Debil, imbecyl, idiota

Z czym kojarzą nam się słowa debil, imbecyl, idiota? Gdy usłyszymy taki epitet, raczej nie jesteśmy zachwyceni. Warto jednak mieć świadomość, że debilizm, imbecylizm i idiotyzm były niegdyś terminami medycznymi, określającymi odpowiednio niepełnosprawność intelektualną o stopniu lekkim, umiarkowanym i znacznym, jednak z uwagi na negatywne znaczenie w języku potocznym nie stosuje się już tych określeń.

Stygmatyzacja od zawsze

Sfera zaburzeń psychicznych od zawsze była i nadal jest stygmatyzowana. Boimy się tego, czego nie rozumiemy, strach często wzbudza nieuzasadnioną agresję, która nawet słowna, może zaszkodzić. Czy na osoby prezentujące zaburzenia psychiczne nie używa się nadal pejoratywnych określeń, jak czubek czy psychol? XXI wiek przyniósł szerokie zrozumienie dla chorób somatycznych, wciąż jednak nie doceniając wagi, rangi i skali problemu zaburzeń psychicznych. W związku z tym, Światowa Organizacja Zdrowia idąc w ślad za Światową Federacją Zdrowia Psychicznego promuje każdego 10 października Światowy Dzień Zdrowia Psychicznego, starając się podkreślić jeden z aktualnie niepokojących trendów z zakresie higieny zdrowia psychicznego. W tym roku dzień ten obchodzimy pod hasłem „„Young people and mental health In a changing world” – Młodzi ludzie i zdrowie psychiczne w zmieniającym się świecie.”

Depresja powodem do wstydu

W kontekście obchodów tego dnia warto pochylić się nad problemem stygmatyzacji zaburzeń depresyjnych, które przodują w statystykach ostatnich lat. Jeszcze kilka lat temu była to czwarta najczęściej stawiana diagnoza, szacuje się, że do końca dekady będzie najpowszechniej występującą jednostką chorobową. Ponad 75% Polaków uważa depresję za chorobę wstydliwą, coś, co się ukrywa przed innymi. Takie nastawienie społeczeństwa jest barierą dla osób chorych w podjęciu leczenia. Jednocześnie 4 na 5 dorosłych Polaków czuje niedosyt wiedzy o tej chorobie, jej objawach i leczeniu. Może to oznaczać, że wiele przypadków depresji, w otoczeniu lub osobiście przeżywanych, jest pomijanych lub błędnie interpretowanych.

Kampanie edukacyjne szansą na nowe spojrzenie

W ramach Programu Zapobiegania Depresji w Polsce na lata 2016-2020 powstała kampania „Depresja. Rozumiesz – pomagasz” oraz strona internetowa wyleczdepresje.pl, która ma pomóc przeciwdziałać tym negatywnym trendom. Działania mają walczyć ze stygmatyzacją osób chorych, dostarczają rzetelnej wiedzy o chorobie, a przede wszystkim budują świadomość jej uleczalności. Uświadamiają, że depresja nie powoduje trwałego upośledzenia funkcjonowania. W naszym kraju pomniejsze akcje organizowane są również przy okazji Ogólnopolskiego Dnia Walki z Depresją,  święta obchodzonego 23 lutego po ustanowieniu go przez Ministerstwo Zdrowia od 2001 roku.  Celem tego dnia jest upowszechnienie wiedzy na temat depresji i zachęcenie chorych do leczenia.

Psychoonkologia – aby wiedzieć więcej

W kwestii chorób somatycznych zrobiliśmy znaczące postępy na przestrzeni ostatnich dekad. Na polu chorób psychicznych wciąż raczkujemy, zwłaszcza jeśli chodzi o wczesne spostrzeganie objawów, nagłaśnianie tematu zaburzeń psychicznych, społeczne przyzwolenie na nie. W dzisiejszym świecie każda oznaka słabości jest źle widziana. Szacuje się, że jedna trzecia populacji cierpi w życiu na poważne zaburzenia, na czele z zaburzeniami lękowymi, depresyjnymi i uzależnieniami. Trzeba zrozumieć, że ich samotność, niespełnienie, frustracje czy bezdzietność mają realne przyczyny i że nowoczesna psychiatria może temu przeciwdziałać. Trzeba też wiedzieć, że chorzy psychiczne żyją nieraz krócej niż chorzy na nowotwory czy AIDS. W kwestii przeżywalności warto zwrócić uwagę na kwestię chociażby pacjentów onkologicznych, wśród których odsetek zaburzeń i myśli depresyjnych jest najwyższy, w porównaniu do innych grup pacjentów z chorobami somatycznymi. O tym warto pamiętać w aspekcie opieki nad pacjentem onkologicznym, o czym pisał Artur Bryła w swoim felietonie. Stąd też, farmaceuci szpitalni i kliniczni powinni w moim odczuciu wchodzić skład zespołu interdyscyplinarnego, w skład którego powinni być uwzględniani również specjaliści z zakresu psychoonkologii. Psychoonkologia jest gałęzią nauki wyrosłą na styku dwóch dziedzin – psychologii i onkologii. opiera się na założeniu ścisłego związku pomiędzy psychiką, a kondycją fizyczną organizmu. Z badań wynika, iż pozostawanie przez dłuższy czas w stanie silnego stresu, w znacznym stopniu utrudnia organizmowi proces leczenia i powrotu do zdrowia.  Stąd nacisk na niwelowanie skutków stresu, przywracanie równowagi psychicznej i uaktywnianie wewnętrznych zasobów osób chorujących, tak aby poprzez wzmocnienie psychiki wspomóc proces zdrowienia.

Farmaceuta szpitalny musi znać problem

Nierzadko farmaceuta szpitalny ma mniej lub bardziej bezpośredni kontakt z pacjentem onkologicznym. Ważne jest, aby z naszej strony nie czuł dodatkowego psychicznego obciążenia, ale czuł się otoczony troską i opieką. Podnoszenie świadomości wagi zdrowia psychicznego wśród personelu medycznego powinno stanowić jeden z głównych priorytetów szkoleń ciągłych, aby owocowały one nie tylko merytorycznym przyrostem wiedzy, ale także korzyścią dla pacjentów, dla których cała nasza praca jest nadrzędnym celem.

 

Podobał się artykuł? Podziel się!
Share on Facebook
Facebook
Share on LinkedIn
Linkedin
Tweet about this on Twitter
Twitter
Share on Google+
Google+
Email this to someone
email

Wojtek Chudziński

Absolwent Wydziału Farmaceutycznego Uniwersytetu Medycznego im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu oraz Studium Podyplomowego Badań Klinicznych i Biomedycznych Badań Naukowych UMP w Poznaniu. Farmaceuta kliniczny i szpitalny, redaktor naczelny AptekaSzpitalna.pl, redaktor Mgr.farm.