W ostatnich latach organy regulacyjne w Europie, Stanach Zjednoczonych i Japonii dopuściły do stosowania rosnącą liczbę produktów zaliczanych do tzw. terapii zaawansowanych (ATMP, Advanced Therapy Medicinal Products). Obejmują one m.in. terapie genowe wykorzystujące wektory wirusowe oraz terapie komórkowe wykorzystujące modyfikowane komórki pacjenta.
Autorzy publikacji podkreślają, że rozwój tych metod leczenia otwiera nowe możliwości w medycynie spersonalizowanej, ale jednocześnie wymaga dostosowania systemów ochrony zdrowia, które przez dekady były projektowane z myślą o tradycyjnych produktach leczniczych.
Farmaceuci odgrywają kluczową rolę
Zdaniem autorów farmaceuci szpitalni są jedną z najważniejszych grup zawodowych zaangażowanych we wdrażanie terapii genowych i komórkowych.
Ich zadania obejmują między innymi:
- pozyskiwanie produktów leczniczych,
- weryfikację i kontrolę jakości,
- przygotowanie aseptyczne,
- doradztwo dla pacjentów,
- monitorowanie bezpieczeństwa terapii.
Jak wskazano w artykule, rola farmaceuty wykracza obecnie daleko poza samo wydawanie leków. Coraz większe znaczenie ma koordynacja procesów związanych z bezpieczeństwem, dokumentacją oraz zgodnością z wymaganiami regulacyjnymi.
Problemem są kompetencje i infrastruktura
Autorzy zwracają uwagę, że wiele placówek nadal nie dysponuje odpowiednią infrastrukturą ani procedurami niezbędnymi do bezpiecznego prowadzenia terapii zaawansowanych. W części szpitali konieczne jest tworzenie od podstaw systemów identyfikacji produktów, śledzenia ich drogi oraz dokumentowania całego procesu terapeutycznego.
Wyzwanie stanowi również edukacja. Według autorów programy kształcenia farmaceutów często poświęcają niewiele miejsca genomice i zagadnieniom związanym z terapiami genowymi oraz komórkowymi. W efekcie wielu specjalistów musi zdobywać wiedzę w ramach szkoleń podyplomowych i edukacji ustawicznej.
Potrzebne nowe umiejętności
Rozwój terapii zaawansowanych wymaga od farmaceutów zdobycia kompetencji, które jeszcze kilka lat temu nie były niezbędne w codziennej praktyce.
Autorzy wskazują na potrzebę rozwijania wiedzy z zakresu:
- genetyki i genomiki,
- regulacji dotyczących produktów ATMP,
- monitorowania długoterminowych efektów terapii,
- zagadnień etycznych związanych z modyfikacją komórek i materiału genetycznego.
Szczególne znaczenie mają również programy mentoringowe, certyfikacje oraz szkolenia praktyczne, które pozwalają zdobyć doświadczenie w pracy z nowymi technologiami terapeutycznymi.
Nowa era dla farmacji szpitalnej
Zdaniem autorów skuteczne wdrażanie terapii genowych i komórkowych będzie zależało nie tylko od dostępności nowych leków, ale także od gotowości szpitali do zmian organizacyjnych. Farmaceuci szpitalni mogą odegrać kluczową rolę w tym procesie, stając się liderami odpowiedzialnymi za bezpieczeństwo i prawidłowe funkcjonowanie systemów związanych z terapiami zaawansowanymi.
Rozwój medycyny spersonalizowanej sprawia, że kompetencje farmaceutów w obszarze terapii genowych i komórkowych mogą w najbliższych latach zyskać coraz większe znaczenie również w europejskich szpitalach.
Źródło:
Esteban Zavaleta-Monestel, Sebastian Arguedas-Chacon. Challenges and opportunities for hospital pharmacists in the management of gene and cell therapies, European Journal of Hospital Pharmacy.
Link do publikacji: European Journal of Hospital Pharmacy – Challenges and opportunities for hospital pharmacists in the management of gene and cell therapies
Udostępnij tekst w mediach społecznościowych
0 komentarzy - napisz pierwszy Komentujesz jako gość [zaloguj się lub zarejestruj]