Aby lek w szpitalu został podany pacjentowi, konieczne jest oczywiście jego wytworzenie. Zadaniem tym zajmują się zwykle firmy farmaceutyczne. Apteka szpitalna natomiast, jest taką komórką w ustroju szpitala, że tę część życia leku, również bierze na swoje barki. Pracownie leku cytostatycznego, receptury czy żywienia to przecież poniekąd małe (a czasem nie takie małe…) linie produkcyjne leków dla pacjentów danego szpitala. Jak zatem zautomatyzować proces przygotowania cytostatyku?
Automatyzacja przygotowania cytostatyku
Cytostatyki, znajdujące zastosowanie głównie na oddziałach onkologicznych i hematologicznych, to leki, które nie tylko oddziałują na pacjenta, ale również na personel je sporządzający. Co więcej, nawet osoby niezaangażowane bezpośrednio w produkcję tych leków narażone są na ich niekorzystny wpływ. Dlatego, w celu jak największego zachowania bezpieczeństwa, szpital z dużym zużyciem cytostatyków powinien rozważyć automatyzację apteki szpitalnej w komórce odpowiedzialnej za ich produkcję.
Roboty samodzielnie sporządzające leki cytostatyczne, to urządzenia ograniczające kontakt pracowników do minimum. Zaprogramowane do otwierania fiolek, pobierania odpowiednich dawek i wyboru odpowiedniego rozpuszczalnika, po przygotowaniu wydają gotowe preparaty farmaceucie. Zachowując standardy czystości, przewidziane do sporządzania indywidualnych dawek leków cytotoksycznych, chronią zarówno personel przed ich wpływem na organizm, jak i sam lek przed dekontaminacją ze strony osoby sporządzającej. Rozwiązania dostępne na rynku pozwalają na produkcję w oparciu o metody grawimetryczne i wolumetryczne nawet do 70 dawek leku w ciągu godziny. Najważniejszą przeszkodą do pokonania jest cena oraz programowanie sprzętu i przeszkolenie personelu, co do sposobu jego użytkowania. Na przykład, aptece szpitalnej UCK w Gdańsku zajęło to 12 miesięcy. Natomiast to, że pracownik nadzoruje pracę robota oraz wprowadza niezbędne leki i utensylia sprawia, że jest dużo bardziej zabezpieczony, niż podczas bezpośredniej pracy w boksie.
- Czytaj także: Automatyzacja magazynu w aptece szpitalnej
Coś dla zmniejszenia antybiotykooporności
Rosnąca oporność bakterii na antybiotyki to zmora naszych czasów. Zakażenia szpitalne to problem, na który zwracają uwagę specjaliści z mikrobiologii już od lat. Farmaceuci, prócz włączenia się w zespoły do spraw zasad racjonalnej antybiotykoterapii, powinni ubiegać się o centralizację produkcji antybiotyków dla pacjentów. Przeniesienie procesu dawkowania i rozpuszczania z oddziałów do pomieszczeń apteki szpitalnej, znacząco zwiększyłoby kontrolę nad antybiotykoterapią szpitala. Dodatkowo zapewniłoby bezpieczeństwo leku, poprzez rozpuszczanie go w kontrolowanym środowisku jałowym. Przekłada się to na zmniejszenie antybiotykooporności mikroorganizmów szpitalnych. Leki te, jak wiadomo, stosowane są przez wszystkie oddziały szpitali. Stąd ich zużycie też nie jest najmniejsze. Proces rozpuszczania więc, szczególnie często wydawanych antybiotyków, mógłby być zautomatyzowany. Przyniosłoby to takie benefity jak:
- Optymalizacja pracy personelu pielęgniarskiego, poprzez otrzymanie z apteki gotowego do podania pacjentowi medykamentu.
- Jakość i powtarzalność leku przeciwdrobnoustrojowego, przez dokładne wyliczenie dawki leku i sporządzenie go w środowisku jałowym.
- Zwiększenie roli apteki szpitalnej w kontroli zużycia antybiotyków i antybiotykoterapii, co bezpośrednio doprowadza do zmniejszenia kosztów nieracjonalnej antybiotykoterapii.
Automatyzacja dawek powtarzalnych
Urządzenia dostępne na rynku umożliwiają przygotowanie antybiotyków w różnych dawkach, w produkcji masowej a także przygotowywanie strzykawek jednodawkowych o małych objętościach. Natomiast najlepsze wyniki obserwuje się podczas automatyzacji dawek powtarzalnych. Systemy te mogą wyprodukować około 50 dawek antybiotyków na godzinę, a zatem są alternatywą godną rozważenia dla pracowni leku jałowego w aptece szpitalnej. Jak i w poprzednich rozwiązaniach dotyczących automatyzacji, największą przeszkodą jest tu cena i proces adaptacji pracowników oraz programowanie urządzenia.
Temat automatyzacji apteki szpitalnej wiąże się z usprawnieniem pracy personelu i tak winien być postrzegany. Wiadomo, że ten cykl nie wyczerpał tematu dotyczącego rozwiązań robotyzacji w całości. I nie musiał. Miał on zwrócić uwagę na różne opcje, które można wprowadzić do apteki w której się pracuje. Może zainspirował do podjęcia tematu z kierownictwem lub poszukiwań innych, trochę mniejszych rozwiązań, na własną rękę. W dobie starzejącego się społeczeństwa i braków kadrowych w polskich szpitalach, może się wkrótce okazać, że robotyzacja to nie tylko fanaberia, jak mogą postrzegać ją niektórzy. Może to być konieczność do wprowadzenia jej jak najszybciej.
Autor: Adrian Mądry
Literatura:
1.https://synektik.com.pl/produkty/farmacja-onkologiczna/
2. Shin S, Koo J, Kim SW, Kim S, Hong SY, Lee E. Evaluation of Robotic Systems on Cytotoxic Drug Preparation: A Systematic Review and Meta-Analysis. Medicina (Kaunas). 2023 Feb 22;59(3):431. doi: 10.3390/medicina59030431.
3. https://uck.pl/news/takiego-robota-nie-ma-zadna-apteka-w-europie.html
4. https://newicon.fi/pharmacy-automation-in-a-hospital/compounding-system
5. Heloury J, Bouguéon G, Deljehier T, Jourand A, Berroneau A, Crauste-Manciet S. Automation of Aseptic Sterile Preparation: Risk Analysis and Productivity Comparison with Manual Process. Pharmaceutical Technology in Hospital Pharmacy. 2019;4(1): 15-28. https://doi.org/10.1515/pthp-2019-0001
