ACC dobre na… nerki?

Zadaniem farmaceuty klinicznego obecnego na oddziale jest między innymi weryfikacja zleceń lekarskich i pełnienie funkcji doradczej w zakresie farmakoterapii. Wszystkie informacje przekazywane zespołowi medycznemu na oddziale szpitalnym powinny być zgodne z aktualną wiedzą – muszą wpisywać się w założenia Evidence Based Medicine (EBM). Wymaga to ciągłego aktualizowania swojej wiedzy i niejednokrotnie zgłębiania nowych zagadnień.

Rola farmaceuty w leczeniu pokontrastowego uszkodzenia nerek

Pokontrastowe uszkodzenie nerek

Podanie środków kontrastowych może prowadzić do ostrego uszkodzenia nerek (acute kidney injury – AKI). W większości przypadków jest ono odwracalne i wartości eGFR normalizują się po 5-10 dniach, jednak taki incydent wydłuża czas i koszty hospitalizacji oraz zwiększa krótko- i długoterminowe ryzyko zgonu. Czynnikami ryzyka pojawienia się AKI są między innymi: przewlekła choroba nerek (szczególnie ta związana z cukrzycą), niewydolność serca i towarzysząca jej redukcja perfuzji nerkowej, hipowolemia. Objętość oraz typ podanego kontrastu ma także istotne znaczenie. W celu ograniczenia występowania tego zjawiska dokonywano licznych analiz oceniających skuteczność poszczególnych działań zapobiegawczych i wspomagających. Nie wszystkie z proponowanych do tej pory rozwiązań znalazły silne, naukowe potwierdzenie.

N-acetylocysteina w prewencji AKI?

Jedną z szeroko badanych substancji jest N-acetylocysteina (NAC) – powszechnie stosowana jako mukolityk oraz antidotum w zatruciach paracetamolem. Uważa się, że jako silny antyoksydant ma pozytywny wpływ na hemodynamikę nerek poprzez rozszerzające naczynia działanie tlenku azotu oraz ograniczanie stresu oksydacyjnego prowadzącego do uszkodzenia komórek nerkowych. Przez wiele lat dostępne badania o różnym stopniu referencyjności prezentowały sprzeczne wyniki w kwestii zastosowania NAC w ramach prewencji AKI oraz redukcji szkód związanych z jego wystąpieniem. Brak odpowiednich dowodów prowadził do stosowania leku zgodnie z preferencjami danego ośrodka czy oddziału. W lutym bieżącego roku w New England Journal of Medicine opublikowano największe do tej pory randomizowane badanie obejmujące 4993 pacjentów, które nie wykazało istotnego wpływu NAC na ograniczenie epizodów AKI związanych z podaniem kontrastu.

„Przez wiele lat dostępne badania o różnym stopniu referencyjności prezentowały sprzeczne wyniki w kwestii zastosowania NAC w ramach prewencji AKI oraz redukcji szkód związanych z jego wystąpieniem.”

Rola farmaceuty

Pojawienie się nowych, rzetelnych doniesień daje farmaceucie możliwość przedyskutowania zasadności rutynowego stosowania N-acetylocysteiny okołoproceduralnie. Przy okazji można także zwrócić uwagę na szczegóły związane z podaniem leku takie jak objętość rozpuszczalnika, czas wlewu (w przypadku podania dożylnego) oraz pomyśleć o środkach ostrożności związanych z poszczególnymi grupami pacjentów (osoby z astmą oskrzelową, niewydolnością oddechową, chorobą wrzodową). Warto pamiętać o możliwości wystąpienia reakcji alergicznych. W jednym z badań nad zastosowaniem NAC w prewencji AKI podawanie dużych dawek dożylnych wiązało się z wystąpieniem reakcji anafilaktoidalnych u 7% pacjentów.

„Lekarz przeprowadzający procedurę ma wpływ na objętość oraz rodzaj kontrastu, natomiast farmaceuta może pomóc w zadbaniu o szczegóły przygotowania pacjenta do badania.”

Lekarz przeprowadzający procedurę ma wpływ na objętość oraz rodzaj kontrastu, natomiast farmaceuta może pomóc w zadbaniu o szczegóły przygotowania pacjenta do badania. Powszechnie uznanym postępowaniem jest zlecenie pacjentowi płynów na oddziale przed podaniem środka kontrastującego oraz po nim (najczęściej 0,9% NaCl). Należy pamiętać o zachowaniu ostrożności w przypadku pacjentów, których obowiązują restrykcje płynowe. Ważnym elementem jest również unikanie stosowania niesteroidowych leków przeciwzapalnych nawet do 48 godzin przed procedurą. Odpowiednie nawodnienie pacjenta oraz ograniczenie wazokonstrykcji wywoływanej przez NLPZ zmniejsza ryzyko wystąpienia AKI.

Podobał się artykuł? Podziel się!
Share on Facebook
Facebook
Share on LinkedIn
Linkedin
Tweet about this on Twitter
Twitter
Email this to someone
email

Kamila Urbańczyk

Absolwentka Wydziału Farmaceutycznego Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu. Farmaceutka kliniczna pracująca na oddziałach jednego z wrocławskich szpitali.

0 komentarzy
avatar
Komentujesz jako gość!

Brak komentarzy