Interakcje leków z pożywieniem cz. 5 – Tetracykliny

W dzisiejszej części serii „Interkacje leków z pożywieniem" przedstawiona zostanie grupa antybiotyków odkrytych przed 50 laty przez Duggara. Mowa o tetracyklinach, które nadal stanowią jedną z najczęściej stosowanych grup antybiotyków.

TETRACYKLINY

Tetracykliny hamują wzrost wielu gatunków bakterii tlenowych i beztlenowych, w tym wielu gatunków z rodzaju Riketsia, Chlamydia, Mycoplasma, niektórych krętków, a nawet pierwotniaków i prątków. Są to antybiotyki bakteriostatyczne. Mechanizm ich działania polega na hamowaniu syntezy białek poprzez odwracalne wiązanie z podjednostką 30S bakteryjnego rybosomu, w wyniku czego nie dochodzi do połączenia tRNA z miejscem wiązania na kompleksie rybosom–mRNA.

Poniżej zaprezentowanych zostało kilka produktów spożywczych na które warto zwrócić uwagę podczas farmakoterapii niektórymi tetracyklinami.

 

Mleko i produkty mleczne

Składniki mineralne mogące wchodzić w interakcje z tetracyklinami występują w wielu produktach spożywczych, lekach i suplementach diety. Podczas stosowania tetracyklin nie należy ich łączyć przede wszystkim z mlekiem i produktami mlecznymi (ze względu na znaczną zawartość wapnia).

Rosenblatt i wsp. wykazali, że popijanie doksycykliny szklanką mleka ( 240ml ) doprowadza do obniżenia jej stężenia we krwi o 20% (pomiaru stężenia dokonano 2 godziny po podaniu doksycykliny w dawce D=100 mg).

W innym badaniu, przeprowadzonym przez Meyera i wsp. zaobserwowano spadek wchłaniania doksycykliny (podanej w dawce D=200 mg) o 30% po podaniu jej z 300 ml świeżego mleka [1].

Ericson i Gnarpe w swoim badaniu przeanalizowali wpływ mleka na wchłanianie limecykliny (podawanej w dawce D=300 mg co 12h). Otrzymane wyniki wykazują, że brak jest wskazań klinicznych do ograniczenia picia mleka (w zwykłych ilościach) podczas zażywania tego leku [2].

 

Posiłek

Jedno z przeprowadzonych badań dotyczyło wpływu pożywienia na wchłanianie tetracykliny.

W badaniu tym tetracyklina w dawce D=250mg, podawana była z 200 ml wody, 9 zdrowym ochotnikom, na czczo lub po posiłku. Zastosowano 2 rodzaje posiłków:

  1. standardowy – 2 kromki chleba, szynka, pomidor i woda
  2. meksykański – 2 omlety, fasola, 2 jajka, pomidor, woda

Po 72 godzinach oznaczono ilości wydalonej z moczem tetarcykliny. Otrzymano następujące wyniki:

  • 151,2 mg po zażyciu antybiotyku na czczo,
  • 90,05 mg po standardowym śniadaniu,
  • 68,47 mg po meksykańskim posiłku.
Mean cumulative amount of tetracycline excreted in mg for each of the performed treatments

 

Wapń zawarty w tych posiłkach wiąże tetracyklinę, tworząc słabo wchłanialne chelaty. Pożywienie to nie miało żadnego wpływu na wchłanianie doksycykliny i minocykliny [3].

 

Total available percentage of the neutral Tcy species as a function of [Ca2’]total at pH 7.5

Sok pomarańczowy i kawa

W celu oceny wpływu soku pomarańczowego i kawy na wchłanianie tetracykliny  Przebadano 9 zdrowych ochotników, którym podawano tetracyklinę w dawce D=250 mg z 200 ml soku pomarańczowego lub kawy. Wyniki badania wykazały brak wpływu soku pomarańczowego  kawy na wchłanianie tetracykliny.

Sok pomarańczowy zawiera w swoim składzie niewielkie ilości wapnia, ale pierwiastek ten jest związany z kwasem winowym, cytrynowym i askorbinowym, dlatego nie reaguje z tetracykliną [4].

