REKLAMA
REKLAMA

Farmaceuta kliniczny — struktura zatrudnienia i obowiązki na przykładzie Anglii

Farmaceuta kliniczny jest wysoce wyspecjalizowanym zawodem, którego nadrzędną funkcją jest dbanie o bezpieczną i skuteczną terapię u pacjentów hospitalizowanych. Jakie obowiązki mają farmaceuci kliniczni w Anglii?
Farmaceuta kliniczny jest wysoce wyspecjalizowanym zawodem, którego nadrzędną funkcją jest dbanie o bezpieczną i skuteczną terapię u pacjentów hospitalizowanych. Jakie obowiązki mają farmaceuci kliniczni w Anglii?

Osoby wykonujące ten zawód przechodzą przez poszczególne etapy edukacji i praktyki pospecjalizacyjnej, stając się ważnymi członkami multidyscyplinarnego zespołu, odciążając i wspomagając lekarzy przy wyborze oraz optymalizacji farmakoterapii. W efekcie prowadzi to do wielu usprawnień i korzyści dla pacjentów, lekarzy i pozostałego personelu medycznego. Identyfikacja i zminimalizowanie występowania problemów związanych z terapią farmakologiczną, usprawnienie przepisywania leków i wynikające z tego korzyści ekonomiczne (cost-effectiveness) to usługi, które wykonuje farmaceuta kliniczny. Pozwalają one zredukować błędy lekowe występujące u przynajmniej 6–13% pacjentów hospitalizowanych, a z których ponad 38% jest do uniknięcia [1, 2]. Korzyści dla pacjentów to zwiększenie praktycznej wiedzy o lekach, właściwym ich stosowaniu oraz oczekiwanej skuteczności leczenia. To także poprawa compliance (stosowanie leków zgodnie z ustaleniami lekarskimi) i zredukowanie czasu hospitalizacji [3].

Struktura szpitalna

W angielskim systemie opieki zdrowotnej farmaceuta po skończonym rocznym stażu rozpoczyna pracę jako młodszy farmaceuta kliniczny, a jego płaca znajduje się na początku poziomu band 6 (tabela 1.). Każdego roku automatycznie jego zarobki rosną o około 1000 funtów rocznie wraz ze zdobywanym doświadczeniem i ukończonymi specjalistycznymi szkoleniami. Młodszy farmaceuta co 3 miesiące zmienia oddział, na którym pracuje – rotacja jest obowiązkowa i stanowi bardzo istotny etap szkolenia (tabela 2.). Dzięki temu młody farmaceuta może lepiej poznać szpital, pracowników, a także bardziej świadomie dokonać wyboru specjalizacji. Początkujący farmaceuta kliniczny zachęcany jest przez pracodawcę do szkoleń podyplomowych, a często też pracodawca oczekuje od niego ukończenia dwuletnich studiów klinicznych, tzw. Clinical Diploma. Są one fundowane przez pracodawcę i wpisane w umowę o pracę.

REKLAMA
REKLAMA

Awans na starszego farmaceutę klinicznego (advanced pharmacist, specialist pharmacist) nie jest automatyczny. Oprócz ukończenia studiów klinicznych, farmaceuta musi wykazać się odpowiednim poziomem kompetencji menadżerskich i właściwym podejściem etycznym. To zwykle oceniane jest podczas rutynowych spotkań z przełożonym, podczas których farmaceuta musi przedłożyć dokumentację swojej pracy (tabela 3.). Analogicznie wygląda pokonywanie kolejnych szczebli kariery.

Należy zwrócić uwagę na elastyczność systemu, gdzie często dochodzi do sytuacji, w których doświadczona pielęgniarka na stanowisku band 6 posiadająca 8-letnie doświadczenie zarabia więcej niż nowoawansowany farmaceuta wyspecjalizowany na pierwszym szczeblu band 7.

Oczekiwania pracodawcy wobec farmaceutów nie kończą się na uzyskaniu specjalizacji z farmacji klinicznej, która w warunkach angielskich łączy się z otrzymaniem dyplomu ukończenia dwuletnich studiów. Kolejnym etapem jest najczęściej uzyskanie tytułu Independent Prescriber, który umożliwia diagnozowanie schorzeń i wystawianie recept pacjentowi.

Elastyczność systemu płac nie dotyczy procesów zatrudniania nowych pracowników. Kwalifikacje pracowników, liczba ukończonych szkoleń czy zdobytych referencji są szczegółowo rozpatrywane i często kluczowe w rekrutacji farmaceutów. System został zaprojektowany, aby nagradzać najzdolniejszych i/lub najbardziej pracowitych, a odsiewać osoby, które nie poszerzają kompetencji.

