Pacjent przyjmuje kilkanaście leków. Jak farmaceuci pomagają ograniczać ryzyko działań niepożądanych?

Pacjenci hospitalizowani, szczególnie osoby starsze, często przyjmują jednocześnie leki kardiologiczne, przeciwcukrzycowe, przeciwbólowe, przeciwkrzepliwe oraz preparaty stosowane w leczeniu innych chorób przewlekłych. W praktyce oznacza to, że część chorych każdego dnia zażywa nawet kilkanaście różnych produktów leczniczych.  Choć każdy z tych leków może być uzasadniony z punktu widzenia konkretnego schorzenia, ich łączne stosowanie zwiększa ryzyko problemów związanych z farmakoterapią. Dotyczy to między innymi interakcji lekowych, duplikacji terapii oraz działań niepożądanych wynikających z jednoczesnego stosowania wielu preparatów.

Więcej leków oznacza większe ryzyko

Eksperci zwracają uwagę, że liczba stosowanych leków jest jednym z czynników zwiększających prawdopodobieństwo wystąpienia błędów farmakoterapeutycznych. Ryzyko dotyczy zarówno pobytu pacjenta w szpitalu, jak i okresu po wypisie.

Problemy mogą pojawiać się na różnych etapach leczenia. Pacjenci nie zawsze wiedzą, które preparaty należy kontynuować, które zostały odstawione oraz jak prawidłowo stosować nowe leki włączone podczas hospitalizacji. Dodatkowo część działań niepożądanych może być błędnie interpretowana, jako objawy kolejnych chorób, prowadząc do dalszego zwiększania liczby przepisywanych preparatów.

Farmaceuci analizują całą terapię pacjenta

Jednym z najważniejszych narzędzi pozwalających ograniczać ryzyko związane z wielolekowością są przeglądy lekowe. Podczas takiej analizy farmaceuci oceniają wszystkie stosowane przez pacjenta preparaty, identyfikują potencjalne interakcje oraz sprawdzają zasadność poszczególnych elementów terapii.

Coraz więcej uwagi poświęca się również identyfikacji pacjentów szczególnie zagrożonych problemami związanymi z farmakoterapią. Według autorów badań dotyczących wykorzystania narzędzi wspomaganych przez sztuczną inteligencję pacjenci z wielochorobowością i złożoną polipragmazją należą do grup wymagających szczególnie dokładnej oceny leczenia.

Ważna rola podczas przyjęcia i wypisu

Znaczenie farmaceutów jest szczególnie duże podczas momentów przechodzenia pacjenta pomiędzy różnymi etapami opieki zdrowotnej. Dotyczy to przede wszystkim przyjęcia do szpitala oraz wypisu do domu.  Badania pokazują, że uzgadnianie leków prowadzone przez farmaceutów pozwala ograniczać liczbę istotnych klinicznie błędów farmakoterapeutycznych pojawiających się przy wypisie. Dzięki temu pacjent otrzymuje bardziej przejrzyste zalecenia, a ryzyko pomyłek związanych ze stosowaniem dużej liczby preparatów może zostać zmniejszone.

Eksperci coraz częściej mówią również o depreskrypcji, czyli kontrolowanym ograniczaniu farmakoterapii. W niektórych przypadkach bezpieczeństwo pacjenta może poprawić nie dodanie kolejnego preparatu, lecz ponowna ocena już stosowanych leków i rezygnacja z tych, które nie przynoszą oczekiwanych korzyści.  Farmaceuci mogą wspierać lekarzy w identyfikowaniu terapii wymagających ponownej analizy, szczególnie u pacjentów starszych oraz osób przyjmujących wiele preparatów jednocześnie.

Co to oznacza dla farmacji szpitalnej?

Starzenie się społeczeństwa sprawia, że liczba pacjentów z wielolekowością będzie nadal rosła. Oznacza to również coraz większe zapotrzebowanie na specjalistów zajmujących się oceną bezpieczeństwa farmakoterapii.

Farmaceuci szpitalni stają się ważnym elementem zespołów odpowiedzialnych za opiekę nad pacjentami z wielochorobowością. Przeglądy lekowe, uzgadnianie farmakoterapii, identyfikowanie interakcji oraz wspieranie depreskrypcji należą do działań, które mogą ograniczać ryzyko związane z przyjmowaniem wielu leków jednocześnie i poprawiać bezpieczeństwo leczenia.

Źródła

1. Abuzour AS i wsp. Developing an AI-Assisted Tool That Identifies Patients With Multimorbidity and Complex Polypharmacy to Improve the Process of Medication Reviews. Journal of Medical Internet Research, 2026.
2. Transitions of care: integrating pharmacists to prevent harm worldwide. European Journal of Hospital Pharmacy, 2026.
3. Jošt M. i wsp. Effectiveness of pharmacist-led medication reconciliation on medication errors at hospital discharge. Frontiers in Pharmacology, 2024.
4. Busby-Whitehead J. i wsp. A Pharmacist Consultant Service for Deprescribing Opioids and Benzodiazepines in Older Adults. JAMA Network Open, 2026.
5. UNC Eshelman School of Pharmacy. New UNC-Chapel Hill study explores a scalable approach to safer medication use in older adults. 2026