REKLAMA
REKLAMA

Żywienie enteralne i parenteralne u wcześniaków – przegląd najnowszych doniesień

Dzieci wymagające po urodzeniu hospitalizacji na oddziałach intensywnej terapii dla noworodków należą do jednych z najtrudniejszych do wyleczenia grup pacjentów.
Żywienie wcześniaków

Jest to związane ze znacznie większą wrażliwością organizmu noworodka urodzonego przedwcześnie na nowe warunki życia poza łonem matki na skutek:

  1. Niewielkiej zawartości tkanki tłuszczowej i mięśniowej umożliwiającej utrzymanie prawidłowej temperatury ciała.
  2. Nierozwiniętego układu odpornościowego chroniącego pacjenta przed wszelkimi infekcjami wirusowymi, bakteryjnymi i grzybiczymi.
  3. Wysokiego ryzyka niewłaściwego rozwoju mózgu, co może skutkować trwałym upośledzeniem umysłowym.
  4. Niewydolności oddechowej.
  5. Niedojrzałego układu pokarmowego, który nie zdążył się rozwinąć, co jest przyczyną zaburzeń
    w procesach trawienia, wchłaniania i metabolizmu substancji odżywczych.

Wcześniacy w pierwszych dniach swego życia wymagają przebywania w specjalnych inkubatorach zapewniających optymalne warunki do rozwoju organizmu [1]. Proces odżywiania tych pacjentów należy również przeprowadzać w zrównoważony sposób, gdyż każda niewłaściwie zaplanowana dieta może zakończyć się poważnymi i nieodwracalnymi powikłaniami dla dziecka.

Wymagania żywieniowe wcześniaków

Proces głodzenia wywołuje w każdym organizmie liczne i nietypowe zmiany adaptacyjne mające na celu przetrwanie przy niedostatecznej podaży jednego lub nawet kilku składników zewnątrzpochodnych. Należą do nich: niektóre egzogenne aminokwasy, kwasy tłuszczowe czy też konkretne pierwiastki. Problem głodzenia znacznie bardziej jednak uwidacznia się w organizmie dziecka z uwagi na znacznie mniejsze rezerwy energetyczne i budulcowe przy zwiększonym zapotrzebowaniu w stosunku do organizmu dorosłego.

REKLAMA
REKLAMA

Noworodki, które przyszły na świat w prawidłowym terminie, posiadają przyrost masy ciała na poziomie 10 g/kg/dzień w porównaniu z noworodkami urodzonymi przedwcześnie (przed 37. tygodniem ciąży), gdzie przyrost masy ciała wynosi aż 15 g/kg/dzień [2].

Z tych przyczyn wcześniacy (szczególnie o niskiej masie urodzeniowej do 1500 g) charakteryzują się jeszcze większą wrażliwością na niedożywienie [3]. Właściwe leczenie żywieniowe na oddziałach intensywnej terapii dla noworodków jest więc obecnie złotym standardem dającym największe szanse na uratowanie życia tak młodym pacjentom.

Problem w odżywianiu wcześniaków

Odżywianie noworodka powinno przebiegać przede wszystkim drogą enteralną. Ma to na celu stymulację układu pokarmowego do rozwoju właściwej anatomii, motoryki i przyszłej flory bakteryjnej. Niestety u dzieci urodzonych przed 37. tygodniem ciąży kwestia odżywiania jest znacznie bardziej problematyczna z uwagi na:

  • niedojrzały odruch połykania i ssania,
  • małą pojemność żołądka, co w połączeniu z wydzielaniem niewielkiej ilości soków żołądkowych znacznie upośledza proces trawienia,
  • niewielką motorykę przewodu pokarmowego przyczyniającą się do zastoju pokarmu,
  • zespół krótkiego jelita, co przy częstych biegunkach zaburza proces wchłaniania,
  • duże ryzyko rozwoju obumierającego zapalenia jelit.