Podobny system zastosowano do zatrudniania techników farmaceutycznych. Ich obowiązki są ściśle określone i muszą być nadzorowane przez farmaceutę. Średnia liczba techników zatrudnionych w szpitalach jest zróżnicowana we wszystkich regionach Wielkiej Brytanii i stanowi liczbę równą zatrudnionym farmaceutom klinicznym lub mniejszą. W Polsce bazując na ogólnych danych o farmaceutach i technikach w aptekach (bez wyszczególnienia szpitali), można stwierdzić, że liczba techników przewyższa liczbę farmaceutów (wykres 1.) [5, 6]. Płaca początkowa dla technika to band 4, po minimum trzech latach i dodatkowych treningach może on aplikować na pozycje band 5, a następnie band 6. Na stanowisku kierowniczym (kierownik techników) może osiągnąć nawet band 7 w Irlandii Północnej, rzadziej w Anglii.

Płace w szpitalach bazujące na tej hierarchii są stosowane dla farmaceutów, techników farmaceutycznych, pielęgniarek, fizjoterapeutów i pracowników nieklinicznych, laborantów, kierowców i wszystkich innych z wyjątkiem lekarzy i najwyższego kierownictwa. Płace zaczynają się od poziomu band 1 (17 460 funtów rocznie) do band 7, a następnie band 8 a, 8 b, 8 c, 8 d i band 9 (do 102 506 funtów rocznie) (tabela 5.) [4,12].

Edukacja w zakresie wiedzy klinicznej i innych kompetencji

Proces szkolenia farmaceuty, choć skupia się na poszerzaniu wiedzy i umiejętności klinicznych, to na poziomie band 6 obejmuje szeroki zakres tzw. umiejętności miękkich (soft skills). Należą do nich: praca zespołowa, rozwiązywanie problemów z zakresu etyki, umiejętność przekazywania skomplikowanej wiedzy w czytelny sposób oraz umiejętność uczenia się na własnych czy cudzych błędach. Od poziomu band 7 nacisk w edukacji farmaceutów kładziony jest na skuteczną komunikację i umiejętności menadżerskie. Farmaceuci kliniczni mają być biegli nie tylko w sprawach danego szpitala, ale również regionu, województwa, a także uczestniczyć w osiąganiu celów nakreślonych przez organizacje i instytucje ogólnokrajowe (np. National Institute for Health and Care Excellence – NICE).

Farmaceuta kliniczny przechodzi kwartalne oceny swojej pracy podczas spotkań (appraisals) z przełożonym, kiedy to oceniana jest nie tylko jego praca czy zaangażowanie, ale także planowany jest jego rozwój w ciągu kolejnych 5 lat. Systemowo farmaceuci są zachęcani do wyznaczania odległych celów zawodowych, a następnie planuje się, jak osiągnąć dane cele, rozwijając posiadane przez tę osobę talenty. Jest to system małych kroków i częstego sprawdzania, czy farmaceuta ma wszystko, czego potrzebuje, aby wdrażać ustalony wcześniej plan. Cele te muszą do pewnego stopnia zawierać cele organizacji, dla której pracuje, najczęściej danego szpitala. Ta placówka przekłada zaś na język małych kroków cele ogólnokrajowe, jak pokazano na przykładzie zdobywania kwalifikacji Independent Prescriber w tabeli 6.

Obowiązki farmaceuty klinicznego

Farmaceuta na oddziale w związku z obowiązującą hierarchią ma bardzo ściśle określone obowiązki. Jeśli na oddziale nie ma jednego z „farmaceutycznych ogniw”, osoba bardziej doświadczona przejmuje obowiązki wyszczególnione poniżej.

W sytuacji idealnej, kiedy mamy technika farmaceutycznego, młodszego farmaceutę, wyspecjalizowanego farmaceutę i starszego farmaceutę, podział ten kształtuje się następująco:

Technik farmaceutyczny:

  • zamawia leki,
  • dostarcza leki na właściwy oddział,
  • monitoruje i zapisuje temperaturę przechowywania leków,
  • sprawdza przydatność leków przyniesionych,
  • przez pacjenta wraz z datami ważności,
  • wykonuje uzgodnienie listy leków (medicine reconciliation) – zbiera informacje bez ich oceny klinicznej,
  • sprawdza compliance,
  • zamawia leki potrzebne do wypisu pacjenta.

