Zasady pozyskiwania leków w szpitalu w sytuacjach nagłych

Pozyskiwanie leków w trybie nagłym

W sytuacji, gdy w szpitalu pojawi się pacjent cierpiący na chorobę rzadką lub zaczyna brakować leków, które stosowane są w sytuacjach ratujących życie, pojawia się konieczność realizacji natychmiastowej dostawy potrzebnego produktu leczniczego. Obowiązek zaopatrzenia w produkty lecznicze i wyroby medyczne w szpitalu spoczywa na farmaceutach szpitalnych, a wskazane powyżej sytuacje mogą przecież wystąpić także poza godzinami funkcjonowania apteki szpitalnej lub działu farmacji szpitalnej. Wprowadzenie procedury pozyskiwania leków w trybie nagłym jest więc związane nie tylko z koniecznością dostosowania się do standardów akredytacyjnych, ale przede wszystkim z obowiązkiem ratowania życia ludzkiego. Pytania o produkty lecznicze stosowane w schorzeniach i chorobach rzadkich, ich dostępność i sposób pozyskiwania należą do częstych pytań zadawanych w czasie wizyty akredytacyjnej.

„Wprowadzenie procedury pozyskiwania leków w trybie nagłym jest więc związane nie tylko z koniecznością dostosowania się do standardów akredytacyjnych, ale przede wszystkim z obowiązkiem ratowania życia ludzkiego.”

Szpitale w zależności od swojego profilu działalności i organizacji wewnętrznej w bardzo różny sposób starają się zapewnić dostęp do tzw. leków ratujących życie. Niektóre placówki ochrony zdrowia przygotowują swoją własną listę leków ratunkowych, wg której w szpitalu w jednym określonym miejscu przechowywane są wszystkie niezbędne produkty lecznicze w ustalonej ilości. Dostęp to takiego zapasu leków rezerwowych poza godzinami pracy apteki lub działu farmacji mają wówczas wyłącznie osoby upoważnione, a każdorazowe zastosowanie leków jest rejestrowane i zgłaszane farmaceutom w celu uzupełnienia brakujących produktów. W wielu szpitalach taki zapas leków ratujących życie znajduje się np. w Oddziałach Intensywnej Terapii. Natomiast w przypadku, gdy zachodzi konieczność pozyskania leku spoza utworzonej listy leków ratunkowych, szpitale najczęściej w oparciu o swoje procedury starają się pozyskać taki produkt leczniczy z innego szpitala lub przy współudziale farmaceuty szpitalnego (np. poprzez kontakt telefoniczny) próbują zrealizować dostawę produktu w trybie cito w jednej z kilku hurtowni farmaceutycznych funkcjonujących przez całą dobę.

Tak jak w przypadku pozostałych standardów akredytacyjnych najważniejsze jest, aby personel szpitala miał świadomość istnienia takich sytuacji i potrafił prawidłowo stosować wprowadzoną procedurę. Farmaceuci szpitalni w tym wypadku powinni podnosić świadomość pozostałych grup zawodowych i zapewnić im odpowiednie wsparcie poprzez udzielanie wszelkich informacji i organizację szkoleń w zakresie zastosowania powyższej procedury.

Pozyskiwanie leków w sytuacjach okresowych braków na rynku

Jednocześnie też pod adresem farmaceutów szpitalnych podczas wizyty akredytacyjnej mogą zostać skierowane pytania o trudności w realizacji bieżących dostaw leków. Problem braku wybranych produktów leczniczych na rynku jest coraz bardziej powszechny i w zależności od profilu działalności szpitala może powodować znaczące trudności w funkcjonowaniu niektórych klinik i oddziałów. Takie okresowe braki leków na rynku mogą także uniemożliwiać kontynuację terapii i zagrażać bezpieczeństwu farmakoterapii. Farmaceuci nawet w obliczu istniejących trudności są zobligowani do zapewnienia ciągłości dostaw produktów leczniczych i wyrobów medycznych. W związku z tym w czasie wizyty akredytacyjnej powinni być także przygotowani do przedstawienia trybów postępowania w czasie przejściowych braków wybranych leków na rynku.

„Farmaceuci nawet w obliczu istniejących trudności są zobligowani do zapewnienia ciągłości dostaw produktów leczniczych i wyrobów medycznych.”

Dobrymi praktykami w takich sytuacjach są np. realizacja zamówień w innej hurtowni lub zakup produktu równoważnego (nawet w trybie importu docelowego). Jednocześnie też działania farmaceutów powinny być możliwie jak najszybsze, aby zminimalizowane zostało ryzyko np. przerwania ciągłości terapii, a wszystkie odmowy realizacji zamówienia powinny być na bieżąco zgłaszane do GIF oraz WIF.

Autorka: mgr farm. Monika Łopata