Wszystkie wyżej wymienione czynniki znacznie utrudniają, a czasem wręcz uniemożliwiają, zastosowanie drogi enteralnej jako bezpiecznej formy karmienia wcześniaka. Żywienie parenteralne pozostaje więc często jedyną możliwością leczenia żywieniowego wcześniaka na oddziałach neonatologicznych [3].

Rozplanowanie właściwej terapii żywieniowej wcześniaków

Właściwie prowadzona terapia żywieniowa ma kluczowy wpływ na rozwój organizmu od pierwszych chwil narodzin. Proces żywienia powinien się jednak rozpocząć natychmiast po narodzinach wcześniaka z uwagi na wcześniej wspomnianą niewielką tolerancję na głodzenie przy znacznie większym zapotrzebowaniu na składniki odżywcze. To szczególnie istotne dla układu nerwowego, którego właściwy rozwój jest uzależniony od wysokiej podaży białka i energii na tym etapie życia [5].

Każdy wcześniak musi zostać poddany indywidualnej ocenie odnośnie do sposobu przeprowadzenia żywienia. Ważnymi parametrami w tym kierunku jest masa ciała oraz tydzień ciąży, w którym dziecko się narodziło. Wcześniak o masie ciała 1500 g i urodzony kilka tygodni wcześniej od drugiego wcześniaka o masie 2,5 kg zawsze będzie trudniejszym pacjentem w leczeniu żywieniowym. Jest to podyktowane z jednej strony większym zapotrzebowaniem na składniki energetyczno-budulcowe takiego dziecka, a z drugiej strony znacznie mniejszą tolerancją na duże objętości płynów. Należy również pamiętać, że wcześniacy charakteryzują się odmiennym stopniem wydolności wątroby, nerek i jelit. Wymusza to indywidualną ocenę odnośnie do tolerancji aminokwasów, elektrolitów i pierwiastków śladowych przed przystąpieniem do żywienia [3].

Organizm wcześniaka tuż po urodzeniu jest w trakcie stabilizacji metabolicznej. Oznacza to, że w pierwszej dobie życia podaż składników powinna być mniejsza w porównaniu ze wskazaniami. Dzięki temu ewentualne ryzyko nietolerancji glukozy, tłuszczów, przeciążeń płynowych i reakcji zapalnych zostanie zminimalizowane. Dopiero od drugiej doby powinno się stopniowo zwiększać wartość odżywczą pożywienia zgodnie z zasadami ustalonymi przez międzynarodowe organizacje żywieniowe ESPHGAN/ESPEN/ESPR [3]. Służy to ochronie dziecka przed zbyt szybkim i niekontrolowanym przyrostem masy ciała mogącym doprowadzić do rozwoju takich przyszłych zaburzeń metabolicznych, jak nadwaga, otyłość i nadciśnienie [5]. Organizacje ESPHGAN/ESPEN/ESPR podkreślają również ważną rolę żywienia zarówno drogą enteralną, jak i parenteralną przy prowadzeniu prawidłowej terapii żywieniowej.

Żywienie enteralne

Żywienie enteralne ma zapewnić właściwy rozwój anatomiczno-czynnościowy układu pokarmowego noworodka poprzez:

  • stymulowanie pracy mikrokosmków jelita cienkiego,
  • wzrost kurczliwości mięśni gładkich odpowiedzialnych za poprawną motorykę jelit,
  • tworzenie właściwego środowiska dla przyszłej mikroflory bakteryjnej jelit,
  • wydzielanie odpowiedniej ilości soków trawiennych oraz hormonów jelitowych – inkretyn [6].

Podawanie pokarmu drogą enteralną powinno w miarę możliwości zostać wdrożone niezwłocznie po narodzinach dziecka. W tym celu karmi się noworodki najczęściej mlekiem kobiecym pozyskiwanym w fazie laktacji, które wpływa również korzystnie na rozwój układu nerwowego u dzieci [3].

