Opieka nad pacjentem podczas jego pobytu na oddziale to nie tylko podawanie leków i wykonywanie zabiegów, ale również niepogarszanie jego stanu zdrowia niewłaściwym postępowaniem. Około 30% błędów związanych z lekami zlecanymi w szpitalu, dotyczy niewłaściwych danych i informacji uzyskanych podczas przyjmowania pacjenta do szpitala, w trakcie przekazywania pacjenta z oddziału na oddział, jak również błędów w planie farmakoterapii. Muszą w związku z tym istnieć narzędzia minimalizujące niebezpieczeństwo popełnienia błędu przez niejednokrotnie przemęczony i nadmiernie obciążony personel medyczny. Służą temu nie tylko koncyliacja lekowa, czyli proces uzgadniania listy leków podczas zmiany opieki nad pacjentem, ale także zaznajomienie się personelu medycznego z lekami z wykazu A, lekami wysokiego ryzyka i stały ich monitoring, lekami światłoczułymi oraz interakcjami pomiędzy lekami, lekami a suplementami diety (OTC) oraz lekami a żywnością (również ziołami).
Karty leków
W celu eliminacji niepotrzebnych problemów lekowych koniecznym staje się fakt dodania do receptariusza i stosowanie w codziennej praktyce karty zażywanych leków, którą pacjent wypełnia na Izbie Przyjęć przy przyjęciu do szpitala, jak również karty leków własnych pacjenta, wypełnianej przy przyjęciu na oddział, tak, aby każdy lek zażywany przez pacjenta w szpitalu był nadzorowany.
Zawartość receptariusza
Receptariusz Szpitalny to nie tylko powyższe zagadnienia, ale również wykazy składu asortymentów leków, wyrobów medycznych jednorazowych, sterylnych obłożeń, gazów medycznych i gazów do procedur medycznych czy leków biologicznych. Wszystkie zawarte w nim procedury są efektem ścisłej współpracy pomiędzy członkami Komitetu Terapeutycznego – głównie mikrobiologa szpitalnego i lekarzami z Komitetu Terapeutycznego odpowiedzialnymi za obrót lekami na oddziałach, a także pielęgniarkami i farmaceutą szpitalnym oraz działem zamówień publicznych.
Gospodarka lekiem vs. receptariusz
Apteka szpitalna, zajmująca się ogólnie pojętym nadzorem nad obrotem lekiem w szpitalu musi brać udział w efektywnym gospodarowaniu lekiem, co nie tylko prowadzi do efektywnego zmniejszenia kosztów, ale również pociąga za sobą zmniejszone zagrożenie wystąpieniem działań niepożądanych. Ciekawym rozwiązaniem wydaje się więc algorytm zamawiania antybiotyków czy procedura antybiotykoterapii okołozabiegowej, która jest na bieżąco modyfikowana na podstawie corocznej analizy zakażeń szpitalnych. W ramach Receptariusza Szpitalnego powinny również się znaleźć formularze do ewidencji produktów badanych w badaniach klinicznych, bezpłatnych próbek otrzymywanych przez lekarzy czy darów przyjętych na podstawie umowy – taka ewidencja, jak również składowanie, jest zgodna z ustawą Prawo Farmaceutyczne.
Edycja receptariusza
Ważne jest, aby każdy pracownik medyczny posiadał możliwość umieszczenia w Receptariuszu Szpitalnym nowych narzędzi do pracy: druków, zleceń lub list czy procedur, jeśli miałoby to ułatwić codzienną pracę z lekiem i pacjentem. W kontekście nowych treści receptariusza powinno się również zwrócić uwagę na kluczowe procedury akredytacyjne, które winny wchodzić w jego skład w formie skróconej z odnośnikiem do oryginalnego dokumentu. Ostatnią wartą nadmienienia kwestią dotyczącą receptariusza jest konieczność jego aktualizacji.
Receptariusz Szpitalny jest dokumentem koniecznym, ale ma być przede wszystkim tworem praktycznym. Ważne, by zawierał używane i potrzebne treści, jak stosowane w codziennej praktyce formularze, ale i informacje o potencjalnych interakcjach lekowych z alkoholem, preparatami ziołowymi czy środkami przeciwbólowymi. Tylko dostosowując formę Receptariusza Szpitalnego do specyfiki szpitala oraz potrzeb personelu możemy zagwarantować jego użyteczność.
Autorką tekstu jest dr n. med. Ilona Szydłowska, Kierownik Apteki Szpitalnej Szpitala Specjalistycznego w Zabrzu Sp. z o.o.
