Artykuły

Ustawowe zadania farmaceuty w realizacji leczenia żywieniowego pacjenta

Drukuj
Utworzono: poniedziałek, 01, sierpień 2011

Stan prawny

   Ustawa Prawo Farmaceutyczne  (PF) z dnia 6 września 2001 z późniejszymi zmianami (Dz.U. z 2008 r. nr 45, poz. 271 – tekst jednolity) wpisała usługę sporządzania mieszanin do żywienia pozajelitowego (ŻP) w zakres kompetencji i zadań apteki szpitalnej.

Art. 86.1.  Apteka jest placówką ochrony zdrowia publicznego, w której osoby uprawnione świadczą w szczególności usługi farmaceutyczne (…),

Art. 86.3. W odniesieniu do aptek szpitalnych usługą farmaceutyczną jest również:

 1)  sporządzanie leków do żywienia pozajelitowego;

 2)  sporządzanie leków do żywienia dojelitowego;

 3)  przygotowywanie leków w dawkach dziennych, w tym leków cytostatycznych;

 4)  wytwarzanie płynów infuzyjnych;

Art. 90. Przy wykonywaniu w aptece czynności fachowych mogą być zatrudnieni wyłącznie farmaceuci i technicy farmaceutyczni w granicach ich uprawnień zawodowych.

Rozporządzenia wykonawcze do wyżej wymienionej ustawy to:

 

  • Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 26 września 2002 r. w sprawie wykazu pomieszczeń wchodzących w skład powierzchni podstawowej i pomocniczej apteki (Dz. U. z 2002 r. nr 161, poz.1338),
  • Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 30 września 2002 r. w sprawie szczegółowych wymogów, jakim powinien odpowiadać lokal apteki  (Dz. U. z 2002 r. nr 171, poz.1395),
  • Rozporządzenie Ministra Zdrowia  z dnia  18 października 2002 r w sprawie podstawowych warunków prowadzenia apteki (Dz. U. z 2002 r. nr187, poz.1565).

 


   Aktualnie na świecie produkcja leków w przemyśle czy w aptekach powinna odbywać się zgodnie z wytycznymi Dobrej Praktyki Wytwarzania [rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 17 sierpnia 2009 r.  (DZ.U. z 2009 nr 135, poz.1114) zmieniające rozporządzenie w sprawie wymagań DOBREJ PRAKTYKI WYTWARZANIA (GMP) z dnia 1 października 2008 r. (DZ.U. z 2008 r. nr 184, poz.1143)]. Rozporządzenie opisuje szczegółowe wymagania dla środowiska pracy, dla personelu, produktu końcowego, kontrolę procesu i miejsca wytwarzania jałowych produktów leczniczych, zasady walidacji środowiska pracy, procedury procesu wytwarzania.

         Następne akty prawne to:

   FARMAKOPEA POLSKA VII, VIII, Ustawa o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń oraz chorób zakaźnych u ludzi (Dz.U. z  2008 r. nr 234, poz.1570). Ustawa ta nakazuje powołanie kierownika apteki do szpitalnego komitetu ds. zapobiegania i zwalczania zakażeń szpitalnych.

   Warunki zawierania umowy na rodzaj świadczenia: żywienie pozajelitowe i dojelitowe w warunkach domowych określa Zarządzenie Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z 24.05.2011 nr 21/2011/DSO zmieniające zarządzenie w sprawie określenia warunków zawierania i realizacji umów w rodzaju świadczenia zdrowotne kontraktowane odrębnie (załącznik nr 2)

Ustawowe zadania farmaceuty

         O jakości mieszaniny decydują przede wszystkim warunki i sposób jej wykonania. Podstawowe znaczenie ma tutaj wyszkolony i kompetentny personel farmaceutyczny. Farmaceuta i technik farmaceutyczny są jedynymi zawodami ustawowo uprawnionymi do świadczenia tej usługi. Sporządzanie mieszanin do ŻP musi odbywać się w aptece szpitalnej, zgodnie z obowiązującymi aktami prawnymi i opracowanymi procedurami. Daje to gwarancję uzyskania produktu bezpiecznego, o pożądanej i powtarzalnej jakości. Bezpieczną i ekonomiczną terapię dla pacjenta możemy osiągnąć poprzez:

