Czy sztuczna inteligencja może wspierać ocenę farmakoterapii pacjentów? Farmaceuci widzą duży potencjał

Współczesna farmakoterapia staje się coraz bardziej złożona. Szczególnym wyzwaniem są pacjenci z wielochorobowością, którzy często przyjmują jednocześnie wiele produktów leczniczych. W takich sytuacjach wzrasta ryzyko interakcji, błędów w terapii oraz działań niepożądanych związanych z polipragmazją.

Ocena poprawności leczenia wymaga analizy dużej ilości danych klinicznych, wyników badań oraz informacji o stosowanych lekach. To właśnie w tym obszarze coraz częściej wskazuje się na potencjalne zastosowanie narzędzi opartych na sztucznej inteligencji.

AI może pomagać wykrywać zagrożenia

Według przeglądu opublikowanego w 2025 r. narzędzia wykorzystujące sztuczną inteligencję znajdują zastosowanie między innymi w:

• wykrywaniu działań niepożądanych leków,
• identyfikowaniu potencjalnych interakcji,
• wspieraniu decyzji klinicznych,
• analizie poprawności ordynacji,
• optymalizacji dawkowania,
• przewidywaniu odpowiedzi pacjenta na leczenie.

Autorzy publikacji podkreślają, że algorytmy mogą analizować znacznie większe zbiory danych niż człowiek i szybciej wychwytywać potencjalnie niebezpieczne zależności. Nie oznacza to jednak zastąpienia farmaceutów czy lekarzy, lecz dostarczenie im dodatkowego wsparcia podczas podejmowania decyzji terapeutycznych.

Wsparcie dla przeglądów lekowych

Szczególnie interesujące są prace dotyczące wykorzystania AI podczas przeglądów lekowych prowadzonych u pacjentów z wielolekowością. W badaniu opublikowanym w Journal of Medical Internet Research oceniano możliwości stworzenia narzędzia wspomagającego identyfikację pacjentów najbardziej narażonych na szkody związane z farmakoterapią.

Uczestniczący w projekcie farmaceuci i inni specjaliści wskazywali, że systemy wykorzystujące AI mogłyby pomagąć w:

• identyfikowaniu pacjentów wysokiego ryzyka,
• wykrywaniu niekorzystnych kombinacji leków,
• analizowaniu zmian ryzyka w czasie,
• wskazywaniu problemów wymagających pilnej interwencji.

Zdaniem autorów takie rozwiązania mogą usprawnić przygotowanie do przeglądów lekowych i ułatwić koncentrację na przypadkach wymagających szczególnej uwagi.

Sztuczna inteligencja wspiera, ale nie zastępuje farmaceutów

Eksperci podkreślają, że obecnie AI należy traktować przede wszystkim jako narzędzie wspomagające pracę specjalistów. Takie stanowisko prezentują również autorzy projektu realizowanego w University of California San Francisco (UCSF), gdzie testowane są rozwiązania wykorzystujące sztuczną inteligencję do analizy zdarzeń związanych z bezpieczeństwem farmakoterapii.

Jak podkreślają badacze, najskuteczniejsze wdrożenia opierają się na modelu, w którym algorytmy pomagają przetwarzać duże ilości danych, natomiast ostateczna ocena pozostaje po stronie specjalistów. Celem jest wsparcie farmaceuty, a nie zastąpienie jego wiedzy i doświadczenia.

Nadal istnieją ograniczenia

Pomimo rosnącego zainteresowania sztuczną inteligencją autorzy publikacji zwracają uwagę na szereg wyzwań związanych z jej wdrażaniem. Należą do nich między innymi kwestie ochrony danych, konieczność walidacji algorytmów oraz ryzyko generowania błędnych rekomendacji.

Przegląd badań dotyczących wykorzystania AI w informacji o lekach wykazał również, że narzędzia te mogą mieć problemy z bardziej złożonymi pytaniami klinicznymi, co oznacza konieczność dodatkowej weryfikacji generowanych odpowiedzi przez specjalistów.

Co to oznacza dla farmacji szpitalnej?

W środowisku farmacji szpitalnej sztuczna inteligencja postrzegana jest przede wszystkim jako narzędzie wspierające bezpieczeństwo farmakoterapii. Możliwość szybkiej analizy danych, identyfikacji potencjalnych zagrożeń oraz wspomagania przeglądów lekowych może w przyszłości ułatwić pracę farmaceutów zajmujących się pacjentami z najbardziej złożonymi terapiami.

Eksperci są jednak zgodni, że skuteczne wykorzystanie AI wymaga zachowania nadzoru specjalistów oraz odpowiedniego przygotowania personelu. W najbliższych latach sztuczna inteligencja prawdopodobnie stanie się kolejnym narzędziem wspierającym farmaceutów szpitalnych, podobnie jak systemy wspomagania decyzji klinicznych czy elektroniczna dokumentacja medyczna.

Źródła

1. Alqahtani SS i wsp. Artificial intelligence in clinical pharmacy: A systematic review of current scenario and future perspectives. 2025.
2. Abuzour AS i wsp. Developing an AI-Assisted Tool That Identifies Patients With Multimorbidity and Complex Polypharmacy to Improve the Process of Medication Reviews. 2026.
3. Alam A i wsp. The Role of Artificial Intelligence in Pharmacy Practice and Patient Care: Innovations and Implications. 2025.
4. UCSF Health Project Shows How AI Could Help Improve Medication Safety. ASHP News, 2026.