Do prawidłowego rozwoju organizmu wcześniaka wymagana jest wg ESPHGAN wartość energetyczna pokarmu na poziomie 110–135 kcal/kg/dzień oraz podaż białka w wysokości 3,5–4,5 g/kg/dzień. Podaż enteralna mleka kobiecego często nie jest w stanie zaspokoić tych potrzeb pokarmowych z uwagi na dość umiarkowaną wartość odżywczą przy jednocześnie małej tolerancji płynów u wcześniaków. W tym celu najczęściej wprowadza się dodatkowo żywienie parenteralne mające na celu wyrównać braki w żywieniu lub też stosuje się wzbogacone mleko kobiece i mieszanki dedykowane dla noworodków. Posiadają one zwiększoną zawartość substancji odżywczych, co redukuje podaż objętości koniecznej do uzyskania pożądanego wzrostu organizmu w porównaniu z mlekiem kobiecym [7].

Pracownicy służby zdrowia w trakcie opracowywania właściwej terapii żywieniowej drogą enteralną zwracają również uwagę na takie aspekty, jak:

  1. Brak ryzyka uszkodzenia lub zakażenia cewnika, które może wystąpić przy żywieniu parenteralnym.
  2. Znaczne przyspieszenie wzrostu masy ciała przynoszące skrócenie czasu i zmniejszenie kosztów hospitalizacji przy wczesnym wdrożeniu żywienia enteralnego (takie same efekty obserwuje się również przy szybszych i ciągłych wlewach mieszaniny enteralnej).
  3. Spadek ryzyka wystąpienia osteopenii oraz żółtaczki przy żywieniu enteralnym.
  4. Możliwość prowadzenia karmienia u wcześniaków podłączonych do respiratora [5].

Zaplanowanie we właściwy sposób żywienia enteralnego u noworodków, a w szczególności u wcześniaków, jest jednak trudne i również obarczone wieloma ograniczeniami. Wśród wcześniaków żywionych enteralnie obserwuje się między innymi wysokie ryzyko rozwoju niebezpiecznego powikłania o nazwie „obumierające zapalenie jelit”, którego skutkiem może być przyszły zespół jelita krótkiego, a nawet zgon dziecka. Powinno się dlatego ograniczać żywienie enteralne u wcześniaków do minimalnych porcji. Preferowane jest mleko matki posiadające duże właściwości immunomodulujące [3].

Znalezienie właściwej drogi podania żywienia enteralnego nastręcza również wiele problemów na oddziałach intensywnej terapii dla noworodków. Wcześniacy, z uwagi na niedojrzały mechanizm ssania i przełykania, nie są najczęściej w stanie przyjmować pokarmu bezpośrednio drogą doustną. Wymusza to zastosowanie specjalnych zgłębników nosowo-żołądkowych i ustno-żołądkowych, przez które stosunkowo mała ilość pokarmu może zostać podana. Zgłębniki nosowo-żołądkowe zwiększają też ryzyko niewydolności oddechowej [3].

Te ograniczenia wymuszają najczęściej wdrożenie żywienia parenteralnego do diety wcześniaków jako uzupełnienie podstawowych zapotrzebowań budulcowo-energetycznych.

Żywienie parenteralne

Żywienie pozajelitowe umożliwia stabilną podaż substancji odżywczych dla pacjentów, u których nie było wcześniej możliwe żywienie dojelitowe. Jest to możliwe dzięki opracowaniu zasad sporządzania mieszanin żywieniowych z wyjściowych roztworów aminokwasów, glukozy, emulsji tłuszczowych i elektrolitów, które przedostając się bezpośrednio do krążenia żylnego drogą kaniul lub cewników centralnych [3], zapewniają właściwe funkcjonowanie organizmu. Jego istotnym atutem jest również możliwość opracowania unikalnych składów na mieszaniny żywieniowe, dostosowanych indywidualnie dla każdego pacjenta. Ma to szczególnie duże znaczenie u pacjentów pediatrycznych, którzy wymagając ciągłego monitorowania na każdym etapie życia, mogą przy zmieniających się preferencjach żywieniowych rozwijać się w sposób równomierny i kontrolowany.

