Braki leków w Europie cz.1

Problem braku leków staje się problemem o charakterze globalnym, coraz częściej dotykającym farmaceutów szpitalnych. W tym celu Europejskie Stowarzyszenie Farmaceutów Szpitalnych (European Association of Hospital Pharmacists, skrót: EAHP) od 2012 roku przeprowadza okresowe badania o zasięgu ogólnoeuropejskim, których celem jest zgromadzenie informacji na temat pojawiających się transgranicznych czasowych braków w dostępie do leków. Także w tym roku w dniach 19 marca  - 11 czerwca EAHP zbierało wśród farmaceutów szpitalnych informacje dot. braku leków na rynku europejskim.

Gromadzenie informacji o okresowych brakach leków na rynku europejskim

 

Szczegółowo zbadano charakter pojawiających się trudności w dostępie do leków w Europie, a zwłaszcza rozpowszechnienie tego problemu i najczęściej pojawiające się braki. Ponadto weryfikacji poddano wpływ braku leków na opiekę nad pacjentem i  na usługi farmaceutyczne świadczone przez farmaceutów szpitalnych. Dodatkowo sprawdzono także w jaki sposób farmaceuci najczęściej radzą sobie z brakami leków i czy istnieją jakieś specyficzne dla danego kraju rozwiązania systemowe, które pozwalają na monitorowanie i rozwiązywanie problemu niedoborów leków na rynku. Zapoznano się także z opiniami farmaceutów szpitalnych w zakresie proponowanych rozwiązań politycznych dla tego coraz powszechniejszego problemu.

Wyniki przeprowadzonej ankiety zostały opublikowane 7 listopada 2018 roku.

 

Pierwsze wnioski i spostrzeżenia

W ankiecie wzięło udział 1666 respondentów z 38 krajów. W porównaniu z ankietą przeprowadzą w 2014 roku, tym razem w badaniu wzięła udział większa liczba farmaceutów i większy odsetek ankietowanych przyznał, że spotyka się z problemem braku leków.

Dla 91,8% ankietowanych problem braku leków jest powszechny.

38% farmaceutów szpitalnych przyznaje, że z brakiem leków spotyka się w swojej praktyce zawodowej przynajmniej raz w tygodniu, a 35% musi mierzyć się z tym problemem codziennie. Jedynie 16% ankietowanych farmaceutów doświadcza braku leków raz w miesiącu.

11% respondentów ma do czynienia z brakami leków okazjonalnie.

Średnio na radzenie sobie z trudnościami w dostępie do leków farmaceuci poświęcają 5h tygodniowo.

Te wstępne informacje pozwalają stwierdzić, że problem braku leków jest powszechny dla farmaceutów szpitalnych bez względu na kraj, w którym pracują.

 

Produkty lecznicze najczęściej dotknięte brakami i czas trwania okresowych trudności w dostępie do leków (w zbiorczym ujęciu i w odpowiedziach indywidualnych)

Do produktów leczniczych, które najczęściej dotknięte są przejściowymi trudnościami z dostępnością na rynku należą antybiotyki (aż 77% respondentów wskazało tę grupę), leki stosowane w profilaktyce (takie jak szczepionki) i leki stosowane w onkologii.

Za nimi kolejno znajdują się inne grupy terapeutyczne leków takie jak:

  • leki anestezjologiczne,
  • leki stosowane w chorobach układu sercowo – naczyniowego,
  • leki należące do grupy „ratujących życie” i wiele innych.

W szczegółowych pytaniach farmaceuci mogli także dokładnie wskazać produkty lecznicze, których najczęściej brakowało w ciągu ostatniego roku. Największa grupa respondentów (272 farmaceutów) wskazała na piperacylinę z tazobaktamem.

Dalej kolejno znajdowały się:

  • szczepionki (w tym zwłaszcza przeciwko WZW typu B),
  • immunoglobuliny,
  • cefalosporyny,
  • gentamycyna, amoksycylina z kwasem klawulanowym,
  • albumina ludzka,
  • ksylokaina z adrenaliną,
  • remifentanyl,
  • enoksaparyna

Z doświadczeń farmaceutów szpitalnych wynika także, że średni czas trwania braku leku wynosi ok 2,2 miesiąca. Średni maksymalny czas trwania problemu z dostępnością leku został oszacowany na 13,2 miesiąca. Jednak w indywidualnych odpowiedziach farmaceuci przyznali także, że są produkty lecznicze, które są niedostępne nawet dłużej niż dwa lata.

Niemieccy farmaceuci od dwóch lat okazjonalnie otrzymują dostawy remifentanylu. Farmaceuci z Rumunii dotknięci byli przez okres dwóch lat brakiem siarczanu magnezu. W Wielkiej Brytanii farmaceuci wskazali na ograniczone dostawy aztreonamu utrzymujące się od dwóch lat.