Nienasycone kwasy tłuszczowe

Celem jednego z przeprowadzonych badań było zbadanie wpływu limecykliny podawanej razem z nienasyconymi kwasami tłuszczowymi na zawartość tych kwasów w łoju zebranym z twarzy (sebum) u pacjentów chorujących na trądzik.

Badanie (trwające 90 dni) przeprowadzono na 44 ochotnikach – pacjentach z trądzikiem. Każdego dnia pacjenci otrzymywali limecyklinę w dawce D=300 mg, kwas y-linolenowy (540 mg), kwas linolowy (1200 mg), i kwas oleinowy (510 mg).

Otrzymane wyniki wykazały, że limecyklina nie podwyższyła znacząco stężenia podawanych kwasów w sebum [5].

Związki zobojętniające sok żołądkowy

Tetracykliny wchodzą w interakcje z lekami zobojętniającymi zwierającymi glin, wapń, magnez, bizmut lub sód. Tworzą z nimi słabo rozpuszczalne chelaty i z tego powodu są źle wchłaniane w jelicie. Co więcej, rozpuszczalność tetracyklin jest znacznie większa przy niższych wartościach pH soku żołądkowego (pH=1-3) niż przy pH wynoszącym 5-6. Właśnie dlatego leki zobojętniające podnoszące wartość pH soku żołądkowego powyżej wartości pH=4 mogą zmniejszyć rozpuszczalność tetracyklin w żołądku nawet do 50% [6].

 

 

Zalecenia dotyczące stosowania tetracyklin p.o.:

  • Podczas przyjmowania antybiotyków z tej grupy należy zachować co najmniej 3-godzinny odstęp od spożywania produktów mlecznych. Produkty takie jak: mleko, kefir, jogurt, sery, są bogate w wapń, który tworzy z tetracyklinami trudno wchłanialne chelaty powodując obniżenie biodostępności tetracyklin co może przyczynić się do niepowodzenia zaleconej farmakoterapii.
  • Tetracykliny należy przyjmować w jak największych odstępach czasowych od preparatów żelaza, ponieważ wspólne ich podawanie powoduje obniżenie biodostępności obu leków.
  • Antybiotyki z grupy tetracyklin należy zażywać w odstępie co najmniej 2-3 godzin od zażycia leków zobojętniających zawierających w swoim składzie wapń, magnez czy glin.

 

 

Bibliografia:

  1. Zachwieja Z (red.). Leki i pożywienie – interakcje. MedPharm Polska 2008
  2. Ericson S., Gnarpe H.: Lymecycline and concurrent ingestion of milk, Int. Med. Res., 1979, 7(5), 471-472
  3. Cook H.J. i wsp.: Influecne of diet on bioavailability of tetracycline, Drug Dispos., 1993, 14, 549-553
  4. Jung H. i wsp.: Influence of liquids (coffe and orange juice) on the bioavailability of tetracycline, Drug Disp., 1990, 11, 729-734
  5. Costa A. i wsp.: Evaluation of the Quantitative and Qualitative Alterations in the Fatty Acid Contents of the Sebum of Patients with Inflammatory Acne during Treatment with Systemic Lymecycline and/or Oral Fatty Acid Supplementation, Dermatology Research and Practice, 2013, 2013, 1-14
  6. Barr i wsp.: Decrease of tetracycline absorption in man by sodium bicarbonate, Pharmacol. Ther., 1971, 12, 779

 

Inne artykuły z cyklu „Interakcje leków z pożywieniem” autora znajdziesz poniżej:

Cytuj ten artykuł jako:

Podobał się artykuł? Podziel się!
Share on Facebook
Facebook
Share on LinkedIn
Linkedin
Tweet about this on Twitter
Twitter
Email this to someone
email

Adrian Bryła

Doktorant Wydziału Farmaceutycznego UJ CM, w trakcie specjalizacji z zakresu farmacji klinicznej w Studium Kształcenia Podyplomowego Wydziału Farmaceutycznego im. Piastów Śląskich we Wrocławiu. Farmaceuta pracujący na oddziałach w jednym z krakowskich szpitali.

0 komentarzy
avatar
Komentujesz jako gość!

Brak komentarzy