 

Składnik Niemowlęta Dzieci 1–3 lata Dzieci 3–7 lat Dzieci 8–12 lat Dzieci 13–18 lat
Płyny (ml/kg/dzień) 120–150 100–120 80–100 60–80 50–70
Aminokwasy (g/kg/dzień)

1,75–2,0

(1,5–3,0)*

1,5–1,75 1,5–1,75 1,5–1,75 1,0–1,5
Glukoza (g/kg/dzień) 10–17,5 10–12 10–12 7–10 5–7
Tłuszcze (g/kg/dzień) 2,0–3,0 2,0–2,5 2,0–2,5 2,0–2,5 1,5–2,0
Na (mmol/kg/dzień) 1,0–2,0 1,0–1,5 1,0–1,5 1,0 1,0
K (mmol/kg/dzień) 1,0–2,0 1,0–1,5 1,0–1,5 1,0 1,0
Ca (mmol/kg/dzień)

0,6–0,8

(0,8–1,5)*

0,2–0,4 0,2 0,2 0,2
P (mmol/kg/dzień)

0,6–0,7

(0,7–1,3)*

0,3–0,4 0,2 0,1–0,2 0,1–0,2
Mg (mmol/kg/dzień) 0,2 0,15 0,1 0,1 0,1

* U noworodków urodzonych o czasie

Tab.1. Zalecana podaż składników w żywieniu pozajelitowym. Dawkowanie płynów, substratów energetycznych, aminokwasów, składników mineralnych i elektrolitów u niemowląt oraz dzieci starszych zgodnie z wytycznymi opracowanymi w Instytucie „Pomnik – Centrum Zdrowia Dziecka”[8].

 

Tabela 1. pokazuje nam, że zapotrzebowanie na składniki odżywcze oraz objętość podawanych płynów pozajelitowych u pacjentów pediatrycznych maleje wraz z wiekiem.

U wcześniaków właściwie rozplanowane żywienie pozajelitowe musi uwzględniać odpowiednią podaż składników odżywczych potrzebną do przeżycia i rozwoju. Mieszanina zbyt uboga lub niekompletna spowoduje znaczne spowolnienie przyrostu masy ciała oraz może wywołać poważne zaburzenia w rozwoju układu nerwowego [9]. Ryzyko rozwoju obumierającego zapalenia jelit jest również całkowitym wskazaniem do żywienia pozajelitowego u wcześniaków [3]. Żywienie pozajelitowe musi być jednak wprowadzane do diety dziecka stopniowo, przy założeniu zwiększania podaży składników odżywczych każdego kolejnego dnia po urodzeniu, co obrazuje tabela 2.

 

Dzień

Glukoza (g/kg/d)

Aminokwasy (g/kg/d) Lipidy (g/kg/d) Ca (mmol/kg/d) P (mmol/kg/d) Całkowita podaż energii (kcal/kg/d)
1 8,0–10,0 2,5 1,5 0,8 1,0 52–59
2 10,0–12,0 2,5 2,0 0,8–2,0 1,0–1,5 64–71
3 12,0 3,0 2,0 2,0–2,5 1,5–2,0 73
4 12,0 3,0 2,5 2,5–3,0 2,5 78
5 12,0 3,5 3,0 2,5–3,0 2,5–3,0 83
6 12,0 3,5 3,0 2,5–3,0 2,5–3,0 83
7 12,0 3,5 3,0 2,5–3,0 2,5–3,0 83
> 7 W zależności od podaży drogą przewodu pokarmowego

Tab.2. Podaż energii i aminokwasów w żywieniu pozajelitowym u noworodka z małą masą urodzeniową < 31. tyg. ciąży, przy założeniu stopniowego wprowadzania żywienia drogą przewodu pokarmowego według wytycznych obowiązujących w Instytucie „Pomnik – Centrum Zdrowia Dziecka”[8].