  • standaryzację – ujednolicenie i opisanie wszystkich procesów związanych z przygotowaniem mieszaniny do ŻP („Farmaceutyczne standardy sporządzania mieszanin do żywienia pozajelitowego” wydane w 2009 r. oraz wewnętrzne procedury);
  • aseptyczne warunki sporządzania (przygotowanie pomieszczeń i pracownika do pracy oraz zachowanie aseptyki podczas pracy);
  • kontrolę i walidację procesu sporządzania (badania mikrobiologiczne czystości powietrza, powierzchni, personelu, tzw. ślepej próby, mieszanin do ŻP);


         Fundamentalne znaczenie ma wiedza jaką posiada farmaceuta szpitalny w zakresie informacja o leku - znajomość karty charakterystyki, składu preparatów złożonych, zamienników, nowości, ceny. Trwałość mieszaniny musi być określona badaniami stabilności.

         Istotna jest znajomość niezgodności zachodzących pomiędzy poszczególnymi składnikami mieszaniny w czasie jej sporządzania, przechowywania i podawania, a także przestrzeganie zasady kompletności i proporcjonalności Ż.P.

Czy w Polsce można nie przestrzegać ustaw?

         Niestety nadal w wielu szpitalach mieszaniny sporządzane są przez pielęgniarki, w punktach pielęgniarskich.  Ustawa o zawodach pielęgniarki i położnej z 25 sierpnia 2009 r. (DZ. U. z 2009 r. nr 151, poz. 1217, art. 4 p. 2) określa zasady wykonywania zawodu pielęgniarki i położnej oraz zakres aktywności, które uważa się za wykonywanie zawodu pielęgniarki. Brak jest zapisów upoważniających te grupy zawodowe do sporządzania mieszanin do ŻP. Powstaje również pytanie, czy punkt pielęgniarski spełnia wymogi Dobrej Praktyki Wytwarzania (zwalidowane warunki, klasa czystości powietrza A)?

         Brak jest również spójności między ustawą PF, która wskazuje aptekę szpitalną jako miejsce sporządzania mieszanin do ŻP, a wymogami NFZ, który dopuszcza przygotowywanie mieszanin przez pacjenta w domu, w niezwalidowanych warunkach. To z kolei rodzi pytanie, czy pacjent ma prawo i czy musi sam sporządzać mieszaninę do ŻP? Tymczasem hurtownie farmaceutyczne nadal wysyłają preparaty do żywienia dojelitowego i pozajelitowego   bezpośrednio  do domu chorego.

         W świadomości decydentów odpowiedzialnych za organizację służby zdrowia musi zaistnieć następujący fakt: tylko farmaceuta szpitalny z racji ustawy PF oraz wiedzy jaką posiada jest jedynym zawodem upoważniającym do sporządzania mieszanin do ŻP.

         Zawód farmaceuty jest zawodem zaufania publicznego. Społeczeństwo oczekuje spełnienia ustawowych zadań w celu otrzymania bezpiecznej farmakoterapii w szpitalu, a płatnik (NFZ, MZ) dodatkowo ekonomicznej farmakoterapii.

dr n. farm. Hanna Jankowiak – Gracz,

mgr farm. Elżbieta Balcerzak

Apteka Szpitala Klinicznego Przemienienia Pańskiego

Uniwersytetu Medycznego im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu

Źródło: www.aptekarzpolski.pl

MECENAT

                               

Kontakt   Nota prawna    Regulamin   Reklama  

Copyright © 2007 - 2017 - D-FARMA-Wszelkie prawa zastrzezone