Młodszy farmaceuta:

  • wykonuje analizę kliniczną listy leków przygotowanych wstępnie przez technika,
  • uzgadnia listy leków dla pacjentów zażywających lekarstwa dużego ryzyka lub ocenionych przez technika jako powyżej jego kompetencji (np. warfaryna, digoksyna, sole litu),
  • sprawdza prawidłowość używanych inhalerów,
  • przeprowadza audyty, np. przepisywanych antybiotyków,
  • doradza młodszym lekarzom i pielęgniarkom na temat przepisywania leków ze zwróceniem uwagi na ich efektywność terapeutyczną i koszty,
  • dostarcza na czas informacji o leku,
  • jest tutorem dla stażystów i techników,
  • powinien umieć znaleźć podstawowe interakcje i monitorować leki tego wymagające,
  • wie, gdzie znaleźć informacje potrzebne do dalszej nauki i rozwiązania trudnych przypadków,
  • monitoruje działania niepożądane,
  • sporządza na prośbę lekarza historię leczenia, która uwzględnia np. wszystkie leki antydepresyjne, jakie pacjent kiedykolwiek zażywał, dawki, długość i efektywność terapii, jak również działania niepożądane i stopień ich uciążliwości lub ryzyka dla zdrowia pacjenta,
  • rozmawia z pacjentem, dostarczając potrzebnych informacji przy wypisie ze szpitala,
  • inne: patrz tabela 2.

Farmaceuta po specjalizacji klinicznej (band 7):

  • uczestniczy w obchodzie w razie nieobecności starszego farmaceuty,
  • pomaga młodszemu farmaceucie w jego wątpliwościach i bardziej skomplikowanych przypadkach,
  • projektuje audyty i znajduje obszary, gdzie jest potrzeba ich przeprowadzenia,
  • uczy się, jak należy pisać wytyczne dla całego szpitala,
  • jest tutorem dla młodszego farmaceuty i stażysty,
  • zna interakcje i problemy lekowe specyficzne dla oddziału, na którym pracuje,
  • uczestniczy w obchodach multidyscyplinarnych,
  • na prośbę lekarza może przygotować zestawienie leków np. leki psychotropowe od najbardziej do najmniej kardiotoksycznych ze względu na wpływ na wydłużanie odcinka QTc w elektrokardiogramie,
  • inne: patrz tabela 3.

Starszy farmaceuta (band 8):

  • obejmuje swoją odpowiedzialnością wszystkie serwisy farmaceutyczne prowadzone na danym oddziale,
  • prowadzi tutoring dla młodszych farmaceutów,
  • prowadzi szkolenia dla lekarzy i innego personelu medycznego,
  • uczestniczy w obchodzie prowadzonym przez ordynatora,
  • samodzielnie podejmuje decyzje kliniczne,
  • ustala kierunek terapii z ordynatorami,
  • proponuje wytyczne dla całego szpitala,
  • rozwiązuje problemy lekowe, terapeutyczne, z którymi nie radzą sobie młodsi farmaceuci,
  • potrafi rozpoznać ryzyka, jakie występują u pacjentów z wieloma chorobami przewlekłymi i politerapią,
  • promuje pozytywne podejście do zmian, motywuje,
  • projektuje i promuje innowacyjne projekty,
  • znajduje uczestników i promuje badania kliniczne,
  • informuje o zmianach w dotychczasowych wytycznych ogólnokrajowych i w miarę możliwości przyczynia się do ich zmian i promuje zmiany, reprezentując interesy farmaceutów klinicznych [5, 9, 10, 12].

Podsumowanie

Farmaceuta kliniczny towarzyszy pacjentowi od momentu przyjęcia na oddział, gdzie przeprowadzane jest uzgodnienie listy leków (medicine reconciliation), prowadzi monitorowanie terapii w trakcie hospitalizacji, aż do wypisu ze szpitala (discharge). Wypis zawiera szczegółową informację zebraną przez farmaceutę o wszystkich zmianach w farmakoterapii (zatrzymanie leków, przepisanie nowych, zmiany dawki, częstości podania, formulacji) oraz wyniki badań krwi typu poziom glukozy, elektrolity itp. z sugestiami dalszego monitorowania i planu terapii do wykonania przez lekarza rodzinnego.