 

Tabele 1. i 2. wskazują, że masa ciała jest ważną wartością determinującą skład mieszaniny pozajelitowej u dziecka. Do innych parametrów antropometrycznych stosowanych przy żywieniu wcześniaków zalicza się również obwód głowy i wysokość ciała. Nie należy jednak opierać się wyłącznie na badaniach antropometrycznych z uwagi na występujące zafałszowania wyników przez takie zaburzenia, jak np. obrzęki ciała [10]. Zaleca się dlatego przeprowadzanie testów kalorymetrycznych w celu oszacowania rzeczywistego zapotrzebowania energetycznego oraz badań laboratoryjnych do monitorowania np. stężenia triglicerydów w osoczu [11]. W ten sposób skład mieszaniny pozajelitowej zostanie precyzyjnie dopasowany do rzeczywistych potrzeb pacjenta z wykorzystaniem uniwersalnych właściwości każdego składnika po uwzględnieniu jednoczesnej podaży enteralnej.

Do jednych z najważniejszych substratów w żywieniu zaliczamy wodę. W okresie noworodkowym zapotrzebowanie na wodę jest wysokie, co jest związane z bardzo dynamicznymi procesami metabolicznymi odbywającymi się w ciele tak młodego organizmu. Wraz z wiekiem aktywność metaboliczna spada i dlatego wymagana podaż płynów jest mniejsza w wieku dojrzałym [12]. Trzeba jednak pamiętać, że w pierwszych dniach życia wydalanie wody jest ograniczone [9] i dlatego należy stopniowo zwiększać objętość płynów z 60–80 ml/kg/d do 150 ml/kg/d po kilku dniach żywienia pozajelitowego [11].

Roztwory glukozy są kolejnym istotnym składnikiem mieszanin parenteralnych, gdyż zapewniają w 40–60% niebiałkową podaż energetyczną [11]. Umożliwiają przez to właściwy rozwój wszystkich narządów wcześniaka. Opracowanie najlepszej ilości glukozy w mieszaninie pozajelitowej dla poszczególnych wcześniaków jest jednak kłopotliwe, gdyż zbyt duża podaż przy wysokich wymaganiach organizmu może wpłynąć na rozwój takich objawów metabolicznych, jak hiperglikemia, glikozuria i diureza osmotyczna [3]. W celu zminimalizowania ryzyka wystąpienia tych zaburzeń należy stopniowo zwiększać podaż glukozy z 8 g/kg/d do 12 g/kg/d [8] przy stałym monitorowaniu jej stężenia we krwi. W przypadkach znacznej hiperglikemii (> 180 mg/dl) można rozważyć podanie odpowiednio dopasowanej dawki insuliny [11].

Do zaspokojenia potrzeb energetycznych organizmu wcześniaka stosuje się jednocześnie emulsje tłuszczowe oparte na olejach sojowym, rybim lub oliwie z oliwek [3]. Przyjmuje się, że energia pochodząca z emulsji tłuszczowych nie może przekraczać 40% całkowitej niebiałkowej podaży energetycznej [11]. Oprócz tego lipidy są ważnym składnikiem budulcowym błon komórkowych, tworzą warstwę izolacyjną tkanki podskórnej oraz – w przypadku oleju rybiego bogatego w kwasy omega-3 (kwas dokozaheksaenowy i eikozapentaenowy) – posiadają działanie immunomodulujące i przeciwzapalne [11]. Stąd też wlew mieszaniny żywieniowej z emulsją tłuszczową powinien mieć miejsce już w pierwszych dniach życia dziecka, poczynając od dawki 1,5 g/kg/d, a kończąc po kilku dniach na wartości 3/g/kg/d [8].

Podstawowymi składnikami budulcowymi w mieszaninie żywieniowej są roztwory aminokwasów o składzie odpowiednio dopasowanym do rozwoju organizmu dziecka. Ma to szczególnie duże znaczenie z uwagi na fakt, że niektóre endogenne aminokwasy u dorosłych są dla noworodków aminokwasami egzogennymi, koniecznymi do przeżycia. Należą do nich histydyna, tauryna, tyrozyna, prolina, glicyna i cystyna/cysteina [3]. Niezależnie od wyboru preparatu noworodki, a w szczególności wcześniaki o małej masie urodzeniowej, wymagają wysokiej podaży aminokwasów do wysokości 3,5 g/kg/d [8] przy jednoczesnym pomiarze stężenia mocznika i amoniaku w osoczu [9].

