REKLAMA
REKLAMA

Relacja z Academy Seminar 2018 cz.II

Podczas tegorocznej edycji szkolenia Academy Seminar organizowanej przez EAHP dużo uwagi poświęcono także klinicznym potrzebom pacjentów, dla których okresowe problemy z dostępnością produktów leczniczych na rynku są dużym utrudnieniem.

Kliniczne potrzeby pacjentów w obliczu braku leków

Stosowanie produktów leczniczych jest przecież podstawą farmakoterapii i ma bezpośredni związek z ich stanem zdrowia i życia. Nawet, gdy możliwe jest zastosowanie alternatywnej terapii u pacjentów, to zamiana produktu leczniczego na inny obarczona może być dużym ryzykiem. Przyczyną ryzykownych sytuacji mogą być: zarówno zwiększone ryzyko popełnienia błędu przez personel medyczny stosujący inny produkt, jak i same właściwości produktów leczniczych stosowanych alternatywnie. Wśród wymienionych przykładów pojawiła się np. morfina, którą w czasie braku zastąpiono hydromorfonem. Jednak przy zamianie przez pomyłkę nie dokonano przeliczenia dawki, co zakończyło się koniecznością zastosowania naloksonu i przedłużeniem hospitalizacji pacjenta. Także braki odnoszące się do produktów stosowanych do sedacji pacjentów lub odtrutek mogą wywołać wiele istotnych klinicznie skutków dla pacjentów. Szczególnie wrażliwą grupą leków z punktu widzenia braku na rynku są antybiotyki. Poszukiwanie alternatywnej terapii jest bowiem uzależnione od spektrum ich działania, kosztów wybranej postaci oraz od potencjalnej możliwości rozwoju antybiotykoopornych mikroorganizmów. Wśród istotnych skutków związanych z brakami leków z tej grupy są: opóźnienia w rozpoczęciu leczenia i brak możliwości wprowadzenia terapii zastępczej. Jednak nawet zastosowanie produktu o bardzo szerokim spektrum działania w tym wypadku nie będzie rozwiązaniem optymalnym. Takie postępowanie może się bowiem przyczynić do selekcji opornych szczepów. Najbardziej dotkliwymi skutkami związanymi z poszukiwaniem alternatywnej antybiotykoterapii będą: większa toksyczność zastosowanej terapii alternatywnej lub prowadzenie terapii o mniejszej efektywności, a w skrajnych przypadkach nawet śmierć pacjenta. W związku z tym dobór odpowiedniego leczenia jest dla klinicystów nierzadko sporym wyzwaniem.

Kliniczne potrzeby kontra ryzyko

Dla ułatwienia analizy sytuacji, w trakcie seminarium przedstawione zostały dwie ważne definicje: klinicznej potrzeby oraz klinicznego ryzyka. Jako kliniczną potrzebę określono wkład, który jest potrzebny do zredukowania ryzyka i osiągnięcia przewidywanych wyników. Klinicznym ryzykiem natomiast nazwany został stopień w jakim możliwej do przewidzenia szkodzie można podołać przy zastosowaniu odpowiedniej interwencji. Ryzyko kliniczne zostało podzielone na dwa podstawowe obszary: związane z błędem medycznym lub niekorzystnymi wynikami leczenia. Podkreślono jednak, że możliwe szkody wynikające z zamiany produktów leczniczych będą w każdym przypadku zależeć od sytuacji klinicznej i klinicznej potrzeby, którą należy poddać ocenie. Temu służyć ma m.in. ocena potrzeb klinicznych, czyli proces, w którym gromadzone są informacje dotyczące zakresu i potencjalnego wpływu braków w bieżącej realizacji dostaw i praktyce opieki zdrowotnej. Ocenie powinno zostać poddane także potencjalne ryzyko, które związane będzie bezpośrednio z brakiem dostępu do konkretnego leku lub jak już wspomniano wcześniej z zastosowaniem alternatywnej terapii.

