PTFK do MZ: farmaceuci powinni odgrywać większą rolę w szpitalach i programach lekowych

Przedstawiciele PTFK oraz Konsultant Krajowy w dziedzinie Farmacji Klinicznej podkreślają, że projekt ustawy o receptach powinien zostać wykorzystany nie tylko do rozwiązania bieżących problemów związanych z wystawianiem recept przez farmaceutów. Ich zdaniem jest to również okazja do stworzenia podstaw dla dalszego rozwoju farmacji klinicznej w całym systemie ochrony zdrowia.  Autorzy dokumentu wskazują, że zakres uprawnień i odpowiedzialności farmaceutów powinien wynikać przede wszystkim z ich kwalifikacji oraz charakteru wykonywanego świadczenia.

– Zakres uprawnień powinien być określony przede wszystkim przez kwalifikacje farmaceuty, charakter danego świadczenia oraz relację terapeutyczną z pacjentem, a nie wyłącznie przez miejsce wykonywania zawodu – podkreślają przedstawiciele PTFK.

Według PTFK oznacza to konieczność rozwijania świadczeń farmaceutycznych nie tylko w aptekach ogólnodostępnych, ale także w szpitalach, POZ, AOS, opiece długoterminowej czy hospicyjnej.

Większe kompetencje farmaceutów zatrudnionych w szpitalach

Jednym z najciekawszych elementów stanowiska jest propozycja rozszerzenia możliwości wystawiania recept przez farmaceutów poza aptekę ogólnodostępną. Organizacja uważa, że takie uprawnienie powinno przysługiwać również farmaceutom wykonującym świadczenia w innych częściach systemu ochrony zdrowia.

– Farmaceuta powinien być uprawniony do wystawienia recepty również w szpitalu, poradni szpitalnej, podstawowej opiece zdrowotnej, ambulatoryjnej opiece specjalistycznej, opiece długoterminowej, hospicjum lub w praktyce zawodowej (…) – pisze do MZ, PTFK.

PTFK wskazuje, że takie rozwiązanie mogłoby znaleźć zastosowanie między innymi podczas przygotowywania pacjenta do wypisu ze szpitala, kontynuacji leczenia zgodnie z planem terapeutycznym czy monitorowania bezpieczeństwa farmakoterapii.

Farmaceuci powinni mieć dostęp do dokumentacji medycznej

W stanowisku dużo miejsca poświęcono także dostępowi farmaceutów do dokumentacji medycznej pacjentów. Zdaniem autorów realizacja usług farmacji klinicznej wymaga dostępu do znacznie szerszego zakresu informacji niż historia realizacji recept.

PTFK uważa, że farmaceuci wykonujący określone świadczenie powinni mieć możliwość korzystania z danych dotyczących rozpoznań, wyników badań, informacji o działaniach niepożądanych, dokumentacji wypisowej czy planu terapii. Organizacja postuluje również przyznanie farmaceutom prawa do dokonywania wpisów w dokumentacji medycznej.

Programy lekowe i usługa „Lek specjalistyczny”

Szczególne miejsce w stanowisku zajmuje również kwestia programów lekowych. PTFK podkreśla, że dyskusja o ewentualnym przenoszeniu części leków bliżej miejsca zamieszkania pacjentów nie powinna sprowadzać się wyłącznie do logistyki wydawania produktów leczniczych.

Organizacja zwraca uwagę, że potencjał farmaceutów zatrudnionych w szpitalach nadal nie jest w pełni wykorzystywany. Dotyczy to między innymi edukacji pacjentów, oceny adherencji, identyfikowania interakcji lekowych, monitorowania działań niepożądanych czy przygotowywania chorych do samodzielnego stosowania terapii

W tym kontekście PTFK rekomenduje dalszy rozwój opisanej w raporcie Ministerstwa Zdrowia z 2022 r. usługi „Lek specjalistyczny”. Według organizacji powinna ona łączyć wydawanie produktu leczniczego z elementami opieki farmaceutycznej i klinicznej.

Potrzebne standardy usług farmacji klinicznej

Przedstawiciele PTFK proponują także stworzenie delegacji ustawowej umożliwiającej określenie minimalnych standardów organizacyjnych, jakościowych i dokumentacyjnych dla usług farmacji klinicznej. Zastrzegają jednak, że przepisy nie powinny tworzyć zamkniętego katalogu dopuszczalnych działań farmaceutów.

Jako przykłady świadczeń wymagających standaryzacji organizacja wymienia m.in. koncyliację lekową, przeglądy farmakoterapii, monitorowanie leków wysokiego ryzyka, wsparcie przejścia pacjenta między poziomami opieki, racjonalizację antybiotykoterapii oraz usługę „Lek specjalistyczny”.

Najpierw największe szpitale i obszary o najwyższym ryzyku

PTFK zwraca jednocześnie uwagę, że liczba farmaceutów posiadających kwalifikacje do samodzielnej realizacji zaawansowanych usług farmacji klinicznej pozostaje ograniczona. Z tego powodu organizacja proponuje etapowe wdrażanie nowych rozwiązań.

Pierwszy etap mógłby objąć szpitale III poziomu referencyjności, instytuty oraz ośrodki dysponujące odpowiednim zapleczem kadrowym i informatycznym. Wśród priorytetowych obszarów PTFK wymienia m.in. onkologię, programy lekowe, wielolekowość, leczenie przeciwkrzepliwe, antybiotykoterapię oraz opiekę nad pacjentami przechodzącymi ze szpitala do leczenia ambulatoryjnego.

Farmaceuta jako część zespołu terapeutycznego

Z perspektywy farmacji szpitalnej najważniejszym przesłaniem całego dokumentu wydaje się jednak próba odejścia od modelu, w którym większość nowych kompetencji farmaceutów wiązana jest wyłącznie z apteką ogólnodostępną. PTFK przekonuje, że farmaceuci powinni odgrywać większą rolę w szpitalach, poradniach specjalistycznych, programach lekowych i innych obszarach systemu ochrony zdrowia. Zdaniem autorów stanowiska właśnie tam znajduje się znaczna część niewykorzystanego potencjału farmacji klinicznej w Polsce.

Źródło: PTFK