Opatrunki z miodem w praktyce klinicznej

„Jak pewne nowozelandzkie drzewko pomogło dziesiątkom tysięcy pacjentów?” – takie pytanie mogłaby zadać pewna znana lektorka programów przyrodniczych, włączanych często w niedzielne pory obiadowe. Nie wiem czy to się wydarzy (lub wydarzyło), natomiast faktem jest, że miód manuka – nie tak dawno nowość na polskim rynku aptecznych opatrunków - jest dziś ich stałym bywalcem. Co ciekawe, coraz częściej gości na półkach działów wyrobów medycznych w aptekach szpitalnych. Co w nim takiego niezwykłego?

Znajomość dostępnych na rynku opatrunków, różnic między nimi oraz połączenie jej ze stanem klinicznym pacjenta, to ważna umiejętność w pracy farmaceuty szpitalnego. Szczególnie dlatego, że to z nich wynika późniejsze zastosowanie danych wyrobów w terapii konkretnego pacjenta. Opatrunki z miodem manuka, tak jak i inne z opatrunków specjalistycznych, mają różne technologie wytwarzania. Warto prześledzić ich właściwości, gdyż produkty te są cenną pomocą dla pacjentów, którzy cierpią z powodu wszelakich rodzajów ran – zarówno ostrych, jak i przewlekłych.

Opatrunki z miodem manuka – powrót do farmakognozji

Leptospermum sztywne to gatunek z rodziny mirtowatych, mający swój habitat w Nowej Zelandii i Australii. Tamtejsze pszczoły pozyskują z niego nektar, z którego powstaje cenny gatunek miodu – manuka. Substancja ta zawiera m.in. mieszaninę różnych cukrów, białek, flawonoidów, fenoli – z których za najważniejszy uważa się metyloglioksal (MGO). Działanie miodu opiera się na aktywności przeciwdrobnoustrojowej i regeneracyjnej. Miód manuka wytwarza niekorzystne warunki dla rozwoju mikroorganizmów przez nasilenie usuwania tlenu z połączeń z hemoglobiną oraz wytwarzaniu podwyższonego ciśnienia, co ułatwia odpływ wysięku, a także samo jego pH jest dla nich niekorzystne.

Dzięki wpływowi na komórki skóry takie jak fibroblasty czy keranocyty, miód usprawnia regenerację ran. Obecne bazy danych dostarczają informacji zarówno o badaniach in vitro i in vivo ale również i badaniach klinicznych tego surowca pszczelarskiego. Istotną kwestią zapewnianą przez miód manuka jest właściwe nawilżenie rany, dzięki właściwościom osmotycznym. Oczywiście, prócz działania, bardzo ważna jest również jakość miodu stosowanego do produkcji opatrunków. Jest on sterylizowany, badany na zawartość antybiotyków czy innych zanieczyszczeń, tj. pestycydów, herbicydów i metali ciężkich. Ponadto pozbawiany charakterystycznych alergenów pyłkowych, charakterystycznych dla miodów spożywczych. Jest to na tyle ważne, że producenci używający odpowiedniej jakości miodu podkreślają to na swoich produktach i warto szukać certyfikatów jakości na ich opakowaniach.

Czytaj także: Najważniejsze zasady rekomendacji opatrunków specjalistycznych

Opatrunki z miodem i ich charakterystyka

Opatrunki z miodem manuka należą do opatrunków specjalistycznych. W zależności od producenta, mogą mieć różne postaci. Najczęściej występują w formie preparatów wyciskanych z tuby, opatrunków siatkowych, piankowych. Używane są one do:

Otarć i ran powierzchniowych;
Skaleczeń;
Oparzeń I i II stopnia (powierzchniowe i niepełnej grubości naskórka);
Odleżyn;
Owrzodzeń;
Ran pooperacyjnych.

Dzięki swoim właściwościom, można go zastosować na rany zarówno niezakażone, jak i zakażone, niezależnie od poziomu wysięku – można zastosować go na rany suche, oraz te z dużą ilością wydzieliny, np. martwicze czy z biofilmem. Te ostatnie często charaktryzują się również nieprzyjemnym zapachem, przez co opatrunki z miodem manuka są preferowane, gdyż redukują przykrą woń. Opatrunków tych powinny unikać osoby u których wystąpiła nadwrażliwość na produkty pszczele, np. jad pszczeli czy miód oraz olejek z drzewa herbacianego.

REKLAMA

Przegląd preparatów dostępnych na rynku

W tabeli poniżej przedstawiono preparaty dostępne obecnie na rynku (stan na 27.01.2025r.).

Nazwa handlowa	Rodzaj opatrunku	Zastosowanie	Dodatkowe informacje
*Manuka Fill*	Miód medyczny manuka w tubce	w szczególności rany martwicze i o nieprzyjemnym zapachu	Aplikowany bezpośrednio na ranę; wymaga opatrunku wtórnego; zmieniać co 1-2 dni
*Manuka FOAM AIR*	Opatrunek piankowy, nieprzylegający	w szczególności rany o dużym wysięku; rany zainfekowane	Opatrunek przykładać wzorem plastra miodu do rany; wymaga plastra lub opatrunku wtórnego; można przycinać
*Manuka IG*	Opatrunek siatkowy, nieprzylegający	w szczególności rany o niskim wysięku; rany zainfekowane, gojące się	Wymaga opatrunku wtórnego; można przycinać
*Manuka IG MAX*	Opatrunek siatkowy, nieprzylegający o otwartej strukturze	w szczególności rany o średnim wysięku, martwicze; przeznaczony do utrzymywania ran w środowisku wilgotnym	Nasączony 2x większą ilością miodu manuka; wymaga opatrunku wtórnego; można przycinać