Migrena – programy lekowe w jej leczeniu

Migrena charakteryzuje się zróżnicowanymi objawami. Wśród tych najczęstszych można wymienić:

• Mdłości i wymioty
• Nadwrażliwość na światło i hałas
• Zaburzenia równowagi
• Zaburzenia czucia
• Problemy z mową
• Zawroty głowy
• Zaburzenia widzenia

Migrena i jej patogeneza

Występuje wiele teorii patogenezy migreny:

1. Jedna z nich zakłada udział receptorów serotoninowych typu 5-HT1B/D. W okresie napadu następuje wzrost stężenia serotoniny, który następnie spada w okresie bólowym.
2. Kolejną koncepcją mechanizmu powstawania choroby jest udział receptorów serotoninowych, podtypów 5-HT1B i 5-HT1D.
   1. Receptory 5-HT1B rozmieszczone są w mięśniach gładkich wewnątrzczaszkowych naczyń krwionośnych. W momencie pobudzenia receptorów (agonista) rozszerzone w trakcie napadu naczynie ulega skurczowi.
   2. Receptory 5-HT1D zlokalizowane są w presynaptycznych zakończeniach włókien nerwowych bólowych, gdzie wpływają na wydzielanie mediatorów bólowych i zapalnych.
3. Trwają badania nad podtypem receptorów 5-HT1, których pobudzenie nie powoduje zwężenia naczyń krwionośnych. W 2019 r. FDA dopuściła do stosowania LASMIDITAN – selektywnego antagonistę tego receptora w ostrych napadach migreny. Selektywny agonistą podtypu receptora serotoninowego 5-HT1F pozwala na uniknięcie działań niepożądanych związanych ze zwężeniem naczyń, które towarzyszą stosowaniu tryptanów mających wpływ na podtypy receptora 5-HT1D oraz 5-HT1B.Trwają badania nad innymi substancjami z grupy określonej roboczo „ditany”.
4. Udział peptydu związanego z genem kalcytoniny (CGRP– najpotężniejszy czynnik wazodylatacyjny), który jest uwalniany w dużej ilości z nerwu trójdzielnego podczas ataku migreny. Celem dla leków jest peptyd CGRP oraz receptor CGRP, które mają zapobiec rozkurczowi naczyń wewnątrzczaszkowych.

• Czytaj także: Migrena – opis choroby i jej leczenie

Przerywanie i łagodzenie napadów migreny

Wykaz leków, aktualnie dopuszczone do stosowania w celu przerwania i łagodzenia napadów migreny:

1. TRYPTANY – agoniści receptorów serotoninowych 5-HT1B/D, które zwężają naczynia krwionośne głowy oraz hamują proces zapalenia neurogennego.
   1. SUMATRYPTAN
   2. ELETRYPTAN
   3. RYZATRYPTAN
   4. ZOLMITRYPTAN
   5. ALMOTRYPTAN
   6. FROWATRYPTAN
   7. NARATRYPTAN

2. ALKALOIDY SPORYSZU – nieswoiści agoniści receptorów 5-HT1B/D
   1. ERGOTAMINA
   2. DIHYDROERGOTAMINA

3. NIESTEROIDOWE LEKI PRZECIWZAPALNE – hamują powstawanie prostaglandyn, które są mediatorami bólowymi i zapalnymi
   1. KWAS ACETYLOSALICYLOWY
   2. DIKLOFENAK
   3. IBUPROFEN
   4. KETOPROFEN
   5. NAPROKSEN
   6. PARACETAMOL

4. LEKI PRZECIWWYMIOTNE
   1. METOKLOPRAMID
   2. TIETYLPERAZYNA
   3. DOMPERYDON
   4. PROCHLORPERAZYNA
5. LEKI USPAKAJĄCE
   1. HYDROKSYZYNA (LEK NIE ZALECANY U PACJENTÓW GERIATRYCZNYCH)
   2. DIAZEPAM (LEK NIE ZALECANY U PACJENTÓW GERIATRYCZNYCH)

Profilaktyka migreny

Wykaz leków stosowanych w profilaktyce napadów migreny:

1. PRZECIWCIAŁO PRZECIWKO RECEPTOROWI DLA CGRP – stosowane dożylnie lub podskórnie
   1. ERENUMAB

2. PRZECIWCIAŁO PRZECIWKO CGRP (ANTY-CGRP) – stosowany we wlewach dożylnych
   1. EPTINEZUMAB
   2. GALKANEZUMAB
   3. FREMANEZUMAB

3. ANTAGONIŚCI RECEPTORA 5-HT2
   1. PIZOTYFEN
   2. METYSERGID
   3. CYPROHEPTADYNA
   4. IPRAZOCHORM

4. B-BLOKERY – bez wewnętrznej aktywności sympatykomimetycznej
   1. PROPRANOLOL
   2. METOPROLOL
   3. ATENOLOL
   4. NADOLOL

5. LEKI PRZECIWPADACZKOWE
   1. KWAS WALPROINIANOWY
   2. KARBAMAZEPINA

6. LEKI PRZECIWDEPRESYJNE (WPŁYWAJĄCE NA DZIAŁANIE SEROTONINY W OUN)
   1. WYBIÓRCZE INHIBITORY WYCHWYTU ZWROTNEGO SEROTONINY
   2. TRÓJCYKLINCZE ANTYDEPRESANTY

7. BLOKERY KANAŁÓW WAPNIOWYCH – zapobiegają kurczeniu się naczyń krwionośnych
   1. FLUNARYZYNA
   2. WERAPAMIL

Tryptany i ich działania niepożądane:

• przejściowe mrowienie, uczucie zimna, bóle,
• odczuwanie ciężaru, ucisku w obrębie różnych okolic ciała (szczególnie w klatce piersiowej oraz szyi), może dochodzić do krótkotrwałych skoków ciśnienia, istnieje niebezpieczeństwo skurczu naczyń wieńcowych serca
• uderzenia gorąca, zawroty głowy, uczucie zmęczenia, senność, zaburzenia widzenia

Migrena – program lekowy dla pacjentów

Od lipca 2022 r. w Polsce dostępny jest program lekowy dla pacjentów chorujących na migrenę.

Refundowane są następujące leki:

• dwa przeciwciała monoklonalne, o których pisaliśmy wcześniej: erenumab i fremanezumab
• oraz toksyna botulinowa

Toksyna botulinowa w programie lekowym traktowana jest jako leczenie pierwszej linii.

U pacjenta, u którego toksyna botulinowa nie przynosi efektów terapeutycznych albo leczenie jest nietolerowane, można rozważyć leczenie oparte na przeciwciałach monoklonalnych.

O roli farmaceuty klinicznego w programie lekowych PROFILAKTYCZNE LECZENIE CHORYCH NA MIGRENĘ PRZEWLEKŁĄ (ICD-10: G43), a w tym o interakcjach lekowych i działaniach niepożądanych już w następnym artykule.

 Autor: mgr farm. Zofia Zarzycka