MZ - OPINIA DOTYCZĄCA ROZPUSZCZANIA LEKÓW CYTOSTATYCZNYCH PRZEZ PIELĘGNIARKI

Drukuj
Utworzono: piątek, 31, sierpień 2012

Ministerstwo Zdrowia, Departament pielęgniarek i położnych - Opinia dotycząca rozpuszczania leków cytostatycznych na oddziałach szpitalnych.

 

Zgodnie z przepisami art. 86 ust. 3 pkt 3 ustawy z dnia 6 września 2001r. prawo farmaceutyczne (Dz. U. z 2008r. Nr 45, poz. 271), przygotowywanie leków w dawkach dziennych, w tym leków cytostatycznych w dawkach indywidualnych jest usługą farmaceutyczną. Natomiast art. 86 ust. 1 powyższej ustawy wskazuje, iż miejscem, w którym świadczone są usługi farmaceutyczne, przez osoby uprawnione, jest apteka.

Powyższy zapis dotyczy wszystkich aptek szpitalnych, które powstały w nowym stanie prawnym wprowadzonym w/w ustawą i posiadają zgodę właściwego wojewódzkiego inspektora farmaceutycznego udzieloną w trybie przepisów art. 106 ustawy Prawo farmaceutyczne.

Jednocześnie należy wziąć pod uwagę fakt, iż ustawa - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo farmaceutyczne, ustawę o wyrobach medycznych oraz ustawę o Urzędzie Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych (Dz. U. z 2001 r., Nr 126, poz. 1382) przewidziała konieczność dostosowania się do nowych przepisów wcześniej istniejących aptek szpitalnych oraz kolejne etapy przekształceń, wskazując okres przejściowy na przystosowanie pracowni leków cytostatycznych, działających w ramach apteki szpitalnej, do nowych wymogów. Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 10 listopada 2006 r. w sprawie wymagań jakim powinny odpowiadać pod względem fachowym i sanitarnym pomieszczenia i urządzenia zakładu opieki zdrowotnej (Dz. U. z 2006r. nr 213 poz. 1568), termin tego dostosowania upływa z dniem 31 grudnia 2012 r.

Zgodnie z danymi przedłożonymi przez Główny Inspektorat Farmaceutyczny, na terenie kraju leki cytostatyczne wykorzystywane są w 190 szpitalach. Są one przygotowywane zarówno w pracowniach do sporządzania leków cytostatycznych funkcjonujących w strukturze aptek szpitalnych, w których usługę tą świadczą farmaceuci, jak też w pracowniach, wyposażonych w loże z nawiewem laminarnym i dygestoria, funkcjonujących w ramach specjalistycznych oddziałów, w których leki cytostatyczne przygotowują do podania pielęgniarki.

Taki dualizm prawny sankcjonują dodatkowo przepisy rozporządzenia Ministra Zdrowiai Opieki społecznej z dnia 19 czerwca 1996 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy przygotowaniu, podawaniu i przechowywaniu leków cytostatycznych w zakładach opieki zdrowotnej (Dz. U. z 2000 r. nr 79 poz. 897.).

W obecnej sytuacji, wobec braku wystarczającej liczby farmaceutów oraz odpowiedniego wyposażenia aptek, kategoryczne egzekwowanie przestrzegania „nowych" przepisów, może skutkować poważnymi konsekwencjami w zapewnieniu pacjentom nieprzerwanego dostępu do niezbędnej dla nich farmakoterapii. Obowiązujące przepisy nakładają natomiast na osoby zarządzające szpitalami, jak też na dyrektorów placówek opieki zdrowotnej, obowiązek podejmowania działań organizacyjnych zmierzających do odpowiedniego wyposażania pracowni leków cytostatycznych, zatrudniania wykwalifikowanego personelu oraz włączania istniejących pracowni w struktury aptek szpitalnych - w terminach określonych obowiązującymi przepisami. Ważny jest tu także aspekt ekonomiczny wynikający z efektywnego gospodarowania bardzo drogimi lekami.

