Program AMS ograniczył zużycie piperacyliny z tazobaktamem bez pogorszenia bezpieczeństwa leczenia

Piperacylina z tazobaktamem pod lupą zespołu AMS

Piperacylina z tazobaktamem należy do najczęściej wykorzystywanych antybiotyków o szerokim spektrum działania w leczeniu ciężkich zakażeń szpitalnych. Ze względu na ryzyko rozwoju oporności drobnoustrojów lek ten często staje się przedmiotem działań prowadzonych w ramach programów AMS.

Duńscy badacze ocenili wpływ wielodyscyplinarnego programu stewardship wdrożonego w jednym z uniwersyteckich szpitali. Celem było ograniczenie niepotrzebnego stosowania TZP, poprawa jakości ordynacji antybiotyków oraz ocena bezpieczeństwa takiego podejścia.

Farmaceuci byli częścią zespołu

Program rozpoczęto w 2023 roku po wcześniejszym okresie obserwacji. Interwencja obejmowała:

• regularne audyty terapii antybiotykowej,
• przekazywanie informacji zwrotnej zespołom klinicznym,
• działania edukacyjne,
• comiesięczne raporty dla oddziałów,
• współpracę specjalistów chorób zakaźnych, mikrobiologów i farmaceutów klinicznych.

W realizację programu zaangażowani byli także lekarze reprezentujący poszczególne oddziały szpitalne.

Zużycie antybiotyku wyraźnie spadło

Analiza objęła ponad 156 tysięcy hospitalizacji w latach 2022-2024. Ponad połowa pacjentów była leczona na oddziałach objętych działaniami AMS.

Po wdrożeniu programu zużycie piperacyliny z tazobaktamem na oddziałach uczestniczących w projekcie spadło o 19,5%. Dla porównania, na oddziałach nieobjętych interwencją wykorzystanie tego antybiotyku wzrosło o 26,7%.

Jednocześnie częściej wykorzystywano antybiotyki o węższym spektrum działania, w tym benzylopenicylinę, ampicylinę oraz aminoglikozydy.

Poprawiła się jakość ordynacji

Badacze odnotowali również poprawę jakości dokumentowania i monitorowania antybiotykoterapii.

Po wdrożeniu programu wzrosły:

• zgodność leczenia z wytycznymi,
• dokumentowanie wskazań do stosowania antybiotyków,
• planowanie terapii,
• liczba ponownych ocen leczenia wykonywanych w ciągu 72 godzin od rozpoczęcia antybiotykoterapii.

Autorzy podkreślają, że poprawa tych parametrów świadczy o bardziej świadomym i uporządkowanym podejściu do leczenia zakażeń.

Bez negatywnego wpływu na bezpieczeństwo pacjentów

Jednym z głównych celów badania było sprawdzenie, czy ograniczenie stosowania antybiotyków o szerokim spektrum nie odbije się na bezpieczeństwie chorych.

W analizie nie stwierdzono wzrostu śmiertelności wewnątrzszpitalnej po wdrożeniu programu. Co więcej, odsetek ponownych hospitalizacji w ciągu 30 dni był niższy niż przed rozpoczęciem interwencji.

Autorzy badania podsumowali, że program AMS był związany z ograniczeniem stosowania TZP oraz poprawą jakości ordynacji antybiotyków bez negatywnego wpływu na wskaźniki bezpieczeństwa pacjentów.

Znaczenie dla farmacji szpitalnej

Wyniki duńskiego projektu pokazują, że farmaceuci kliniczni mogą odgrywać istotną rolę w realizacji programów racjonalnej antybiotykoterapii. Ich udział w audytach, analizie leczenia i edukacji personelu pozwala nie tylko ograniczyć zużycie antybiotyków o szerokim spektrum działania, ale także poprawić jakość całego procesu terapeutycznego.

W dobie narastającej oporności drobnoustrojów tego typu działania stają się jednym z kluczowych elementów nowoczesnej farmacji szpitalnej.

Źródło

Jon Gitz Holler i wsp.„Impact of a multidisciplinary antimicrobial stewardship programme on piperacillin-tazobactam use at a Danish university hospital: a before-and-after interventional study”. Journal of Hospital Infection