Badania kliniczne wyrobów medycznych cz. I

Nie tylko nowe cząsteczki muszą przejść całą procedurę badań klinicznych by móc zostać finalnie zarejestrowane jako potencjalne leki. Bardzo marginalizowaną kwestią w świecie badań klinicznych jest kwestia badań wyrobów medycznych, którym poświęcony zostanie ten artykuł.

Czym są wyroby medyczne?

Zgodnie z zapisami ustawy z dnia 20 maja 2010 r. o wyrobach medycznych (Dz.U. 2010 nr 107 poz. 679) wyrobem medycznym nazywamy – narzędzie, przyrząd, urządzenie, oprogramowanie, materiał lub inny artykuł, stosowany samodzielnie lub w połączeniu, w tym z oprogramowaniem przeznaczonym przez jego wytwórcę do używania specjalnie w celach diagnostycznych lub terapeutycznych i niezbędnym do jego właściwego stosowania, przeznaczony przez wytwórcę do stosowania u ludzi w celu:

  • diagnozowania, zapobiegania, monitorowania, leczenia lub łagodzenia przebiegu choroby
  • diagnozowania, monitorowania, leczenia, łagodzenia lub kompensowania skutków urazu lub upośledzenia
  • badania, zastępowania lub modyfikowania budowy anatomicznej lub procesu fizjologicznego
  • regulacji poczęć,

który nie osiąga zasadniczego zamierzonego działania w ciele lub na ciele ludzkim środkami farmakologicznymi, immunologicznymi lub metabolicznymi, lecz którego działanie może być wspomagane takimi środkami.

Wyrób medyczny do diagnostyki in vitro

W przypadku wyrobu medycznego do diagnostyki in vitro definicja uściśla go jako:

  • wyrób medyczny będący odczynnikiem, produktem odczynnikowym, kalibratorem, materiałem kontrolnym, zestawem, przyrządem, aparatem, sprzętem lub systemem, stosowanym samodzielnie lub w połączeniu, przeznaczony przez wytwórcę do stosowania in vitro do badania próbek pobranych z organizmu ludzkiego, w tym krwi i tkanek
  • pojemnik na próbki specjalnie przeznaczony przez wytwórcę do bezpośredniego przechowywania oraz zabezpieczenia próbek pobranych z organizmu ludzkiego do badania diagnostycznego in vitro
  • sprzęt laboratoryjny ogólnego zastosowania, jeżeli ze względu na jego właściwości jest specjalnie przeznaczony przez wytwórcę do użycia w badaniach diagnostycznych in vitro

Wyrób medyczny do implantacji

Ostatnim typem wyrobu medycznego podawanym przez wspomnianą ustawę jest wyrób medyczny do implantacji, czyli  przeznaczony do wprowadzania w całości do ludzkiego ciała albo zastępowania powierzchni nabłonka lub powierzchni oka, za pomocą zabiegu chirurgicznego, i pozostający tam po zakończeniu zabiegu oraz wyrób medyczny przeznaczony do wprowadzania w części do ludzkiego ciała, za pomocą zabiegu chirurgicznego, i pozostający tam po zakończeniu zabiegu co najmniej przez 30 dni.

Źródło prawa w badaniach klinicznych wyrobów medycznych

Badanie podjęte w celu weryfikacji bezpieczeństwa lub działania określonego wyrobu medycznego, wyposażenia wyrobu medycznego albo aktywnego wyrobu medycznego do implantacji prowadzone jest w oparciu o poniższe wymogi prawne:

  1. Ustawa z dnia 20 maja 2010 r. o wyrobach medycznych (Dz. U. z 2015 r. poz. 876 i 1918) rozdział 6 – art. 39 do 57 „Ocena kliniczna wyrobu medycznego lub aktywnego wyrobu medycznego do implantacji”
  2. Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 17 lutego 2016 r.  w sprawie wzorów wniosków związanych z badaniem klinicznym wyrobu medycznego lub aktywnego wyrobu medycznego do implantacji oraz wysokości opłat za złożenie tych wniosków (Dz. U. z 2016 r. poz. 208)
  3. Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 16 lutego 2016 r. w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących planowania, prowadzenia, monitorowania i dokumentowania badania klinicznego wyrobu medycznego (Dz. U. z 2016 r. poz. 209)
  4. Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 6 października 2010 r. w sprawie obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej sponsora i badacza klinicznego w związku z prowadzeniem badania klinicznego wyrobów (Dz. U. z 2010 r. Nr 194, poz. 1290)
  5. Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 roku – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23) w zakresie prowadzenia postępowań administracyjnych w sprawach decyzji dotyczących badań klinicznych wyrobów medycznych
  6. Ustawa z dnia 5 grudnia 1996 roku o zawodach lekarza i lekarza dentysty (Dz. U. z 2011 r., Nr 277, poz. 1634, z późn. zm.) Rozdział 4, art. 21 do 29 „Eksperyment medyczny”
  7. Ustawa z dnia 6 września 2001 roku – Prawo farmaceutyczne (Dz. U. 2008, Nr 45, poz. 271 z późn. zm.) w zakresie Centralnej Ewidencji Badań Klinicznych oraz Inspekcji Badań Klinicznych
  8. Ustawa z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (Dz. U. z 2016 r., poz. 186) w zakresie dokumentacji źródłowej badania klinicznego
  9. Rozporządzenie Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 11 maja 1999 r. w sprawie szczegółowych zasad powoływania i finansowania oraz trybu działania komisji bioetycznych (Dz. U. z 1999 r. Nr 47, poz. 480) w zakresie trybu działania komisji bioetycznych