Składnikami budulcowymi w rozwijającym się organizmie są również jony wapnia, magnezu i fosforu. Tuż po urodzeniu noworodek posiada słabą mineralizację kości, co wymaga od lekarzy opracowywania składów mieszanin żywieniowych o wysokiej zawartości wapna i fosforu, najczęściej w stosunku 1,7:1. Nastręcza to pewnych trudności z uwagi na wysokie ryzyko wytrącenia się w mieszaninie żywieniowej o stosunkowo małej objętości nierozpuszczalnej soli CaHPO4, stanowiącej poważne zagrożenie dla życia dziecka. Zaleca się używanie organicznych związków wapnia i fosforu, dodawanie jonów wapnia dopiero na koniec sporządzania worka oraz jak najszybsze podłączenie mieszaniny do pacjenta [2]. Magnez z kolei jest nie tylko składnikiem kości, ale również pełni funkcje neurotransmitera w układzie nerwowym oraz kofaktora wielu reakcji enzymatycznych [13].

Należy również wspomnieć, że jony wapnia i magnezu będąc jonami dwuwartościowymi, działają silnie destabilizująco na emulsje tłuszczowe w mieszaninach. Z tego powodu mieszaniny parenteralne noworodków są najczęściej podawane w dwóch oddzielnych workach, gdzie jeden z nich to mieszanina beztłuszczowa, a drugi jest emulsją tłuszczową z dodanymi witaminami [3].

Wcześniaki nie wymagają z reguły podaży dużych ilości jonów sodu i potasu w mieszaninach pozajelitowych z uwagi na niewielkie ich wydalanie przy wysokim ryzyku rozwoju hipernatremii
i hiperkaliemii. Przy wyjątkowo małej wydolności układu wydalniczego lekarze często nie przepisują dodatkowej suplementacji sodu i potasu [14].

Pierwiastki śladowe powinny z kolei wchodzić w skład każdej mieszaniny pozajelitowej. Wśród pierwiastków śladowych szczególnie ważne u wcześniaków są cynk i selen odpowiedzialne za regulację podstawowych procesów związanych z metabolizmem i antyoksydacją. Badania wykazały, że niedobór cynku nie tylko ogranicza wzrost masy ciała, ale też zwiększa ryzyko infekcji i wysypek skórnych [13]. Do innych pierwiastków śladowych podawanych dożylnie należą miedź, mangan, jod, fluor i chrom. Żelazo zaś nie występuje w preparatach łączonych dla wcześniaków tylko jest suplementowane oddzielnie w zależności od indywidualnych zapotrzebowań lub podawane enteralnie pomimo niskiej biodostępności wynoszącej 5–20% [12]. Trzeba przy tym pamiętać, że nie każdy preparat zawierający pierwiastki śladowe jest odpowiedni dla wcześniaka z uwagi na często niewłaściwy skład dla tej grupy pacjentów. Przy wyborze preparatu i ustalaniu właściwej dawki powinno się opierać na ścisłych wytycznych producenta opisanych w ChPL [11].

Ostatnim składnikiem stosowanym w żywieniu pozajelitowym są witaminy. Na rynku preparaty witaminowe dla dzieci do 11. roku życia najczęściej sprzedaje się w postaci oddzielnych mieszanin witamin nierozpuszczalnych w wodzie (witaminy A, D, E, K) oraz rozpuszczalnych w wodzie (witaminy z grupy B i C) [12]. Ma to na celu w sposób bardziej precyzyjny dopasować skład żywienia do potrzeb wcześniaka, gdyż zalecana podaż witamin rozpuszczalnych w wodzie jest z reguły mniejsza od tych rozpuszczalnych tylko w lipidach [11].

