowania itp. mogą przeciążyć pacjenta, dlatego ważne jest usystematyzowanie tych informacji i przekazanie ich w zrozumiały sposób. Farmaceuci są specjalistami w zakresie farmakoterapii. Ich obecność podczas wypisu pacjenta ze szpitala umożliwia wychwycenie zdublowanej terapii, może zapobiec niebezpiecznym interakcjom oraz zmniejszyć ryzyko błędów ze strony pacjenta.
Case study – czyli, jak ważne są informacje przekazywane pacjentowi przy wypisie ze szpitala
Pacjent 72 lata, wypisany po zawale. W szpitalu zmieniono mu leki: odstawiono dotychczasowo stosowaną amlodypinę, wprowadzono bisoprolol, klopidogrel, atorwastatynę i ramipryl.
Przy wypisie pacjent otrzymał wypis z listą leków, ale nie dostał żadnego objaśnienia. W domu kontynuował stosowanie starych leków + nowe – nie zrozumiał, że miał je zastąpić.
Efekt: podwójne leki przeciwnadciśnieniowe, epizody silnej hipotensji i zasłabnięcie. Trafił na SOR.
Farmaceuta mógłby temu zapobiec, omawiając z nim dokładnie zmiany w terapii i wskazując, które leki należy odstawić.
Opracowała: mgr farm. Aleksandra Golik
