Brakuje systemowych rozwiązań?
Według raportu NIK, organy odpowiedzialne za politykę zdrowotną państwa w praktyce dysponują tylko częścią danych, które dotyczą zużycia antybiotyków. W 2006 roku, Rząd RP zobowiązał się wobec UE do monitorowania lekooporności oraz zużycia antybiotyków. Mimo to, Minister Zdrowia nie doprowadził do utworzenia i funkcjonowania systemu monitorowania zużycia antybiotyków. Obecnie państwo dysponuje informacjami o ich zużyciu jedynie w opiece ambulatoryjnej – jednak lek musi podlegać refundacji. Nie ma informacji o zużyciu antybiotyków poza tym systemem – w lecznictwie zamkniętym nie zbiera się informacji o zużyciu antybiotyków. Dane dotyczące sprzedaży antybiotyków w Polsce od 2012 r. pozyskiwane są od podmiotu prywatnego. Co więcej, zasady współpracy nie zostały uregulowane w żaden, formalny sposób. Więc państwo nie weryfikuje rzetelności danych przekazywanych przez ten podmiot.
Minister Zdrowia nie dysponował analizami potwierdzającymi skuteczność działań podejmowanych w ramach Narodowego Programu Ochrony Antybiotyków (NPOA). NIK zwraca uwagę, że skuteczność realizacji Programu obniża brak wskaźników i mierników stopnia osiągnięcia celu głównego i celów szczegółowych. Określono je w sposób ogólny, mało precyzyjny i trudny do zmierzenia. W ocenie NIK, w związku ze zmianami sytuacji epidemiologicznej, kolejne edycje NPOA powinny uwzględniać analizę skuteczności przyjętych rozwiązań. Tymczasem w Programie przyjętym na lata 2016 – 2020 liczbę wieloopornych zakażeń w Polsce określono szacunkowo, w przedziale od ok. 300 do ok. 500 tys.
Minister Zdrowia nie ogłosił wykazu podmiotów, które przeprowadzają weryfikację wyników badań laboratoryjnych dla celów nadzoru epidemiologicznego. Nie wydał też aktów wykonawczych w sprawie listy czynników alarmowych, rejestrów zakażeń szpitalnych i czynników alarmowych oraz raportów o bieżącej sytuacji epidemiologicznej szpitala. NIK zauważa, że upłynęło prawie 2,5 roku od złożenia deklaracji o rozpoczęciu prac legislacyjnych, dotyczących obszaru zakażeń szpitalnych, sytuacji epidemiologicznej i standardów organizacyjnych opieki zdrowotnej. Odsuwa to w czasie wprowadzenie rozwiązań odpowiadających potrzebom i możliwościom współczesnej wiedzy medycznej.
Resort Zdrowia nie zobowiązał Narodowego Instytutu Leków do prowadzenia odrębnej rejestracji badań wykonanych w ramach NPOA. Wydatki na wykonanie tych badań stanowiły w latach 2016 – 2017 odpowiednio 55% i 60% ogółu wydatków na realizację tego Programu, a w 2018 r. 72% zaplanowanych wydatków. NIK zwraca uwagę, że usprawniłoby to weryfikację liczby przeprowadzonych badań i dokonywanie ich rozliczeń.
Wnioski
NIK wskazuje na konieczność wprowadzenia systemowych rozwiązań, które wpłyną pozytywnie na poprawę sytuacji epidemiologicznej. Zwłaszcza ograniczenia zakażeń lekoopornymi szczepami bakterii są szczególnie istotne w procesie ograniczenia antybiotykooporności.
NIK w raporcie wnosi o rozpoczęcie działań ze strony Rządu RP. Między innymi zaleca utworzenie systemów monitorowania antybiotykooporności i zużycia leków przeciwbakteryjnych. Sugeruje również, aby wprowadzić Szpitalną Politykę Antybiotykową jako obowiązujący standard w placówkach ochrony zdrowia.
Organ kontrolny postuluje również do dyrektorów szpitali. Wnioskuje m.in. o opracowanie standardów farmakoterapii i farmakoprofilaktyki, o których mowa w ustawie o zwalczaniu zakażeń. Zaleca także opracowanie i wdrożenie w szpitalu procedur pozwalających na zbieranie i analizowanie danych z oddziałów szpitalnych dotyczących zużycia antybiotyków oraz kosztów leczenia.
Zobacz także I część raportu NIK: Problem antybiotykooporności w Polsce wg raportu NIK cz. I. lub przeczytaj oficjalny raport NIK.
Źródło: NIK