Po sporządzeniu mieszaniny pozajelitowej do jej przetoczenia stosuje się dostępy do żył centralnych przez cewniki żylne lub do żył obwodowych przez kaniule. Żywienie centralne jest popularniejsze z uwagi na:

  • możliwość przetaczania mieszanin o stężeniu glukozy większym niż 12,5% [3],
  • mniejsze ryzyko mechanicznego uszkodzenia cewników w porównaniu z kaniulami [3],
  • brak ograniczeń związanych z osmolarnością mieszanin (mieszaniny o osmolarności większej niż 850 mOsm/L są całkowicie przeciwwskazane w żywieniu obwodowym) [11],
  • prowadzenie żywienia pozajelitowego przez okres dłuższy niż 2 tygodnie [11].

Mimo powyższych zalet w żywieniu centralnym, można również zaobserwować niebezpieczne powikłania związane z rozwojem posocznicy i zakrzepicy żylnej. Alternatywnie wykorzystuje się też podanie żywienia przez naczynie pępowinowe kilka dni po urodzeniu wcześniaka [11].

Niezależnie od składu żywienia parenteralnego opracowanego przez doświadczonego lekarza i od wybranej drogi przetoczenia mieszaniny trzeba pamiętać, że wcześniak musi pozostać przez cały okres trwania wlewu pod ścisłą opieką pielęgniarską.

Podsumowanie

Przeprowadzenie prawidłowej terapii żywieniowej u wcześniaków stanowi jedno z największych wyzwań oddziałów intensywnych terapii dla noworodków. Świadczy o tym fakt, jak wiele różnorodnych czynników ma wpływ nie tylko na przeżycie organizmu, ale także na przyszły rozwój dziecka. Konieczne wydaje się więc powołanie wielodyscyplinarnego zespołu żywieniowego. W trakcie ścisłej współpracy opracuje on najlepszy schemat leczenia żywieniowego u wcześniaków stanowiący zrównoważone połączenie wszystkich znanych w medycynie metod. Ponadto uwzględni także bieżącą ocenę stanu odżywienia z uwagi na występowanie bardzo szybkich zmian klinicznych u tej grupy pacjentów.

Bibliografia:

  1. https://parenting.pl/choroby-wczesniakow.
  2. Davide Zenoni, Stefano Loiacono, „Experience of compounding Total parenteral nutrition admixtures for Praterm infants in a hospital pharmacy: evidence of calcium and phosphate compatibility problem”. EJHP 2018; 25; 38–
  3. Sobotka L., „Podstawy żywienia klinicznego” 2013 r.
  4. https://www.saintlukeskc.org/health-library/nutrition-premature-infants-nicu#.
  5. Kishore Kumar i wsp., „Optimizing Nutrition in Preterm Low Birth Weight Infants—Consensus Summary” Front Nutr. 2017; 4: 20.
  6. William W., Hay Jr., „Nutritional Support Strategies for the Preterm Infant in the Neonatal Intensive Care Unit” Pediatr Gastroenterol Hepatol Nutr. 2018 Oct; 21(4): 234–247.
  7. Myo-Jing Kim, „Enteral nutrition for optimal growth in preterm infants” Korean J Pediatr. 2016 Dec; 59(12): 466–470.
  8. Książyk J., „Zasady żywienia pozajelitowego w Instytucie Pomnik – Centrum Zdrowia Dziecka”.
  9. Hulst J., „Principles of feeding the preterm infant” ESPEN Congress Geneva 2014 r.
  10. Puntis JWL., Hojsak I., Książyk J., „ESPGHAN/ESPEN/ESPR guidelines on pediatric parenteral nutrition: Organisational aspects”. Clinical Nutrition xxx (2018) 1–
  11. Bartkowska-Śniatkowska A., Zielińska M., Świder M. et al., „Nutritional therapy in pediatric intensive care units: a consensus statement of the Section of Pediatric Anesthesia and Intensive Therapy of the Polish Society of Anesthesiology and Intensive Therapy, Polish Society of Neonatology and Polish Society for Clinical Nutrition of Children”. Anesthesiol Intensive Ther 2015; 47: 267–283. 10.5603/AIT.2015.0056.
  12. https://www.hse.ie/eng/services/publications/clinical-strategy-and-programmes/guideline-on-the-use-of-parenteral-nutrition-in-neonatal-and-paediatric-units.pdf.
  13. Pinkal Patel, Jatinder Bhatia, „Total parenteral nutrition for premature infants: practice aspects”. Journal of Nature and Science (JNSCI), Vol.3, No.1, e301, 2017 r.
  14. Mario De Curtis, Jacques Rigo „The nutrition of Praterm infants” Early Human Development 88 (2012) 55–57.