Zgodnie z informacjami przekazanymi przez Konsultanta Krajowego ds. farmacji szpitalnej Pana Prof. Edwarda Grześkowiaka, centralny system przygotowania pozwala na ekonomiczne gospodarowanie lekami cytostatycznymi, a co za tym idzie znaczne oszczędności.

Aktualnie, Inspekcja Farmaceutyczna, oprócz rutynowych kontroli wynikających z uprawnień ustawowych, propaguje i wspiera także działania zmierzające do zwiększania ilości pracowni leków cytostatycznych funkcjonujących w strukturze aptek szpitalnych,
w których farmaceuci zgodnie z uprawnieniami oraz posiadaną wiedzą sporządzają leki cytostatyczne, co zapewnia dostarczenie produktu leczniczego najwyższej jakości oraz gwarantuje bezpieczeństwo osób hospitalizowanych oraz personelu szpitalnego.

Jednocześnie z uwagi na fakt, iż w chwili obecnej, z różnych powodów, w wielu szpitalach sporządzaniem leków cytostatycznych nadal zajmują się pielęgniarki wydaje się być wręcz obowiązkowym, aby były zapewnione w tych oddziałach takie same indywidualne środki ochrony, wyroby medyczne czy sprzęt jednorazowy, które dotyczą farmaceutów, zgodnie z ww. rozporządzeniem.

Podczas przygotowywania leków cytostatycznych obowiązują bardziej zaostrzone środki ostrożności, przepisy bhp, reżim sanitarny (i to zarówno dla pielęgniarek jak i farmaceutów) ze względu na fakt, że:

 pracownik ma do czynienia z samymi substancjami niebezpiecznymi, bądź ze stężonymi ich roztworami,
 istnieje konieczność przygotowania w warunkach aseptycznych leku jałowego i bezpiecznego dla pacjenta, personelu oraz środowiska.


Dlatego też w miejscach, w których przygotowywane są leki cytostatyczne zalecane są między innymi, inne środki ochrony indywidualnej niż w miejscach, w których są one podawane.

Zgodnie z opinią Pani Anny Koper – Konsultanta Krajowego w dziedzinie pielęgniarstwa onkologicznego, zaleca się do podawania roztworów cytostatyków stosowanie bezpiecznych systemów zamkniętych w postaci dwudrożnych przyrządów do chemioterapii, które ułatwiają podawanie oraz zabezpieczają personel przed skażeniem. Pielęgniarka wówczas wypełnia jedną linię obojętnym płynem, a drugą bezigłowo podłączają pojemnik z lekiem cytotoksycznym.

W przypadkach, kiedy przyrządy do chemioterapii są niedostępne, wówczas osoba przygotowująca lek cytotoksyczny powinna zaopatrzyć pojemnik w przyrząd do przetoczeń i wypełnić go płynem obojętnym, a przez drugi port dodać do pojemnika odpowiednią ilość stężonego roztworu leku. W ten sposób pielęgniarka, pacjent, środowisko zabezpieczone są przed ewentualnym skażeniem.

Także miejsca, w których przygotowywane są leki cytotoksyczne, muszą odpowiadać takim samym wymogom, jak w aptece.

Stosowanie odpowiednich dla danych czynności, indywidualnych środków ochronnych, odpowiedniego, bezpiecznego sprzętu i wyrobów medycznych, zgodnie z opracowanymi instrukcjami stanowiskowymi, pozwala na wyeliminowanie do minimum ewentualnych skutków skażenia i pozwala na zachowanie bezpieczeństwa w pracy zarówno pielęgniarkom jak i farmaceutom.

(-) Jolanta Skolimowska
Zastępca Dyrektora
Departamentu Pielęgniarek
i Położnych

oryginał pisma MZ




Dodaj komentarz

Kod antyspamowy
Odśwież

MECENAT

                               

Kontakt   Nota prawna    Regulamin   Reklama  

Copyright © 2007 - 2017 - D-FARMA-Wszelkie prawa zastrzezone