Wśród odpowiedzi kilkukrotnie pojawiała się także gentamycyna w postaci iniekcji, która w Czechach przez 8 miesięcy nie była dostępna, a w Szwajcarii aż przez 5 lat. Skala tego problemu jest zatem bardzo duża, a skutki tak długich braków bardzo uciążliwe dla farmaceutów szpitalnych i dotkliwe dla pacjentów.

 

Indywidualne doświadczenia farmaceutów szpitalnych w radzeniu sobie z problemem braku leków

Jedną z częściej podkreślanych kwestii przez farmaceutów był brak informacji od dostawców i producentów o rozpoczęciu i czasie trwania braku leku. Czasami dopiero w momencie, gdy zamówienie nie zostanie zrealizowane i produkt nie zostaje dostarczony, farmaceuci dowiadują się o problemie. Farmaceuci z Norwegii w tym wypadku także wskazują, że nawet jeśli otrzymują informację o planowanej realizacji dostawy, to często nie pokrywa się ona z rzeczywistością, co stanowi duże utrudnienie we właściwym zaplanowaniu pracy apteki.

Jak podkreślili farmaceuci z Grecji: skutkiem zrezygnowania z pierwszej linii leczenia produktem leczniczym, który jest niedostępny na rynku jest często zastosowanie kolejnego dostępnego produktu, który po jakimś czasie także przestaje być dostępny na rynku.

Farmaceuci z Wielkiej Brytanii uznali, że przez pojawiające się braki leków są zmuszeni do utrzymywania wyższych niż to konieczne stanów magazynowych. Francuscy farmaceuci w odpowiedziach otwartych przyznali, że rozwiązywanie problemów związanych z brakiem leków wymaga od nich poświęcenia nawet 8 godzin tygodniowo.

Jak wspomniano już wcześniej wyniki ankiety wskazują, że najczęściej respondenci potrzebują 5 godzin tygodniowo na radzenie sobie z problemem braku leków. Takiej odpowiedzi udzieliło aż 46% ankietowanych. Jednak niektóre kraje wskazywały także na konieczność poświęcenia nawet więcej niż 15 godzin tygodniowo na rozwiązywanie problemu braku leków w swoim miejscu pracy.

 

Aktywność w radzeniu sobie z brakiem produktów leczniczych

Od opublikowania wyników poprzedniej ankiety minęły cztery lata, w czasie których problem braków leków nasilił się. Już wtedy EAHP wezwało Komisję Europejską do przeprowadzenia analizy czynników, które wywołują braki leków o tak dużej skali.

Także i tym razem EAHP podkreśla, że w budowanie odpowiedniej strategii muszą zostać zaangażowane wszystkie podmioty w łańcuchu dostaw (w tym także farmaceuci szpitalni), Komisja Europejska i rządy krajowe. Współpraca i komunikacja dotycząca braku leków pomiędzy wszystkimi państwami europejskimi może zapewnić dostęp do informacji zainteresowanym stronom. Rozwiązanie problemu braku leków wyłącznie na poziomie krajowym wydaje się być na chwilę obecną bardzo trudne, a wręcz niemożliwe.

Jak podkreśla Prezydent EAHP: niezbędne jest utworzenie wiarygodnego katalogu braku leków w całej Europie z wyszczególnieniem przyczyny braku, czasu jego trwania i rekomendacjami dla aptek szpitalnych, lekarzy i pacjentów. Wyniki ankiety nie pozostawiają wątpliwości, że takie działania powinny zostać podjęte jak najszybciej, gdyż trudności z dostępem do produktów leczniczych stanowią przede wszystkim poważne zagrożenie dla opieki nad pacjentami.

 

 

Materiały źródłowe:

http://www.eahp.eu/practice-and-policy/medicines-shortages/2018-medicines-shortage-survey

Cytuj ten artykuł jako:

Podobał się artykuł? Podziel się!
Share on Facebook
Facebook
Share on LinkedIn
Linkedin
Tweet about this on Twitter
Twitter
Email this to someone
email

Monika Łopata

Absolwentka Wydziału Farmaceutycznego Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego oraz studiów podyplomowych Akademii Leona Koźmińskiego "Prowadzenie i monitorowanie badań klinicznych". Ambasador Polski ds. wdrożenia Europejskiej Deklaracji Farmacji Szpitalnej we współpracy z Europejskim Stowarzyszeniem Farmaceutów Szpitalnych. Aktualnie w trakcie specjalizacji z farmacji klinicznej na Uniwersytecie Medycznym im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu. Uczestniczka i prelegentka licznych konferencji i szkoleń w kraju i za granicą. Pasjonatka pracy w aptece szpitalnej z doświadczeniem zarówno w sektorze publicznym, jak i prywatnym.

0 komentarzy
avatar
Komentujesz jako gość!

Brak komentarzy