W Polsce widać ogromną potrzebę stworzenia procedur szpitalnych, gdzie farmaceuta kliniczny ustalałby listy leków na podstawie istniejących standardów zachodnich, ale dostosowanych do warunków krajowych. Brak dokumentacji elektronicznej, nieobecność etykietek z informacją, jaki lek był przepisany, na lekach wydawanych w aptekach ogólnodostępnych to wyzwanie, z jakim będą borykać się farmaceuci kliniczni w Polsce, przeprowadzając uzgodnienie listy leków. Dodatkowo kwestia braków kadrowych, braku rozwiązań prawnych i potrzeba gruntownych zmian systemowych w świadomości pacjentów i pracowników służby zdrowia jest ogromnym wyzwaniem. Należy rozważyć, czy w tej sytuacji zamiast implementować serwisy typu uzgodnienie listy leków w sposób identyczny z praktyką w Anglii nie należałoby dokonać pewnych zmian i np. zaangażować pacjentów przez oddanie im części odpowiedzialności i współudziału w uzgadnianiu takiej listy. Jest to propozycja, która wymaga projektów pilotażowych, a następnie badań klinicznych, aby sprawdzić skuteczności nowych rozwiązań w porównaniu do tych znanych nam z krajów zachodnich.

Wnioski

 

Powyższa publikacja przedstawia ogólny zarys funkcjonowania farmaceuty klinicznego w angielskim systemie opieki zdrowotnej. Widzimy, jak bardzo różni się on od warunków polskich. Farmaceuta kliniczny spełnia istotną rolę w opiece nad pacjentem, a wymiernym zyskiem jest skrócenie czasu hospitalizacji, poprawa jakości opieki nad pacjentem, a także znaczne oszczędności finansowe. Pozostaje mieć nadzieję, że korzyści te zostaną docenione przez dyrekcję szpitali, powstaną projekty pilotażowe i badania, aby zawód ten wprowadzić w Polsce. By stał się standardem również w niewielkich szpitalach czy szpitalach powiatowych. To przyczyni się do znacznej poprawy usług w służbie zdrowia.

 

Bibliografia:

  1. Council of Europe. Creation of better medication safety culture in Europe: building up safe medication practices. Expert Group on Safe Medication Practices (P-SP-PH/SAFE), 2006.
  2. Dawoud D.M. et al., Effectiveness and cost effectiveness of pharmacist input at the ward level: a systematic review and meta-analysis. Res Social Adm Pharm. 2018 Oct 19. pii: S1551-7411(18)30652-1. doi: 10.1016/j.sapharm.2018.10.006.
  3. Dalton K., Byrne S., Role of the pharmacist in reducing healthcare costs: current insights. Integrated Pharmacy Research and Practice 2017; 6: 37–46.
  4. NHS Terms and Conditions (AfC) pay scales – Annual. Available at: https://www.nhsemployers.org/your-workforce/pay-and-reward/agenda-for-change/nhs-terms-and-conditions-of-service-handbook,(Accessed 23rd March 2019).
  5. Department of Health. Review of development needs of pharma-ceutical staff in hospital practice. Pharmaceutical Advice and Services DHSSPS. 2010.
  6. Główny Urząd Statystyczny. Apteki i punkty apteczne w 2016 r. Dostępne na: https://stat.gov.pl/files/gfx/portalinformacyjny/pl/defaultaktualnosci/5513/15/1/1/apteki_i_punkty_apteczne_w_2016_r.pdf, (Accessed 23rd March 2019).
  7. NHS England. Implementing the five year forward view doe mental health. 2017. Available at: https://www.england.nhs.uk/wp-content/uploads/2016/07/fyfv-mh.pdf, (Accessed 23r-d March 2019).
  8. Tees, Esk and Wear Valleys NHS Foundation Trust. Business Plan 2018/19-2020/21. Available at: https://www.tewv.nhs.uk/content/uploads/2018/08/Business-Plan-18-19-to-20-21-published-version. pdf, (Accessed 23rd March 2019).
  9. World Health organisation. The Role of the Pharmacist in the Health Care System.Available at: http://apps.who.int/medicinedocs/en/d/Jh2995e/1.6.3.html, (Accessed 20th March 2019).
  10. Weeks H., Hospital pharmacy practice: US versus UK. Tomorrow’s Pharmacist 9 JUN 2014.
  11. Royal Pharmaceutical Society. Hospital Pharmacy. Available at: [https://www.rpharms.com/resources/careers-information/care-er-options-in-pharmacy/hospital-pharmacy, (Accessed 20th March 2019).

 

Autorka: mgr farm. Anna Waksmundzka-Walczuk

Artykuł pochodzi z siódmego numeru magazynu AptekaSzpitalna.pl


Zamów najnowszy numer największego branżowego magazynu dla farmaceutów szpitalnych!

REKLAMA
REKLAMA

Jak oceniasz artykuł?

