Proces starzenia się organizmu jest procesem postępującym i nieodwracalnym. U każdego pacjenta, proces ten odbywa się w indywidualnym tempie, uzależnionym od uwarunkowań genetycznych oraz prowadzonego stylu życia oraz obecności chorób przewlekłych. Obecnie w Polsce intensywnie rozwija się farmacja kliniczna i konsultacje pacjenta z farmaceutą szpitalnym. W ramach przeprowadzanych koncyliacji lekowych lub przeglądów lekowych, warto zwrócić szczególną uwagę na pacjenta geriatrycznego. Standardem w opiece nad seniorem, powinno być przeprowadzenie całościowej oceny geriatrycznej pacjenta. Pomaga ona dobrać odpowiednie leczenie, zapobiec powikłaniom, skrócić czas hospitalizacji lub zmniejszyć ryzyko ponownej hospitalizacji pacjenta.
Elementy całościowej oceny geriatrycznej pacjenta
COG składa się z kilku obszarów, które dostarczają nam wiedzy o konkretnym pacjencie.
Oceniamy:
- funkcjonowanie poznawcze i nastrój,
- sprawność ruchową i samodzielność pacjenta,
- niedożywienie, występowanie zespołu kruchości (frailty),
- czynniki społeczne, środowiskowe oraz ekonomiczne.
Wszystkie wymienione wyżej obszary, można ocenić na podstawie wielu testów, różniących się stopniem zaawansowania oraz czasem potrzebnym na ich przeprowadzenie. W poniższym artykule przedstawimy najprostsze testy, które farmaceuta może wykorzystać w ramach krótkiej rozmowy z pacjentem.
- Czytaj także: Benzodiazepiny u pacjentów geriatrycznych
Test rysowania zegara
Test rysowania zegara to badanie przesiewowe, które pozwala wyodrębnić grupę pacjentów, wymagających szczegółowych badań i konsultacji np. z neurologiem.
Samo badanie jest bardzo proste i trwa dosłownie 2-3 minuty. Zadaniem badanego, jest na pustej kartce narysowanie zegara tarczowego oraz odtworzenie godziny 11:10 lub 15:00.
W prostszej wersji testu, dopuszcza się, aby pacjent otrzymał wydrukowaną tarczę zegara i samodzielnie naniósł wskazówki, tak aby zegar wskazywał 11:10 lub 15:00.
Sposobów interpretacji tego testu jest kilka, jednak najważniejszą informacją jest fakt, iż jeśli pacjent popełni błąd przy tym zadaniu, wskazane jest rozszerzenie diagnostyki w kierunku podejrzenia demencji czy innych zaburzeń neurologicznych.
Test Mini-COG
Kolejnym, prostym narzędziem pozwalającym wykluczyć demencję u osób starszych, jest test Mini-COG.
Obecnie na podstawie badań wiemy, że jego czułość wynosi 76% a swoistość 73% i chociaż nie jest on traktowany jako podstawowe badanie przesiewowe, warto wiedzieć na czym polega.
Podczas Mini-COG pacjent ma za zadanie zapamiętać i powtórzyć trzy słowa, które usłyszy. Po ok. trzech minutach (podczas których należy przeprowadzić test rysowania zegara), pacjent powinien powtórzyć te słowa.
Geriatryczna Skala Oceny Depresji Pacjenta
Pełna wersja testu oceny depresji GDS, składa się z 30 pytań, jednak wersja skrócona do zaledwie 4 pytań cechuje się zadowalającym poziomem swoistości i czułości, jako badanie przesiewowe.
W najprostszej wersji tego testu, zadajemy pacjentowi 4 pytania:
- Czy myśląc o całym swoim życiu, czy jest Pan/i z niego zadowolony/a?
- Czy ma Pan/i uczucie, że Pana/i życie jest puste?
- Czy obawia się Pan/i, że może przydarzyć się Panu/i coś złego?
- Czy przez większość czasu czuje się Pan/i szczęśliwy/a?
Odpowiedź twierdząca na chociaż jedno z powyższych pytań, powinna zwrócić naszą uwagę na konieczną dalszą diagnostykę zaburzeń nastroju u seniora i konieczność konsultacji ze specjalistą.
Autor: mgr farm. Anna Janaszkiewicz
Źródła:
https://www.cochrane.org/pl/CD011415/DEMENTIA_jaki-jest-stopien-trafnosci-diagnostycznej-testu-mini-cog-w-rozpoznawaniu-demencji-w-praktyce
