Ipilimumab to przeciwciało monoklonalne stosowane w leczeniu onkologicznym. Jest to całkowicie ludzkie przeciwciało monoklonalne anty-CTLA-4. Wytwarza się je w technologii rekombinacji DNA w komórkach jajnika chomika chińskiego.
Mechanizm działania Ipilimumabu
Ipilimumab kieruje się przeciw cytotoksycznemu antygenowi-4 limfocytów T (CTLA-4). Jest to negatywny regulator aktywacji limfocytów T. Ipilimumab specyficznie blokuje hamujący sygnał CTLA-4. Powoduje to aktywację limfocytów T. Następnie dochodzi do proliferacji i zwiększenia nacieku limfocytów T w nowotworze. Proces ten prowadzi do śmierci jego komórek. Działa pośrednio poprzez wzmacnianie odpowiedzi immunologicznej, której mediatorem są limfocyty T. U pacjentów leczonych ipilimumabem, średnia liczba limfocytów T we krwi obwodowej rośnie przez cały okres indukcji. Natomiast wzrost zależy od dawki podanego leku. Zwiększenie proporcji między limfocytami T efektorowymi a limfocytami T regulatorowymi w guzie powoduje śmierć komórek nowotworowych. Obecnie w Polsce, ipilimumab znajduje zastosowanie m.in.w terapii czerniaka.
Leczenie czerniaka skóry z pomocą Ipilimumabu
Wśród leków włączonych w program lekowy B59 (Leczenie czerniaka skóry lub błon śluzowych) znajduje się ipilimumab (Yervoy) w skojarzeniu z niwolumabem (Opdivo). Zalecany schemat indukcji opiera się o cztery dawki ipilimumabu w skojarzeniu z niwolumabem. W drugiej fazie leczenia pacjent otrzymuje sam niwolumab. Dawka ipilimumabu powinna wynosić 3 mg/kg masy ciała. Podanie leku odbywa się odstępach trzytygodniowych. Niwolumab podaje się zwykle w dawce 1 mg/kg masy ciała pacjenta. Po zakończeniu podawania ipilumabu pacjent otrzymuje dawkę 240 mg w odstępach co dwa tygodnie lub 480 mg co 4 tygodnie. Takie połączenie leków podaje się pacjentom dorosłym z zaawansowaną postacią czerniaka. Jest to najczęściej postać nieoperacyjna lub z przerzutami. Według badań, leczenie skojarzone w porównaniu do monoterapii, daje pacjentom dłuższy czas przeżycia bez progresji choroby. Może wydłużać także czas całkowitego przeżycia. Szczególnie w sytuacji, gdy u pacjentów została stwierdzona mała ekspresja PD-L1 na komórkach guza.
Działania niepożądane Ipilimumabu
Działania niepożądane, jakie mogą wystąpić w trakcie leczenia skojarzonego to:
-zmniejszenie apetytu, biegunka, wymioty, nudności, ból brzucha,
-wystąpienie niedoczynności tarczycy,
-pojawienie się wysypki czy świądu,
-uczucie zmęczenia, bóle głowy,
-gorączka,
-zapalenie jelita grubego,
-objawy związane z dysfunkcją wątroby (zwiększenie aktywności AspAT, AlAT, wzrost stężenia bilirubiny),
-zwiększenie aktywności lipazy i amylazy,
-zwiększenie stężenia kreatyniny,
-małopłytkowość, niedokrwistość, neutropenia oraz leukopenia czy limfocytopenia,
-zaburzenia elektrolitowe,
-działania niepożądane pochodzenia immunologicznego.
Podsumowując, główną przyczyną zaprzestania terapii niwolumabem i ipilimumabem są działania niepożądane. Wynikają one z zaburzeń układu immunologicznego. Te objawy to na przykład zapalenie wątroby, zapalenie jelita grubego czy zaburzenia wydzielania wewnętrznego.
Inne nowotwory leczone Ipilimumabem
Poza terapią czerniaka ipilimumab można podać pacjentom chorującym na:
– zaawansowanego raka nerkowokomórkowego o pośrednim lub niekorzystnym rokowaniu (w skojarzeniu z niwolumabem),
– raka jelita grubego u dorosłych z zaburzeniami mechanizmów naprawy. Są to pacjenci po wcześniejszej chemioterapii opartej na fluoropirymidynie (w skojarzeniu z niwolumabem),
– niedrobnokomórkowego raka płuca z przerzutami, bez mutacji w genie EGFR lub translokacji w genie ALK (w skojarzeniu z niwolumabem),
– nieoperacyjnego złośliwego międzybłoniaka opłucnej (w skojarzeniu z niwolumabem).
Źródła:
https://www.mp.pl/pacjent/leki/lek/81495,Yervoy-koncentrat-do-sporzadzania-roztworu-do-infuzji