Dodatkowo, zastosowanie znajduje także Norma ISO 14155 (2003-E) – Badania kliniczne wyrobów medycznych przeznaczonych dla ludzi:

  • Wymagania zasadnicze (26/02/2003)[1]
  • Plan badania klinicznego (15/05/2003)

URPL a kontrola badań klinicznych wyrobów medycznych

Zadania dotyczące badań klinicznych wyrobów medycznych i aktywnych wyrobów medycznych do implantacji realizowane są przez:

  • Departament Nadzoru i Badań Klinicznych Wyrobów Medycznych (DNB)
  • Departament Inspekcji Produktów Leczniczych i Wyrobów Medycznych (DLM)

Zadania Prezesa Urzędu dotyczące kontroli badań klinicznych, o której mowa w art. 57 ustawy z 20 maja 2010 r. o wyrobach medycznych  realizowane są przez Departament Inspekcji Produktów Leczniczych i Wyrobów Medycznych (DLM). Do zadań Departamentu Nadzoru i Badań Klinicznych Wyrobów Medycznych (DNB) w zakresie badań klinicznych należy m.in.:

  • organizacja i koordynacja procesów związanych z wydawaniem przez Prezesa pozwoleń na prowadzenie badania klinicznego wyrobu medycznego lub aktywnego wyrobu medycznego do implantacji albo na wprowadzenie zmian w badaniu klinicznym takich wyrobów
  • prowadzenie Centralnej Ewidencji Badań Klinicznych w zakresie wyrobów medycznych i aktywnych wyrobów medycznych do implantacji i dokonywanie wpisów do Centralnej Ewidencji Badań Klinicznych
  • przekazywanie informacji o badaniach klinicznych do bazy EUDAMED
  • gromadzenie danych dotyczących ciężkich zdarzeń niepożądanych, które wystąpiły w związku z prowadzeniem badań klinicznych na terytorium naszego kraju
  • powiadamianie komisji bioetycznej, która opiniowała badanie kliniczne, właściwych organów państw członkowskich i Komisji Europejskiej o decyzji uchylającej pozwolenie na prowadzenie badania klinicznego i jej przyczynach
  • powiadamianie komisji bioetycznej, która opiniowała badanie kliniczne, oraz – jeżeli badanie kliniczne było prowadzone także na terytorium innego państwa członkowskiego – właściwego organu tego państwa o decyzji wstrzymującej prowadzenie badania klinicznego i jej przyczynach
  • zbieranie informacji o zakończeniu badania klinicznego, a także gromadzenie sprawozdań końcowych z wykonania badania.

 

Inne artykuły autora dotyczące tematyki badań klinicznych:

Fazy badań klinicznych cz. I

Fazy badań klinicznych cz. II

Fazy badań klinicznych cz. III

Fazy badań klinicznych cz. IV

Farmaceuta w badaniu klinicznym

 

Inne artykuły dotyczące wyrobów medycznych:

Wyroby medyczne w Aptece Szpitalnej

Badania kliniczne wyrobów medycznych cz. II

 

Cytuj ten artykuł jako:

Podobał się artykuł? Podziel się!
Share on Facebook
Facebook
Share on LinkedIn
Linkedin
Tweet about this on Twitter
Twitter
Email this to someone
email

Wojtek Chudziński

Absolwent Wydziału Farmaceutycznego Uniwersytetu Medycznego im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu oraz Studium Podyplomowego Badań Klinicznych i Biomedycznych Badań Naukowych UMP w Poznaniu. Farmaceuta kliniczny i szpitalny, redaktor AptekaSzpitalna.pl, redaktor Mgr.farm.

0 komentarzy
avatar
Komentujesz jako gość!

Brak komentarzy