Zarządzanie ryzykiem klinicznym

Część seminarium została poświęcona pięciu etapom zarządzania ryzykiem klinicznym w sytuacji czasowych trudności w dostępie leków. Pierwszym elementem zarządzania będzie ogólna charakterystyka sytuacji. W tym celu niezbędne będzie zadanie kluczowych pytań takich jak: czy wiemy jak działa system opieki zdrowotnej, gdy lekarz dowiaduje się o braku leku? Czy wiemy na podstawie jakich wskaźników jesteśmy w stanie ocenić ryzyko związane z brakiem leku? W kolejnym etapie zarządzania identyfikuje się prawdopodobieństwo i konsekwencje faktycznego i potencjalnego klinicznego ryzyka. W tym momencie ustala się także, które ryzyka muszą zostać potraktowane priorytetowo. Po przeprowadzeniu identyfikacji ryzyka należy go poddać analizie. Na tym etapie należy określić konsekwencje najgorszego możliwego przypadku, który mógłby się zdarzyć i znaleźć czynniki, które mogą zwiększyć lub zmniejszyć ryzyko kliniczne. W następnym etapie podejmowana jest decyzja czy istniejące ryzyko jest akceptowalne i czy są potrzebne jakieś dodatkowe czynności w celu jego zredukowania. Ponadto w tym momencie powinna zostać opracowana także lista ryzyk klinicznych z określeniem ich priorytetów. W ostatnim etapie podejmowane są działania, które mają na celu zredukować, kontrolować lub wyeliminować ryzyka. W praktyce ostatni etap oznacza wybór właściwej opcji terapeutycznej, która pozwala na wdrożenie najbardziej odpowiedniego leczenia przy jednoczesnym ograniczeniu ryzyka.

REKLAMA
REKLAMA

Zarządzanie ryzykiem klinicznym w codziennej praktyce

Zaproponowane w czasie seminarium przeprowadzenie zarządzania ryzykiem klinicznym w przypadku braku leków było także jednym z tematów podjętych w trakcie warsztatów z farmaceutami. Z jednej strony podkreślono, że pacjenci mają prawo oczekiwać od pracowników służby zdrowia odpowiedzialności za ich opiekę i leczenie, które powinny być skuteczne niezależnie od braku leków na rynku. Z drugiej strony braki leków wywołują wiele trudności w podjęciu decyzji terapeutycznych. Przeprowadzenie analizy związanej z zarządzaniem ryzykiem klinicznym pozwala na pełniejsze zrozumienie potrzeb klinicznych pacjentów, ale także na podjęcie decyzji związanej np. z substytucją leków przy jednoczesnym udziale osób z różnych obszarów opieki nad pacjentem. W czasie warsztatów farmaceuci wyrazili zainteresowanie i entuzjazm metodologią i prowadzeniem tego typu analiz. Niektóre elementy zarządzania ryzykiem są stosowane powszechnie w codziennej praktyce. Ich zebranie i uporządkowanie mogłoby w przyszłości pozwolić na postępowanie wg opracowanego i uzgodnionego już wcześniej schematu. Ponownie zwrócono uwagę na fakt, że farmaceuci szpitalni często próbują samodzielnie radzić sobie z brakiem leków. W związku z tym przeprowadzenie formalnej analizy zarządzania ryzykiem klinicznym może stać się również okazją do włączenia w ten proces także pozostałych przedstawicieli zawodów medycznych, w tym przede wszystkim lekarzy i pielęgniarek.

Czytaj też: Relacja z Academy Seminar 2018 cz. I

Bibliografia:

http://www.eahp.eu/events/academy/academy-seminar-2018-warsaw-poland

 

Autorka: mgr farm. Monika Łopata

REKLAMA
REKLAMA

Jak oceniasz artykuł?

Twoja ocena: Jeszcze nie oceniłeś/aś artykułu

Udostępnij tekst w mediach społecznościowych

0 komentarzy - napisz pierwszy Komentujesz jako gość [ lub zarejestruj]