Twoja ocena: Jeszcze nie oceniłeś/aś artykułu

Udostępnij tekst w mediach społecznościowych

0 komentarzy - napisz pierwszy Komentujesz jako gość [ lub zarejestruj]

Logowanie

Aby w pełni korzystać z serwisów grupy farmacja.net musisz się zalogować. Jeśli nie jesteś farmaceutą, zaloguj się za pomocą swojego konta farmacja.net

Rejestracja

Wypełnij wymagane pola zamieszczone poniżej. Pamiętaj by podać poprawny adres email - na niego zostanie wysłany link potwierdzający, który umożliwi zakończenie rejestracji w serwisie.

Masz już konto? Zaloguj się Nie pamiętasz hasła? Możesz je przypomnieć
Przypomnij hasło

Podaj adres email przypisany do konta, a my wyślemy do Ciebie link z przypomnieniem hasła.

Nie masz konta? Zarejestruj się Masz konto? Zaloguj się
Ustaw nowe hasło

Ustal swoje hasło ponownie.

Nie masz konta? Zarejestruj się Masz konto? Zaloguj się
Dane profilu

Uzupełnij dane, aby aktywować konto.

Link aktywacyjny

Rejestracja przebiegła pomyślnie. Na podany adres email został wysłany link weryfikacyjny, który umożliwi dokończenie rejestracji.

Niepoprawny hash weryfikacyjny

Wygląda na to, że hash weryfikacyjny jest niepoprawny. Proszę skontaktuj się z nami poprzez formularz kontaktowy

Szanowni Państwo,

Farmacja.net sp. z o. o. przetwarza Twoje dane osobowe zbierane w Internecie, w tym informacje zapisywane w plikach cookies, w celu personalizacji treści oraz reklamy, udostępniania funkcji mediów społecznościowych oraz analizowania ruchu w Internecie.

Kliknij „Zatwierdź i przejdź do serwisu”, aby wyrazić zgodę na korzystanie z technologii takich jak cookies i na przetwarzanie przez farmacja.net sp. z o .o. , Zaufanych Partnerów Twoich danych osobowych zbieranych w Internecie, takich jak adresy IP i identyfikatory plików cookie, w celach marketingowych (w tym do zautomatyzowanego dopasowania reklam do Twoich zainteresowań i mierzenia ich skuteczności) i pozostałych, szczegółowo opisanych w ustawieniach zaawansowanych.

Zgoda jest dobrowolna i możesz ją w dowolnym momencie wycofać w ustawieniach zaawansowanych.

Ponadto masz prawo żądania dostępu, sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania danych. W polityce prywatności znajdziesz informacje jak zakomunikować nam Twoją wolę skorzystania z tych praw.

Szczegółowe informacje na temat przetwarzania Twoich danych znajdują się w polityce prywatności.

Instalowanie cookies itp. na Twoich urządzeniach i dostęp do tych plików.

Na naszych stronach internetowych używamy technologii, takich jak pliki cookie i podobne służących do zbierania i przetwarzania danych eksploatacyjnych w celu personalizowania udostępnianych treści i reklam oraza analizowania ruchu na naszych stronach. Te pliki cookie pomagają poprawić jakość treści reklamowych na stronach. Dzięki tym technologiom możemy zapiewnić Ci lepszą obsługę poprzez serwowanie reklam lepiej dopasowanych do Twoich preferencji.

Nasi zaufani partnerzy to:

Facebook Ireland Limited – prowadzenie kampani remarektingowych i mierzenie ich efektywności – Irlandia (EOG)

Google Ireland Limited (Google Adwords, DoubleClick Ad Exchange, DoubleClick for Publishers Small Business) – zarządzanie kampaniami reklamowymi, ich analiza i pomiary ruchu na stronach Serwisu – Irlandia (EOG)

Google Incorporated (Google Analytics, Google Cloud Platform, GSuit, Google Optimize, Google Tag Manager, Google Data Studio) – obsługa kampanii reklamowych, analizowanie ruchu na stronach Serwisu i obsługa poczty firmowej, analiza sposobu korzystania z Serwisu przez Użytkownika – USA (poza EOG)

Comvision sp. z o. o. – wysyłanie informacji marketingowych dotyczących Serwisu – Polska (EOG)

Benhauer sp. z o.o. – prowadzenie kampanii remarketingowych i mierzenie ich efektywności, e-mail Marketing – Polska (EOG)

Oświadczenie

Dostęp do zawartości serwisu aptekaszpitalna.pl jest możliwy dla osób uprawnionych do wystawiania recept lub osób prowadzących obrót produktami leczniczymi.

Ustawienia zaawansowane Wstecz
logo