Obecnie w wielu krajach, w tym w Wielkiej Brytanii, decyzje dotyczące stosowania części terapii są podejmowane na poziomie lokalnym. Oznacza to, że ten sam lek może być dostępny w jednym regionie szybciej niż w innym, mimo identycznych wskazań klinicznych. NHS uważa, że taki model może prowadzić do nierówności w dostępie do leczenia.
W odpowiedzi na ten problem rozpoczęto prace nad jednym, wspólnym formularzem lekowym dla całej Anglii. Jego wdrożenie ma odbywać się stopniowo, a doświadczenia pierwszych ośrodków mają posłużyć do przygotowania ogólnokrajowego wdrożenia.
Czym jest formularz lekowy?
Formularz lekowy to zbiór zasad określających, jakie produkty lecznicze mogą być stosowane w danym systemie ochrony zdrowia lub placówce oraz w jakich sytuacjach klinicznych powinny być wykorzystywane. W praktyce stanowi jedno z najważniejszych narzędzi wspierających racjonalną farmakoterapię.
Dotychczas brytyjskie formularze były przygotowywane i utrzymywane lokalnie. Według danych NHS prowadziło to do znacznego zróżnicowania zasad kwalifikacji i sposobów podejmowania decyzji terapeutycznych. NHS wskazuje, że w różnych częściach kraju stosowano co najmniej 51 różnych kategorii służących do klasyfikacji leków.
Brytyjczycy stawiają na jeden wspólny system
Single National Formulary ma być cyfrowym, opartym na dowodach naukowych źródłem informacji dotyczącym ordynacji leków. Według NHS rozwiązanie będzie zintegrowane z codzienną pracą kliniczną oraz systemami wspomagania decyzji terapeutycznych.
Autorzy projektu podkreślają, że celem nie jest ograniczanie autonomii lekarzy, lecz zapewnienie im łatwego dostępu do jednolitych rekomendacji opartych na aktualnych danych naukowych. Sukces projektu ma być oceniany między innymi przez pryzmat bardziej sprawiedliwego dostępu pacjentów do terapii, szybszego wdrażania innowacyjnych leków oraz poprawy wyników leczenia.
Pierwsze obszary terapii zostały już wybrane
NHS poinformował, że pierwsza wersja narodowego formularza obejmie początkowo wybrane obszary terapeutyczne. W pierwszym etapie uwzględniono:
- przewlekłą niewydolność serca,
- cukrzycę typu 2 u dorosłych,
- okulistykę,
- astmę. Według NHS wybrano je ze względu na dużą liczbę pacjentów, istotne znaczenie zdrowotne oraz występujące obecnie różnice w dostępie do nowoczesnych terapii.
Jaką rolę mogą odegrać farmaceuci?
Projekt narodowego formularza lekowego pokazuje, że farmaceuci coraz częściej uczestniczą w procesach wykraczających poza tradycyjne zarządzanie gospodarką lekową. Tworzenie, aktualizacja i wdrażanie formularzy lekowych należą do obszarów, w których wiedza farmaceutyczna ma bezpośredni wpływ na funkcjonowanie całego systemu ochrony zdrowia.
W praktyce farmaceuci uczestniczą w ocenie nowych terapii, analizie danych dotyczących skuteczności i bezpieczeństwa leków oraz przygotowywaniu rekomendacji wspierających proces podejmowania decyzji terapeutycznych.
Czy podobne rozwiązanie miałoby sens w Polsce?
Choć brytyjski projekt dotyczy specyfiki tamtejszego systemu ochrony zdrowia, porusza problem dobrze znany również w innych krajach. Różnice w organizacji leczenia, tempie wdrażania nowych terapii czy lokalnych zasadach postępowania występują w wielu systemach zdrowotnych.
Pilotaż Single National Formulary będzie obserwowany nie tylko przez brytyjskich farmaceutów i lekarzy. Dla wielu ekspertów może stać się testem pokazującym, czy większa standaryzacja decyzji lekowych rzeczywiście przekłada się na poprawę dostępności leczenia i efektywniejsze wykorzystanie środków publicznych.
Źródło
Helena Beer.„Single national formulary pilot sites and plans confirmed”, Hospital Pharmacy Europe, lipiec 2026.
Udostępnij tekst w mediach społecznościowych
0 komentarzy - napisz pierwszy Komentujesz jako gość [zaloguj się lub zarejestruj]