REKLAMA
REKLAMA

Apteka szpitalna a dział farmacji szpitalnej. Różnice i podobieństwa w funkcjonowaniu

W przedsiębiorstwach leczniczych bardzo ważne jest funkcjonowanie jednostek odpowiedzialnych za m.in. proces dystrybucji leków. Wiemy, że wg przepisów prawa za realizacje tego zadania w polskich szpitalach odpowiadają apteki szpitalne i działy farmacji. Jakie są podobieństwa i różnice w funkcjonowaniu tych dwóch struktur? Na to pytanie postaramy się odpowiedzieć Państwu w poniższym artykule.

Do 2011 roku utrzymywanie apteki było obowiązkiem jedynie szpitali i zakładów opieki stacjonarnej, w których liczba łóżek przekraczała 150. W przypadku, gdy powyższy warunek nie został spełniony – zakład mógł wystąpić do inspekcji farmaceutycznej z wnioskiem o udzielenie zwolnienia z obowiązku prowadzenia apteki szpitalnej.

Ustawa o działalności leczniczej wprowadzona w 2011 roku zawiera prawne regulacje, dotyczące znajdujących się w szpitalach komórek organizacyjnych, świadczących usługi farmaceutyczne. Od jej wejścia w życie omawiane jednostki systemu zdrowotnego zobligowane są do posiadania apteki szpitalnej lub działu farmacji szpitalnej.

Czym jest dział farmacji szpitalnej?

Dział farmacji szpitalnej to komórka lub jednostka organizacyjna w przedsiębiorstwie leczniczym, która pełni podstawowe funkcje apteki szpitalnej. Do jego utworzenia nie jest wymagane pozwolenie Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego. Jednak po jego stworzeniu konieczne jest poinformowanie o tym fakcie wyżej wspomnianego organu.

REKLAMA
REKLAMA

Tego typu jednostki zakłada się w szpitalach lub innych podmiotach leczniczych, w których nie funkcjonują apteki szpitalne.

Do obowiązków działu farmacji szpitalnej należy: kupowanie i wydawanie leków, udział w racjonalizowaniu farmakoterapii, prowadzeniu gospodarki lekowej oraz procesie monitorowania działań niepożądanych. Komórka ta, w przeciwieństwie do apteki szpitalnej, nie sporządza leków recepturowych, płynów infuzyjnych ani innych preparatów w dawkach dziennych. Gdy dany podmiot leczniczy zrezygnuje z prowadzenia apteki szpitalnej, możliwe jest nabywanie nie wytwarzanych w dziale farmacji form leków od uprawnionych do ich wykonania jednostek. Przed przystąpieniem do „sprowadzania” leków z innego szpitala konieczne jest zawarcie odpowiedniej umowy, której wymagania determinuje Prawo Farmaceutyczne.

Obecnie obowiązujące przepisy nie określają wymagań jakie powinien spełniać lokal zajmowany przez dział farmacji. Luka prawna doprowadziła do tego, że Inspekcja Farmaceutyczna mimo posiadanych kompetencji do kontroli tej jednostki nie może stawiać wymogów, gdyż nie istnieją ku temu podstawy prawne. Warto wspomnieć, że obecnie obowiązujące przepisy nie precyzują również kwestii wykształcenia i doświadczenia zawodowego kierownika działu farmacji szpitalnej. Oceny kompetencji wybieranego kandydata dokonuje Wojewódzki Inspektor Farmaceutyczny, który bierze pod uwagę doświadczenie zawodowe farmaceuty oraz rodzaj zadań wykonywanych przez dział.

Czym jest apteka szpitalna?

Według obowiązujących przepisów apteka szpitalna może zostać utworzona po uprzednim uzyskaniu zezwolenia od Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego. Pozwolenie zostaje wydane po upewnieniu się, że zatrudniony został kierownik spełniający zdeterminowane prawnie wytyczne oraz że lokal spełnia wymagania dotyczące wielkości, rodzaju i liczby pomieszczeń.

Apteka szpitalna odpowiedzialna jest m.in. za zaopatrywanie w leki podmioty lecznicze, które na terenie RP wykonują całodobowe i stacjonarne świadczenia zdrowotne. Dodatkowo zaopatruje w preparaty lecznicze pacjentów włączonych do terapii w ramach prowadzonych programów lekowych oraz chorych, korzystających z chemioterapii w trybie ambulatoryjnym. Jednostka ta zobowiązana jest również do zaopatrywania w leki pacjentów, którym wydano pozwolenie na pokrycie kosztów terapii danym preparatem w ramach ratunkowego dostępu do technologii lekowej.

W aptece szpitalnej, w przeciwieństwie do działu farmacji szpitalnej, przygotowywane mogą być również preparaty do żywienia pozajelitowego, leki w dawkach dziennych (w tym cytostatyki), radiofarmaceutyki i płyny infuzyjne. W niektórych z omawianych jednostek świadczących usługi farmaceutyczne możliwe jest również przygotowanie roztworów do hemodializy czy dializy dootrzewnowej.

Wspólne cechy

Najważniejszą wspólną cechą działu farmacji i apteki szpitalnej jest prowadzenie obrotu produktami leczniczymi na terenie szpitala czy zakładu leczniczego. W związku z tym obydwie jednostki zobowiązane są do prowadzenia ewidencji tych środków. Dodatkowo w sytuacji, gdy podmiot leczniczy prowadzący aptekę szpitalną lub dział farmacji szpitalnej nie może zapewnić dostępu do jakiegoś leku, środka spożywczego o specjalnym przeznaczeniu żywieniowym czy wyrobu medycznego stosowanego w tym zakładzie – kierownik jednostki zobowiązany jest poinformować o zaistniałym problemie Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego. Zadaniem WIF-u jest ustalenie przyczyny zaistniałej sytuacji. Obydwie z opisywanych jednostek zobowiązane są przez Prawo Farmaceutyczne do prowadzenia książek kontroli. W tych dokumentach umieszczane mogą być doraźne zalecenia, uwagi i wnioski wynikające z przeprowadzonych kontroli.

Zarówno dział farmacji jak i apteka szpitalna stanowią bardzo ważne jednostki każdego zakładu opieki zdrowotnej. Niestety z badań przeprowadzonych przez Najwyższą Izbę Kontroli wynika, że brakuje w nich personelu fachowego, co utrudnia pełnozakresowe realizowanie usług farmaceutycznych i znacząco wpływa na proces udzielania świadczeń zdrowotnych.

 

Źródła:

  1. Ustawa z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej (Dz.U. z 2018 r. poz. 1629)
  2. Ustawa z dnia 6 września 2001 r. Prawo Farmaceutyczne (Dz.U. z 2018 r. poz. 2227)
  3. Najwyższa Izba Kontroli : „Funkcjonowanie aptek szpitalnych i działów farmacji szpitalnej” [dostęp:08.03.2019, https://www.nik.gov.pl/plik/id,16400,vp,18926.pdf]

 

Autorka: Agata Zięba

REKLAMA
REKLAMA

Jak oceniasz artykuł?

Twoja ocena: Jeszcze nie oceniłeś/aś artykułu

Udostępnij tekst w mediach społecznościowych

0 komentarzy - napisz pierwszy Komentujesz jako gość [ lub zarejestruj]