 

Autor: mgr farm. Wojciech Grasewicz, Instytut „Pomnik – Centrum Zdrowia Dziecka” w Warszawie

Artykuł pochodzi z ósmego numeru magazynu AptekaSzpitalna.pl


Zamów najnowszy numer największego branżowego magazynu dla farmaceutów szpitalnych!

REKLAMA
REKLAMA

Jak oceniasz artykuł?

Twoja ocena: Jeszcze nie oceniłeś/aś artykułu

Udostępnij tekst w mediach społecznościowych

0 komentarzy - napisz pierwszy Komentujesz jako gość [ lub zarejestruj]

Szanowni Państwo,

Farmacja.net sp. z o. o. przetwarza Twoje dane osobowe zbierane w Internecie, w tym informacje zapisywane w plikach cookies, w celu personalizacji treści oraz reklamy, udostępniania funkcji mediów społecznościowych oraz analizowania ruchu w Internecie.

Kliknij „Zatwierdź i przejdź do serwisu”, aby wyrazić zgodę na korzystanie z technologii takich jak cookies i na przetwarzanie przez farmacja.net sp. z o .o. , Zaufanych Partnerów Twoich danych osobowych zbieranych w Internecie, takich jak adresy IP i identyfikatory plików cookie, w celach marketingowych (w tym do zautomatyzowanego dopasowania reklam do Twoich zainteresowań i mierzenia ich skuteczności) i pozostałych, szczegółowo opisanych w ustawieniach zaawansowanych.

Zgoda jest dobrowolna i możesz ją w dowolnym momencie wycofać w ustawieniach zaawansowanych.

Ponadto masz prawo żądania dostępu, sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania danych. W polityce prywatności znajdziesz informacje jak zakomunikować nam Twoją wolę skorzystania z tych praw.

Szczegółowe informacje na temat przetwarzania Twoich danych znajdują się w polityce prywatności.

Instalowanie cookies itp. na Twoich urządzeniach i dostęp do tych plików.

Na naszych stronach internetowych używamy technologii, takich jak pliki cookie i podobne służących do zbierania i przetwarzania danych eksploatacyjnych w celu personalizowania udostępnianych treści i reklam oraza analizowania ruchu na naszych stronach. Te pliki cookie pomagają poprawić jakość treści reklamowych na stronach. Dzięki tym technologiom możemy zapiewnić Ci lepszą obsługę poprzez serwowanie reklam lepiej dopasowanych do Twoich preferencji.

Nasi zaufani partnerzy to:

Facebook Ireland Limited – prowadzenie kampani remarektingowych i mierzenie ich efektywności – Irlandia (EOG)

Google Ireland Limited (Google Adwords, DoubleClick Ad Exchange, DoubleClick for Publishers Small Business) – zarządzanie kampaniami reklamowymi, ich analiza i pomiary ruchu na stronach Serwisu – Irlandia (EOG)

Google Incorporated (Google Analytics, Google Cloud Platform, GSuit, Google Optimize, Google Tag Manager, Google Data Studio) – obsługa kampanii reklamowych, analizowanie ruchu na stronach Serwisu i obsługa poczty firmowej, analiza sposobu korzystania z Serwisu przez Użytkownika – USA (poza EOG)

Comvision sp. z o. o. – wysyłanie informacji marketingowych dotyczących Serwisu – Polska (EOG)

Benhauer sp. z o.o. – prowadzenie kampanii remarketingowych i mierzenie ich efektywności, e-mail Marketing – Polska (EOG)

Oświadczenie

Dostęp do zawartości serwisu aptekaszpitalna.pl jest możliwy dla osób uprawnionych do wystawiania recept lub osób prowadzących obrót produktami leczniczymi.

Ustawienia zaawansowane Wstecz
logo